Zakres rodzaju i nazwy historyczne
Plants of the World Online przyjmuje Mammillaria jako odrębny rodzaj rodziny Cactaceae. Jego naturalny zasięg obejmuje obszary od środkowej części Stanów Zjednoczonych po Kolumbię oraz Karaiby i Wenezuelę. Aktualny wykaz gatunków i ich synonimów jest punktem odniesienia nazw w atlasie. [2-WWW]
W obrębie pozostawionych w rodzaju gatunków zmieniła się także ranga części nazw. Mammillaria vetula obejmuje historyczny podgatunek gracilis, M. decipiens historyczny podgatunek albescens, a M. haageana subsp. haageana nazwę M. san-angelensis. Dawne nazwy zachowano przy identyfikacji materiału badań. Dzięki temu cecha konkretnego okazu lub linii pozostaje powiązana z jej właściwym zakresem. [2-WWW] [2-WWW] [2-WWW]
Brodawka i rozdzielone miejsca wzrostu
W badaniu materiału z San Ángel zawiązki brodawek pojawiały się przy bokach głównego merystemu pędu już trzeciego dnia po kiełkowaniu. Wraz z ich wydłużaniem część merystematyczna na szczycie wytwarzała ciernie i włoski. U podstawy brodawki pozostawała strefa powstawania kwiatu. Ta dimorficzna organizacja areoli wyjaśnia oddalenie kwiatu od widocznego pęku cierni. Kolejne brodawki są elementami organizacji rosnącego pędu. [López-Ruiz i wsp. 2026, s. 1330–1334, 1337–1341]
Zewnętrzna powierzchnia nie rozstrzyga samodzielnie o anatomii brodawki. U materiału M. vetula, M. decipiens i M. longimamma porównano brodawki różniące się długością i twardością. Wszystkie miały większe wiązki przewodzące, sieć drobniejszych wiązek korowych i chlorenchymę, czyli miękisz z chloroplastami. W tych trzech typach nie stwierdzono wyodrębnionej hydrenchymy, wyspecjalizowanego bezbarwnego miękiszu wodnego. [Ozerova i Timonin 2020a, s. 11–14]
Tkanka asymilacyjna i CAM
Komórki zewnętrznej chlorenchymy badanych brodawek były krótkie, bliskie izodiametrycznym, i układały się w ukośne szeregi po cztery lub pięć. Autorzy określili ten układ jako chlorenchymę kolumnową. Duże wakuole mieszczą przejściową pulę jabłczanu metabolizmu CAM, a względnie proste przestrzenie między szeregami mogą ułatwiać dyfuzję CO₂ w głąb tkanki. Jest to funkcjonalna interpretacja anatomii. W tym badaniu nie mierzono wymiany gazowej poszczególnych roślin. [Ozerova i Timonin 2020a, s. 12–16]
Różnorodność mikrosiedlisk
Porównanie dziesięciu gatunków z doliny Tehuacán wykazało związek niższych położeń ze stromszymi siedliskami. W tej próbie M. crucigera i M. huitzilopochtli były gatunkami ściśle związanymi ze skałami. U M. crucigera trzy rośliny przeniesione na urwisko miały w dwudniowym pomiarze niższe dzienne maksimum temperatury od trzech roślin na płaskim terenie powyżej. Różnica dotyczy określonego siedliska i godzin pomiaru, a preferencje rodzaju pozostają zróżnicowane. [Martorell i Patiño 2006, s. 543–550]
Światło, pochodzenie nasion i sezonowy bilans węgla
U Mammillaria carnea z doliny Tehuacán-Cuicatlán odpowiedź kiełkowania zależała od rodziny nasion, miejsca wzrostu rośliny matecznej i wariantu oświetlenia. W badaniu trzydziestu rodzin z trzech mikrosiedlisk zmiana ze światła białego na znacznie słabsze światło wzbogacone w daleką czerwień zmniejszała średnie kiełkowanie z siłą odpowiedzi zależną od rodziny. Obie właściwości światła zmieniały się równocześnie. [Matus i wsp. 2024, s. 2–6, tab. 1–2, ryc. 1–2]
U dorosłej M. heyderi subsp. gaumeri (w badaniu M. gaumeri) z Jukatanu susza silnie zmniejszała dobowy bilans CO₂ i zatrzymywała tworzenie nowych areoli. W porze deszczowej niemal cały bilans netto przypadał na noc. Największy przyrost dorosłych roślin wiązał się z 60–80% miejscowej dziennej sumy promieniowania mierzonej ponad roślinnością. Są to wyniki dla określonego podgatunku, dorosłych okazów i dwóch jukatańskich środowisk. [Cervera i wsp. 2007, s. 620–627; POWO, 11 października 2026] [2-WWW]
Kultura in vitro a organizacja pędu i CAM
W materiale Mammillaria vetula (w badaniach M. gracilis) prawidłowe pędy in vitro, pędy hiperhydryczne, kalus i tkanka nowotworowa wywołana przez Agrobacterium różniły się wydajnością fotosystemu II i dobową zmianą kwasowości. Normalne pędy zachowywały rytm nocnego gromadzenia kwasów, słabszy niż rośliny doniczkowe. W kalusie, pędach hiperhydrycznych i tkance nowotworowej nie stwierdzono istotnego nocnego wzrostu kwasowości, mimo wykrytej aktywności karboksylazy fosfoenolopirogronianowej. W kulturze zmieniała się również długość i powierzchnia cierni. Zależności te opisują badany materiał gracilis, odrębny od odmiany uprawnej ‘Snowcap’. [Balen i wsp. 2012, Balen i wsp., s. 1884–1891; Peharec i wsp., s. 79–85; POWO, 11 października 2026] [Peharec i wsp. 2010, Balen i wsp., s. 1884–1891; Peharec i wsp., s. 79–85; POWO, 11 października 2026] [2-WWW]