Pokrój i organy spichrzowe
W rodzaju występują pędy krótkocylindryczne, nisko kuliste i pokładające się, a także cienkie pędy o bardziej kolumnowym wzroście. Roślina może pozostawać pojedyncza albo tworzyć skupienie odrostów. W badaniu filogenetycznym z 2018 roku część podobnych pokrojów pojawiała się w różnych liniach. Zewnętrzne podobieństwo jest więc przydatne przy rozpoznawaniu roślin, a jego znaczenie dla pokrewieństwa wymaga porównania z innymi cechami. [Sánchez i wsp. 2018]
W jednych liniach grubieje główny korzeń, w innych funkcję spichrzową przejmują korzenie boczne. Sekcja Wilcoxia obejmuje rośliny o cienkich pędach i zgrubiałych korzeniach bocznych. U części drobnych, nisko kulistych gatunków rozbudowany jest korzeń główny. Autorzy interpretują te zmiany jako odmienne sposoby rozmieszczenia tkanek magazynujących wodę między częścią nadziemną i podziemną. [Sánchez i wsp. 2018]
Kwiaty i różne sposoby rozmnażania
Zielone znamiona słupka, lejkowate kwiaty i uzbrojone owoce należą do cech opisywanych w rodzaju. Budowa rurki kwiatowej, położenie nektarnika, pylniki i właściwości nasion pomagają rozpoznawać jego grupy. Czerwono kwitnąca sekcja Triglochidiati łączy gatunki o cechach sprzyjających wizytom kolibrów. Obserwacje terenowe i doświadczenia z wykluczaniem zapylaczy wykazują zarazem udział pszczół, zależny od badanego taksonu i stanowiska. [Sánchez i wsp. 2018] [Aslan 2015] [Hoffman 1992]
Większość omawianych w badaniach gatunków ma kwiaty obupłciowe, lecz w części sekcji Triglochidiati stwierdzono funkcjonalną dwupienność. Osobniki pełnią wtedy rolę dawców pyłku albo wytwarzają nasiona. U badanych roślin męskich słupek zachowywał zdolność przyjęcia pyłku i doprowadzenia do zapłodnienia, a rozwój nasion ustawał później. Rozpoznanie systemu płciowego wymagało obserwacji kolejnych etapów rozwoju. [Hernández-Cruz i wsp. 2018]
Filogeneza i zakres nazw
Sánchez i współautorzy połączyli w analizie 44 cechy morfologiczne z sześcioma regionami chloroplastowego DNA. Badanie obejmowało 59 gatunków rodzaju oraz dziesięć taksonów porównawczych. Uzyskano osiem głównych linii, na podstawie których zaproponowano klasyfikację sekcyjną. Pozycja Echinocereus poselgeri zmieniała się między metodami analizy. Dodatkowy test wskazał wpływ przyciągania długich gałęzi, czyli artefaktu grupującego silnie zmienione sekwencje. [Sánchez i wsp. 2018]
POWO uznaje rodzaj i traktuje Wilcoxia jako jego synonim. Zestawienia liczby gatunków odnoszą się do określonego ujęcia taksonomicznego. Praca filogenetyczna z 2018 roku i późniejsze opracowanie kompleksu Echinocereus pulchellus przedstawiają kolejne etapy jego porządkowania. Dane o biologii pozostają powiązane z materiałem i nazwą zastosowaną w konkretnej publikacji. [2-WWW] [Sánchez i wsp. 2018] [Sánchez i wsp. 2020]