Dwa gatunki i zmieniające się granice rodzajów
Plants of the World Online przyjmuje Glandulicactus mathssonii i G. uncinatus. W literaturze oba gatunki występują także pod nazwami odnoszącymi się do Ferocactus, Ancistrocactus i Sclerocactus. Ich przenoszenie między rodzajami odzwierciedla zmiany klasyfikacji tej części Cacteae. Przy porównywaniu opisów przydatne są pełny epitet, autor nazwy oraz pochodzenie badanego okazu. [2-WWW]
W regionalnej florze z 2019 r. G. mathssonii opisano jako Ferocactus mathssonii. Jeszcze starsza monografia Brittona i Rose’a rozdzielała Ferocactus crassihamatus i F. uncinatus. Pierwsza z tych nazw odpowiada obecnemu G. mathssonii, a druga G. uncinatus. Pochodzące z tych prac dane anatomiczne i terenowe zachowują wartość przy przypisaniu do aktualnych kart. [Arias i Aquino 2019] [Britton i Rose 1922] [2-WWW]
Bruzda łącząca areolę z nasadą brodawki
Żebra są podzielone na wyraźne uwypuklenia. Po stronie skierowanej ku wierzchołkowi pędu biegnie bruzda łącząca część cierniową areoli z okolicą nasady brodawki. U G. mathssonii współczesny opis regionalny wskazuje nektarniki pozakwiatowe w tej okolicy. Długie ciernie, ich haczykowate zakończenia oraz położenie bruzdy tworzą razem zestaw cech przydatnych przy rozpoznawaniu roślin. [Arias i Aquino 2019, s. 98–102]
Britton i Rose opisali u G. uncinatus (w monografii F. uncinatus) żółtawe gruczoły i krople przypominające nektar, przy których obserwowano pszczoły. Ta historyczna relacja dokumentuje odwiedziny owadów. Funkcję ochronną mrówek wykazano eksperymentalnie u niektórych ferokaktusów, natomiast dla przytoczonych roślin Glandulicactus taki wynik pozostaje osobnym zagadnieniem badawczym. [Britton i Rose 1922, Britton i Rose, s. 146] [Ness 2006, Britton i Rose, s. 146]
Ciernie i barwa kwiatów
Układ cierni zmienia się między okazami i wraz z wiekiem areoli. Obok cierni prostych występują mocno zakrzywione, a jeden z centralnych może wyraźnie wystawać poza pozostałe. Kwiaty utrzymane są w odcieniach brunatnych i czerwonawych. Opis G. mathssonii z Guanajuato podaje także jasne obrzeżenie wewnętrznych listków okwiatu, żółte znamiona i czerwone owoce otwierające się u nasady. [Arias i Aquino 2019] [Britton i Rose 1922]
Wyjątkowo długie ciernie G. uncinatus udokumentowano w górach Franklin w Teksasie. Ich długość szacowano ze zdjęć z przedmiotem o znanym rozmiarze. Doniesienie z 2021 r. opisuje lokalną zmienność i osobniki wyróżniające się rozmiarami uzbrojenia. Szczegóły metody oraz jej zakres przedstawia karta gatunku. [Gorelick 2021]
Zasięg i opracowania gatunków
Naturalny zasięg G. mathssonii obejmuje Guanajuato i San Luis Potosí. G. uncinatus występuje od południowego Nowego Meksyku i zachodniego oraz południowego Teksasu po Meksyk. Dane o wysokości stanowisk i terminach kwitnienia dotyczą konkretnych części tego obszaru. Rozwinięto je osobno w kartach obu gatunków. [2-WWW]