Zakres rodzaju i historia nazw
W ujęciu Plants of the World Online sprawdzonym 9 października 2026 r. Tacinga obejmuje 11 uznawanych gatunków oraz cztery nazwane mieszańce. Są to T. armata, T. braunii, T. funalis, T. gladispina, T. inamoena, T. lilae, T. mirim, T. palmadora, T. saxatilis, T. subcylindrica i T. werneri. Najmłodszym z tych gatunków jest opisana w 2024 r. T. mirim z Ceará. [2-WWW] [Menezes i Alves 2024]
Rodzaj opisano w 1919 r. dla Tacinga funalis. Przeniesienia gatunków ze szeroko ujmowanej Opuntia zasadniczo zmieniły jego granice. Nazwy Opuntia inamoena, O. palmadora, O. saxatilis, O. werneri i O. lilae prowadzą dziś do odpowiednich gatunków Tacinga. T. subcylindrica występowała wcześniej jako podgatunek T. inamoena. Dawne oznaczenia T. palmadora z Ceará wymagają sprawdzenia okazów, ponieważ część z nich odnosi się do T. mirim. [Menezes i Alves 2024] [Majure i wsp. 2013] [Barrios-Leal i wsp. 2024]
Nazwę Tacinga ×catingicola (wcześniej Opuntia ×catingicola, a w opisie z 2023 r. Tacinga paiaia) POWO przyjmuje dla mieszańca T. palmadora × T. werneri. Nową kombinację opublikowano w 2024 r. Pozostałe zaakceptowane nazwy mieszańców to T. ×flammea, T. ×grandiflora i T. ×quipa. Znak × wskazuje mieszańcowe pochodzenie tych taksonów. W wykazie rodzaju są one odróżnione od 11 gatunków. [2-WWW]
Cechy budowy i pokrewieństwo
U wielu gatunków krótkie, spłaszczone człony tworzą niskie krzewy lub zwarte kępy. T. funalis i T. braunii mają znacznie dłuższe pędy, często walcowate, podpierające się na otaczającej roślinności. Areole wytwarzają glochidia, a u części gatunków także większe ciernie. Szczególnie silne uzbrojenie T. armata obejmuje również młode owoce. Budowa kwiatu, dojrzałego owocu i nasienia dostarcza cech diagnostycznych także wtedy, gdy pokrój roślin jest podobny. [Menezes i Alves 2024] [Freitas i wsp. 2021]
Analiza z 2013 r. połączyła dane plastydowe i jądrowe z rekonstrukcją cech morfologicznych. Wskazano zespół cech charakterystycznych badanej linii Tacinga: haczykowato zgięty zarodek, określony udział obielma w nasieniu, aparaty szparkowe wyniesione ponad otaczającą epidermę oraz głębokie, wąskie zagłębienie na szczycie owocu. Owłosiona osłona pochodzenia sznureczkowego występuje również u innych opuncjowatych i reprezentuje szersze dziedzictwo tej grupy. [Majure i wsp. 2013]
Podstawowa liczba chromosomów wynosi x = 11. W rodzaju udokumentowano m.in. diploidalną T. palmadora (2n = 22), tetraploidalne T. mirim i T. gladispina (2n = 44), heksaploidalne T. lilae i T. armata (2n = 66) oraz pentaploidalną T. ×flammea (2n = 55). Liczba chromosomów pomaga rozpoznawać odrębność taksonów i oceniać hipotezy ich pochodzenia. Ustalenie, czy poliploid powstał przez podwojenie własnego genomu, czy przez krzyżowanie odrębnych linii, wymaga także danych o pochodzeniu genomów. [Menezes i Alves 2024] [Majure i wsp. 2013] [Freitas i wsp. 2021]
Siedliska i geografia
