Poradniki, encyklopedie i monografie dla kolekcjonerów oraz książki wykorzystane w atlasie.
Historia kaktusiarstwa w Polsce ↗
Kliknij odsyłacz w nawiasie kwadratowym przy tekście, aby przejść do opisu publikacji. W spisie podano wszystkich ustalonych autorów. Skrót b.d. oznacza nieustalony rok, a litery po roku odróżniają podobne odsyłacze.
Źródła znane wyłącznie z bibliografii archiwalnej oznaczono jako cytowane pośrednio. Przy niepełnych skanach zachowano dostępne dane i informację o brakach.
48 pozycji
Wybrane wydania z okładkami, opisem i odsyłaczami do katalogów lub znalezionych ofert. Starszych książek warto szukać także w antykwariatach. Dostępność egzemplarzy może się zmieniać.
Wyświetlono 1–8 z 8 wyników
[Hinz S., Typiak A., Notocactus. Monografia rodzaju, Polskie Towarzystwo Miłośników Kaktusów, Warszawa, 2003]
Monografia obejmuje gatunki i odmiany zaliczane przez autorów do rodzaju Notocactus. Opis wydawcy wskazuje na obszerny przegląd wcześniejszej literatury. Nazwy z książki warto zestawiać z obecnym ujęciem Parodia, zachowując historyczne nazewnictwo publikacji.
Wydanie obecne w obrocie antykwarycznym
[Konarska-Szubska A., Kaktusy i inne, Wydawnictwo Harcerskie Horyzonty, Warszawa, 1976, seria Mój konik]
Starsza polska książka o uprawie kaktusów i innych sukulentów, wydana w serii „Mój konik”. Stanowi również świadectwo dawnego piśmiennictwa hobbystycznego. Nazewnictwo i historyczne środki ochrony roślin wymagają porównania z aktualnymi źródłami przed praktycznym zastosowaniem.
Wydanie antykwaryczne
[Matuszewski G. F., Hinz S., Thelocactus. Systematyka, występowanie i uprawa, Kontynenty Dariusz Raczko, Podłęcze, 2011, 281, [3] s., tłum. Frackowiak K.-H. (przekład niemiecki)]
Polsko-niemiecka monografia łącząca systematykę, rozmieszczenie i uprawę Thelocactus. Przegląd PTMK wymienia fotografie ze stanowisk naturalnych i mapy zasięgów. Strona współautora zawiera informację o możliwości zakupu książki i kontakt w sprawie egzemplarza.
Informacja o zakupie u autora
[Pavliczko L., Pavliczko P., Kaktusy dla początkujących, b.d.]
Poradnik Lidii i Pavla Pavliczków przeznaczony dla osób rozpoczynających uprawę kaktusów. Opis księgarski wymienia kalendarz prac, pielęgnację i rozmnażanie. Przed zakupem warto sprawdzić stronę redakcyjną egzemplarza, ponieważ katalogi różnią się datą i wydawcą.
Starsze wydanie, dostępność do sprawdzenia
[Říha J., Šubík R., Encyklopedia kaktusów. 426 ilustracji, Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa, 1992, 350 s., ISBN 83-7066-424-5]
Ilustrowane opracowanie kaktusów i innych sukulentów, przedstawiające rośliny w kontekście ich pochodzenia geograficznego. W przeglądzie PTMK podkreślono szeroki zakres opisywanych grup. To odrębna książka od późniejszej encyklopedii Rudolfa Šubíka i Libora Kuntego.
Wydanie antykwaryczne
[Šubík R., Kunte L., Encyklopedia kaktusów, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa, 2006, 288 s., ISBN 83-11-10517-0, tłum. Świerżewska E.]
Encyklopedia porządkuje opisy kaktusów według obszarów występowania, a w ich obrębie alfabetycznie. Według przeglądu PTMK opisy zawierają również wskazówki dotyczące uprawy. Zestawienie identyfikuje polskie wydanie Bellony z 2006 roku, przydatne podczas porównywania ofert.
Książka w katalogu księgarskim
[Woźniak J., Ariokarpusy, Wydawnictwo Moje, Warszawa, 2010, seria Te wspaniałe sukulenty]
Monografia kolekcjonerska poświęcona rodzajowi Ariocarpus, należąca do serii „Te wspaniałe sukulenty”. Może uzupełniać lekturę badań i opisów gatunków o perspektywę polskiego piśmiennictwa hobbystycznego. Przegląd przedstawia książkę, bez przypisywania jej nieprzeczytanej treści do kart roślin.
