Turbinicarpus

Zakres rodzaju i dawne nazwy

Plants of the World Online przyjmuje 14 gatunków Turbinicarpus i dodatkowo trzy nazwane mieszańce. Rodzaj występuje naturalnie w Meksyku. Przyjęte gatunki to T. alonsoi, T. boedekerianus, T. gielsdorfianus, T. graminispinus, T. hoferi, T. laui, T. lophophoroides, T. nikolae, T. pseudopectinatus, T. saueri, T. schmiedickeanus, T. swobodae, T. valdezianus i T. viereckii. Zestawienie odpowiada stanowi bazy sprawdzonemu 10 października 2026 r. [2-WWW]

W starszych opracowaniach Turbinicarpus obejmował również dzisiejsze Rapicactus i Kadenicarpus. Przykładem są Rapicactus subterraneus (dawniej Turbinicarpus subterraneus) oraz Kadenicarpus pseudomacrochele (dawniej T. pseudomacrochele). Analiza z 2019 r. połączyła dane plastydowego DNA z cechami morfologicznymi i anatomicznymi, rozpoznając trzy oddzielne linie ewolucyjne. Takie rozdzielenie porządkuje także wyniki badań publikowanych pod starszymi nazwami. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2019] [2-WWW]

Nazwy Gymnocactus i Normanbokea pojawiają się w historii klasyfikacji gatunków pozostających dziś w Turbinicarpus. Granice tych dawnych grup opierano między innymi na delikatności cierni i budowie nasion. Niewielki kulisty pęd i areole na końcach brodawek występują w kilku liniach Cacteae, dlatego podobieństwo tych cech wymaga zestawienia z budową organów i wynikami analiz molekularnych. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2019] [2-WWW]

Brodawki, ciernie, kwiaty i nasiona

Pędy są małe, zwykle kuliste, spłaszczone lub krótko cylindryczne. Powierzchnię tworzą wyraźne brodawki, z areolą położoną na ich końcu. Ciernie różnią się szerokością, sztywnością i mikrobudową. U T. valdezianus komórki ich skórki tworzą długie wypustki nadające im pierzasty wygląd. U części kompleksu T. schmiedickeanus dominują tkanki o cienkich ścianach komórkowych, a ciernie przybierają papierową lub korkową fakturę. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2019] [Mosco 2009]

Kwiaty mają krótką rurkę i rozwijają się na pędzie. Okwiat bywa biały lub różowy w opisywanym historycznie zespole gatunków. Owocnia otwiera się przez podłużne szczeliny. Mikrorzeźba powierzchni nasion jest u Turbinicarpus prążkowana. To cecha powierzchni pojedynczych komórek łupiny nasiennej oglądana w odpowiednim powiększeniu. Różni się od gładkiej mikrorzeźby Kadenicarpus i brodawkowatej u Rapicactus. Owoc pękający z boku jest cechą współdzieloną przez kilka rodzajów. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2019, s. 405–406, 409, 412, 416–417]

Tkanki przechowujące wodę

Pod jednowarstwową skórką znajduje się hipoderma, czyli warstwa lub kilka warstw komórek wzmacniających powierzchnię pędu. W badanym materiale Turbinicarpus zawierała kryształy pryzmatyczne. W głębszych tkankach występowały miękisz asymilacyjny o układzie palisadowym i miękisz magazynujący. Przewodzenie obejmowało wiązki głównego walca oraz mniejsze wiązki przechodzące przez korę pędu. U T. alonsoi i T. lophophoroides te ostatnie miały drewno otoczone łykiem. [De la Rosa-Tilapa i wsp. 2019, wersja online, s. 2–4]

Drewno badanych gatunków z tej linii było pozbawione włókien. Naczynia znajdowały się wśród cewek szerokowstęgowych, których ściany mają szerokie pierścieniowe lub spiralne zgrubienia. Towarzyszyły im niezdrzewniałe promienie miękiszowe. [De la Rosa-Tilapa i wsp. 2019, wersja online, s. 3–4, 7–9]

Siedliska i różnice ekologiczne

Ośrodek różnorodności dawnych turbinikarpusów leży w meksykańskiej części pustyni Chihuahua i przylegających obszarach. Publikacja z 2019 r. omawia przywiązanie wielu populacji do podłoży wapiennych, gipsowych lub zasolonych. Mozaika skał i izolowanych stanowisk sprzyja występowaniu lokalnych taksonów. Poszczególne gatunki zajmują odmienne mikrosiedliska. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2019, s. 415]

Analiza biogeograficzna Donatiego i współautorów porównała dane zielnikowe oraz bazy stanowisk z klimatem, podłożem i morfologią. W abstrakcie wskazano wyżej położone stanowiska Rapicactus w porównaniu z Turbinicarpus oraz znaczenie podłoży bogatych w wapń. Rozmieszczenie stwierdzonych taksonów było związane również z intensywnością próbkowania terenu. Mapę bogactwa gatunkowego trzeba więc czytać razem z informacją o rozmieszczeniu obserwacji. [Donati i wsp. 2017, abstrakt]

Rozmnażanie i zachowanie materiału

Badania laboratoryjne wykazały możliwość namnażania kilku gatunków przez pobudzanie areoli w fragmentach siewek. W pracy Dávili-Figueroi i współautorów porównano osiem taksonów, w tym dzisiejszy Rapicactus subterraneus (opisany jako Turbinicarpus subterraneus). Namnażanie, ukorzenienie i aklimatyzacja były odrębnymi etapami. Dostępny abstrakt opisuje różnice reakcji na pożywkę między badanymi taksonami. [Dávila-Figueroa i wsp. 2005, abstrakt]

Dla kolekcji prowadzonej z nasion znaczenie ma zachowanie nazwy, numeru polowego i pochodzenia partii. Kompleksy T. schmiedickeanus, T. saueri i T. viereckii nie tworzyły w analizie z 2019 r. grup zgodnych z wszystkimi ówczesnymi granicami podgatunków. Słabe rozstrzygnięcie części gałęzi oraz niepełne próbkowanie populacji ograniczały możliwość ostatecznej rewizji. Aktualne nazwy pozwalają odnaleźć takson, a dane o pochodzeniu utrzymują biologiczny kontekst jego materiału. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2019, s. 414–415]

Powiązane artykuły