Większość gatunków występuje we wschodniej Brazylii, przede wszystkim w sezonowo suchych zbiorowiskach Caatingi. Ich siedliska obejmują płytkie gleby na skałach, szczeliny wychodni, podłoża piaszczyste oraz zarośla i suche lasy. Nowe, zweryfikowane okazy T. saxatilis subsp. saxatilis z Goiás i Tocantins rozszerzyły udokumentowany zasięg tej rośliny na wapienne wychodnie w obszarze Cerrado. [Menezes i Alves 2024] [Freitas i wsp. 2021] [Gonzaga i wsp. 2023]
Tacinga lilae (dawniej Opuntia lilae) występuje w Wenezueli, około 3000 km od północno-wschodniobrazylijskiej części zasięgu rodzaju. Jej umiejscowienie w Tacinga wspierają sekwencje DNA i cechy nasion, owoców oraz epidermy. Rozważane wyjaśnienia tej przerwy geograficznej obejmują dawną ciągłość suchych zbiorowisk i rozsiewanie na duże odległości. Badanie nie rozstrzygnęło między tymi scenariuszami. [Majure i wsp. 2013]
Kwitnienie, odnowienie i zwierzęta
W grupie występują kwiaty pomarańczowe, czerwone, żółte i zielonkawe. Budowa wielu z nich sprzyja wizytom kolibrów, lecz rzeczywisty skład odwiedzających zależy od gatunku i stanowiska. W kolekcji T. inamoena w Rio de Janeiro dominowały wizyty pszczół. Do oceny zapylacza potrzebny jest ponadto pomiar przenoszenia pyłku lub jego udziału w wytworzeniu nasion. Samo zetknięcie ze strukturami kwiatu dokumentuje wizytę. [Majure i wsp. 2013] [Gonzaga i wsp. 2025]
Odnowienie wegetatywne może korzystać z dwóch rodzajów propagul: odłamanych członów oraz owoców zdolnych do wytwarzania nowych pędów. Takie odrastanie owoców opisano u T. lilae, T. mirim, T. armata i T. gladispina. U T. mirim odpadanie członów wierzchołkowych nasila się w porze suchej. Owoc może więc łączyć funkcję osłony nasion z udziałem w rozrastaniu się klonu. [Menezes i Alves 2024] [Majure i wsp. 2013] [Freitas i wsp. 2021]
Kwiaty T. inamoena są także pokarmem jaszczurek. Zniszczenie okrytego perykarpelem zalążnika usuwa możliwość powstania owocu z danego kwiatu. Przy zgryzaniu części listków okwiatu lub pręcików owoc może nadal się rozwinąć. Porównanie obserwacji terenowych z Rio Grande do Norte i kolekcji w Rio de Janeiro pokazuje, jak położenie uszkodzenia zmienia skutek florivorii. [Paixão i wsp. 2021] [Gonzaga i wsp. 2025]
Zmienność genetyczna i przyszłe siedliska
Badanie 222 roślin T. inamoena, T. subcylindrica i T. palmadora wykazało wyraźne zróżnicowanie między tymi gatunkami przy małej zmienności badanych markerów wewnątrz gatunków. Analizowano dwa odcinki DNA plastydowego oraz gen jądrowy PhyC. Wyniki wspierają odrębność T. subcylindrica, dawniej traktowanej jako podgatunek. Rekonstrukcje demograficzne zależały od metody i nie pozwoliły jednoznacznie potwierdzić wzrostu liczebności populacji. [Barrios-Leal i wsp. 2024]
Modele rozmieszczenia z 2024 r. przewidują zmniejszenie powierzchni klimatycznie odpowiednich obszarów dla T. inamoena i T. palmadora. Wielkość zmiany silnie zależy od algorytmu. Dla T. inamoena w scenariuszu SSP5 obejmującym lata 2061–2080 spadek wynosił 64,52% w Maxent i 19,6% w BRT. Są to projekcje powierzchni potencjalnego siedliska, oparte na jednym globalnym modelu klimatu. Ich jednostką nie jest liczba osobników ani doświadczalnie określona granica tolerancji cieplnej. [Sampaio i wsp. 2024]