Starsze wydanie kolekcjonerskie
[Woźniak J., Ferokaktusy, Wydawnictwo Moje, Warszawa, 2009, 114, [2] s., seria Te wspaniałe sukulenty]
Opracowanie rodzaju Ferocactus rozwijające wcześniejszą monografię autora z 1998 roku. Według przeglądu PTMK wydanie przyniosło poprawione i obszerniejsze opisy roślin. Przy porównywaniu ofert warto odróżniać „Ferokaktusy” od wcześniejszego tytułu „Ferocactus”.
Starsze wydanie kolekcjonerskie
[Arias S., Gama-López S., Guzmán-Cruz L. U., Vázquez-Benítez B., Cactaceae, Flora del Valle de Tehuacán-Cuicatlán, fascículo 95, Universidad Nacional Autónoma de México, Instituto de Biología, 2012, s. 1–235, wyd. 2]
Regionalna flora kaktusów doliny Tehuacán-Cuicatlán zawiera klucze, opisy morfologiczne, typy nomenklatoryczne, okazy zielnikowe, siedliska i fenologię. Opracowanie Mammillaria sphacelata, obecnie Oehmea sphacelata, przedstawia zmienność pędów i cierni, budowę kwiatów, owoców i nasion oraz diagnozy podgatunków sphacelata i viperina. Podaje wapienne siedliska w lasach dębowych, sezonowo bezlistnych lasach tropikalnych i suchych zaroślach.
[Arias S., Aquino D., Familia Cactaceae I, Flora del Bajío y de Regiones Adyacentes, fascículo 209, Instituto de Ecología, Centro Regional del Bajío, 2019]
Regionalna flora kaktusów Guanajuato, Querétaro i północnej części Michoacán. Zawiera klucze, opisy morfologiczne, mapy występowania i materiały zielnikowe. Obejmuje Glandulicactus mathssonii pod nazwą Ferocactus mathssonii oraz Turbinicarpus alonsoi i obecny Kadenicarpus pseudomacrochele. Opisy porównują pędy, ciernie, kwiaty, owoce i nasiona, a dane siedliskowe obejmują roślinność, wysokość i sezon kwitnienia. Historyczne podgatunki kompleksu pseudomacrochele mają osobne diagnozy. Opis Lophophora diffusa obejmuje budowę pędu, kwiatów, owoców i nasion, siedliska z Querétaro oraz regionalną fenologię. Opis Mammilloydia candida zawiera regionalne pomiary pędów i cierni, cechy kwiatów, owoców i nasion oraz stanowiska Guanajuato.
[Britton N. L., Rose J. N., The Cactaceae: Descriptions and Illustrations of Plants of the Cactus Family. Volume II, Carnegie Institution of Washington, 1920]
Drugi tom monografii kaktusowatych zawiera pierwotny opis rodzaju Jasminocereus i opracowanie gatunku pod nazwą J. galapagensis. Opisuje drzewiasty pokrój, członowane gałęzie, żebra, areole, ciernie oraz zmienną budowę kwiatów i owoców. Na stronach 146–147 omawia również historię kolekcji Galápagos. Przyjęta obecnie nazwa tego gatunku to J. thouarsii.
[Britton N. L., Rose J. N., The Cactaceae: Descriptions and Illustrations of Plants of the Cactus Family. Volume III, Carnegie Institution of Washington, Washington, 1922, tom III, s. 107–109, 123–134, 143–146, 167–168, 173–174, 181–182]
Trzeci tom historycznej monografii kaktusowatych, z opisami pędów, areoli, cierni, organów rozrodczych, stanowisk i przykładami z uprawy. Odczyt obejmuje Leuchtenbergia, gatunki obecnie ujmowane jako Kroenleinia i Homalocephala oraz Ferocactus i Glandulicactus. Przedstawia także protologi Ferocactus horridus i F. townsendianus, starsze nazwy F. pilosus, zmienność uzbrojenia oraz obserwacje rytmu otwierania kwiatów. Zakres lektury obejmuje strony 107–109, 123–134, 143–146, 167–168, 173–174, 181–182.
[Britton N. L., Rose J. N., The Cactaceae: Descriptions and Illustrations of Plants of the Cactus Family. Volume IV, Carnegie Institution of Washington, Washington, 1923, tom IV]
Tom IV monografii z 1923 roku zawiera opisy kaktusów, w tym budowę brodawek i historyczne kombinacje nazw. Udostępniony egzemplarz pochodzi z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego.
[Bydgoski Klub Miłośników Kaktusów, Vademecum kolekcjonera kaktusów (kaktusy mrozoodporne), Bydgoski Klub Miłośników Kaktusów, Bydgoszcz, 2002, 12 s.]
Bydgoski Klub Miłośników Kaktusów, Bydgoszcz, luty 2002. Archiwalne zestawienia. Ich temperatur nie traktujemy jako zweryfikowanych progów dla obecnie oznaczonych gatunków.
