Glandulicactus mathssonii

Aktualna nazwa i dawne opisy

Glandulicactus mathssonii jest nazwą przyjętą w POWO. Ferocactus mathssonii oraz Glandulicactus crassihamatus pozostają jej synonimami. We florze Ariasa i Aquino z 2019 r. użyto pierwszej z tych dawnych nazw. W monografii Brittona i Rose’a z 1922 r. odpowiedni opis występuje pod Ferocactus crassihamatus. Nawiasowe objaśnienie nazwy pozwala śledzić ten sam takson w publikacjach z różnych okresów. [2-WWW] [Arias i Aquino 2019] [Britton i Rose 1922]

Suche zarośla środkowego Meksyku

POWO podaje naturalny zasięg od Guanajuato po San Luis Potosí. Flora del Bajío dokumentuje stanowiska w północno-wschodnim Guanajuato, w gminie San Luis de la Paz, na wysokości 1800–2100 m. Rośliny występują w zaroślach kserofilnych, czyli zespole roślinności przystosowanej do okresowego niedoboru wody. W tej części zasięgu kwitną w lutym i marcu, niekiedy jeszcze w kwietniu. [2-WWW] [Arias i Aquino 2019, Arias i Aquino, s. 101–102]

W starszej monografii wymieniono także Querétaro. Autorzy regionalnej rewizji z 2019 r. zaznaczyli jednak brak późniejszych dowodów potwierdzających obecność gatunku w tym stanie. Utrata siedlisk w wyniku zabudowy i zmian użytkowania ziemi stanowiła dla nich istotny problem populacji z badanego regionu. Historyczny zapis lokalizacji i współczesne potwierdzenie stanowiska mają zatem odmienny zakres dokumentacyjny. [Arias i Aquino 2019, s. 101–102]

Pęd, areole i uzbrojenie

W opisie z 2019 r. pęd jest pojedynczy, jasnozielony, kulisty do krótko cylindrycznego. Osiąga do 10 cm wysokości i około 15 cm średnicy. Wyróżniono do 13 żeber o zaokrąglonych grzbietach, dzielących się na wyraźne brodawki. Okrągłe areole są oddalone o 2,9–3,4 cm. Od areoli ku nasadzie brodawki biegnie bruzda, a w okolicy jej podstawy znajdują się nektarniki pozakwiatowe. [Arias i Aquino 2019, s. 99–100]

Autorzy flory wyróżnili 4–6, sporadycznie 7 cierni promienistych, długości do 2,5 cm. Cierni centralnych było 6–7. Wśród nich opisali trzy górne proste, trzy dolne haczykowate i jeden wyraźniej wystający, długości do 2,7 cm. Młode uzbrojenie ma odcienie brunatne i czerwone, z wiekiem szarzeje. Te liczby charakteryzują materiał użyty w rewizji regionalnej. [Arias i Aquino 2019, s. 99–100]

Britton i Rose podawali dla F. crassihamatus osiem cierni promienistych i pięć centralnych. Różnica obejmuje zarówno liczebność, jak i przyporządkowanie poszczególnych cierni do obu grup. Przy oznaczaniu przydatne pozostają ich rozmieszczenie, zakrzywienie, bruzda areoli oraz cechy kwiatu. Oparcie diagnozy na jednym policzonym wieńcu cierni pomija zmienność widoczną w opisach. [Britton i Rose 1922, Britton i Rose, s. 144] [Arias i Aquino 2019, Britton i Rose, s. 144]

Kwiat, owoc i nasienie

Kwiaty opisane we florze mają 3–4 cm długości i 2–3 cm szerokości. Zewnętrzne listki okwiatu są ciemnobrunatnoczerwone. Wewnętrzne mają czerwone zabarwienie, jasną krawędź i ochrową nasadę. Czerwone nitki pręcików oraz szyjka słupka otaczają żółte znamię podzielone na 8–10 części. Układ barw i położenie organów uzupełniają cechy wegetatywne przy rozpoznawaniu kwitnącego okazu. [Arias i Aquino 2019, s. 99–100]

Czerwony owoc jest kulisty do jajowatego, długości 1,5–2,5 cm, o częściowo soczystej ścianie. Rewizja opisuje otwieranie u jego nasady. Ciemnobrunatne nasiona mają około 1,3 mm długości. Po dojrzeniu owocu materiał nasienny stanowi punkt wyjścia do rozmnażania generatywnego, natomiast szybkość kiełkowania i wymagania siewek wymagają danych z doświadczeń prowadzonych dla tego taksonu. [Arias i Aquino 2019, s. 100]

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Kaktologia 2009b, s. pliku 9] [Neciu b.d., s. pliku 1]