[Clark M. A., Douglas M., Choi J., Biology 2e, OpenStax, Rice University, 2018, wyd. 2]
Podręcznik przedstawia podstawy biologii komórki, genetyki i biologii roślin. Rozdziały genetyczne objaśniają mejozę, segregację alleli, dominację, sprzężenie oraz związek genotypu z fenotypem.
[Czerwiński W., Fizjologia roślin, PWN, Warszawa, 1977]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Dicht R. F., Lüthy A. D., Coryphantha: Cacti of Mexico and Southern USA, Springer, Berlin–Heidelberg, 2005, s. VIII + 200, doi: 10.1007/b138100]
Monografia rodzaju z opisami gatunków, kluczami, fotografiami i dokumentacją siedlisk. Omawia rozwój bruzd brodawek, zmienność cierni, korzenie, kwiaty, owoce i nasiona. Zawiera klasyfikację wewnętrzną, analizę dawnych nazw i rozdział o praktyce uprawowej.
[Dubrovsky J. G., North G. B., Root Structure and Function, Cacti: Biology and Uses, University of California Press, Berkeley i Los Angeles, Nobel P. S. (red.), 2002, s. 41–56]
Rozdział przedstawia budowę i funkcjonowanie korzeni kaktusów. Omawia anatomię, pobieranie wody i przewodność hydrauliczną w zmieniających się warunkach uwodnienia.
[Fleischer Z., Schütz B., Kaktusy, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 1978, wyd. I, tłum. Kabiesz Z., Prajer Z.]
Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, wydanie I. Tłumaczenie — Zofia Kabiesz i Zbigniew Prajer. Podstawa historyczna i uprawowa. Nazwy oraz interpretacje aktualizowane osobno.
[Futuyma D. J., Ewolucja, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, 2008]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Heil K. D., Porter J. M., Pediocactus, Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, 2003a, tom 4, s. 211–216]
Opis rodzaju i klucz do gatunków, z osobnymi charakterystykami pędów, cierni, kwiatów, owoców i nasion. Uwzględnia siedliska, zasięgi oraz zakresy wysokościowe. Starsze ujęcia rangi i synonimów odzwierciedlają stan opracowania z 2003 r.
[Heil K. D., Porter J. M., Sclerocactus, Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, New York, Oxford, 2003b, tom 4]
Opracowanie florystyczne zawiera opisy morfologiczne i informacje o zasięgach północnoamerykańskich gatunków Sclerocactus. Konsultowany fragment dotyczy S. wrightiae, w tym rozmiarów pędu, liczby żeber, budowy cierni oraz kwiatów.
[Hinz S., Abramowicz M., Uprawa kaktusów, Wydawnictwo Glob, Szczecin, 1986, s. 28–32, 89–112 (udostępnione fragmenty)]
Poradnik obejmuje budowę kaktusów, formy wzrostu, rozmnażanie, warunki uprawy i ochronę roślin. Udostępnione fragmenty opisują między innymi formy grzebieniaste i monstrualne, zimotrwałość oraz rozpoznawanie uszkodzeń i chorób. Zalecenia ochrony roślin dokumentują praktykę z okresu wydania książki.
[Hunt D., Taylor N., Charles G. (red.), The New Cactus Lexicon. Text, dh books, Milborne Port, 2006]
Synteza klasyfikacji kaktusów zawiera zwięzłe diagnozy, typy i synonimy. Opisy beneckei i tonalensis przedstawiają pędy, ciernie, kwiaty, owoce, nasiona i wybrane stanowiska.
[Jaramillo Díaz P., De Roy T., Calle-Loor A., Mayorga P., Sevilla C., Velasco N., Flora Nativa y Endémica de las Islas Galápagos. Guía de Propagación, Fundación Charles Darwin, 2025]
Przewodnik propagacji flory Galápagos przygotowany na podstawie wieloletnich doświadczeń programu Galápagos Verde 2050. Łączy lokalne rozmieszczenie roślin, opis ich budowy i znaczenia ekologicznego ze wskazówkami szkółkarskimi. Karta Jasminocereus na stronach 86–87 omawia wolny rozwój i kontrolę wilgotności na wczesnym etapie kiełkowania. Zalecenia dotyczą warunków archipelagu.
[Jerzy M., Krzymińska A., Rozmnażanie wegetatywne roślin ozdobnych, PWRiL, Poznań, 2005]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Kreuzinger K., Verzeichnis amerikanischer und anderer Sukkulenten mit Revision der Systematik der Kakteen, 1935]
Historyczne opracowanie z 1935 roku zawiera wykaz sukulentów i rewizję systematyki kaktusów. Kopia jest zachowana w prywatnym archiwum Konrada Szychowskiego.
[Kyte L., Plants from Test Tubes: An Introduction to Micropropagation, Timber Press, b.d.]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Leuenberger B. E., Pereskia (Cactaceae), Memoirs of the New York Botanical Garden, The New York Botanical Garden, New York, 1986, tom 41, s. 1–141]
Monografia kaktusów liściastych przedstawia opisy budowy, klucze, dane siedliskowe i obserwacje żywych okazów. Historyczne ujęcie obejmuje taksony przenoszone później między Pereskia i Leuenbergeria, w tym rośliny opisane jako Pereskia humboldtii oraz P. grandifolia var. violacea.
[Lucas G., Synge H., The IUCN Plant Red Data Book: Comprising Red Data Sheets on 250 Selected Plants Threatened on a World Scale, IUCN, Morges, 1978, s. 107–108, ISBN 2-88032-202-2]
Zbiór opisów 250 roślin zawiera osobną kartę Obregonia denegrii, z budową brodawek, areoli i kwiatów, charakterystyką wapiennych stanowisk oraz historycznym opisem presji kolekcjonerskiej. Rozdział powstał przy współpracy D. R. Hunta. Odczyt obejmuje strony 107–108. Oceny zagrożenia i przepisy w książce przedstawiają stan z 1978 r.
[Malepszy S. (red.), Biotechnologia roślin, PWN, Warszawa, 2005]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Ostolaza Nano C., Todos los cactus del Perú, Ministerio del Ambiente, Lima, 2014, ISBN 978-612-4174-16-2]
Ilustrowana monografia peruwiańskich kaktusów z opisami budowy, rozmieszczenia i historycznej nomenklatury. Rozdział Corryocactus przedstawia cechy rodzaju oraz pędy, kwiaty i owoce C. aureus i C. brevistylus. Omawia także podgatunek puquiensis. Ujęcie z 2014 r. rozdziela niektóre nazwy obecnie łączone w POWO.
[Oszkinis K., Storczyki, PWRiL, Warszawa, 2004]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Parfitt B. D., Zimmerman A. D., Epithelantha, Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, 2003, tom 4, s. 239–240]
Opis północnoamerykańskich Epithelantha, z kluczem i charakterystykami pędów, cierni, kwiatów, owoców, siedlisk oraz terminów kwitnienia. Opracowanie rozróżnia E. bokei i E. micromeris, podaje różnice gęstości osłony cierniowej i biologii kwiatów.
[Sajeva M., McGough H. N., Garrett L., Lüthy J., Tse-Laurence M., Rutherford C., Sajeva G., CITES and Cacti: A User’s Guide, Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, Kew, 2012, s. 84]
Ilustrowany przewodnik botaniczny i materiał szkoleniowy z opisami grup kaktusów występujących w handlu. Sekcja Pelecyphora porównuje charakterystyczne areole i ciernie P. aselliformis z trójkątnymi brodawkami P. strobiliformis oraz przedstawia ich powolny wzrost. Zakres systematyki i informacji regulacyjnych odpowiada stanowi z lipca 2012 r.
[Schumann K. M., Cactaceae, Flora brasiliensis, 1890, tom 4, nr 2]
Opracowanie Cactaceae w „Flora brasiliensis” z 1890 roku przedstawia ówczesne opisy i klasyfikację roślin. Kopia pochodzi z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego.
[Seneta W., Kaktusy, b.d., s. 99–111 (udostępniony fragment)]
Udostępnione fragmenty książki pochodzą z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Rozdziały opisują choroby, szkodniki i uszkodzenia kaktusów oraz historyczne metody ochrony. Rok i wydanie tego egzemplarza pozostają nieustalone.
[Seneta W., Kaktusy i inne sukulenty, PWRiL, Warszawa, 1969, wyd. II, poprawione]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Sivinski R. C., McDonald C., Knowlton’s cactus (Pediocactus knowltonii): Eighteen years of monitoring and recovery actions, Southwestern rare and endangered plants: Proceedings of the Fourth Conference; March 22–26, 2004; Las Cruces, New Mexico, USDA Forest Service, Rocky Mountain Research Station, Fort Collins, Colorado, 2007, s. 98–107, seria Proceedings RMRS-P-48CD]
Wieloletni monitoring Pediocactus knowltonii i działania odtwarzania populacji. Autorzy opisują losy roślin uzyskanych wegetatywnie, przesadzonych do podobnych siedlisk, oraz wolne pojawianie się nowego pokolenia z nasion.
[Tołpa S., Radomski J., Czerwiński W., Botanika dla wydziałów zootechnicznych, PWN, 1974]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Turland N. J., Wiersema J. H., Barrie F. R., Gandhi K. N., Gravendyck J., Greuter W., Hawksworth D. L., Herendeen P. S., Klopper R. R., Knapp S., Kusber W. H., Li D. Z., May T. W., Monro A. M., Prado J., Price M. J., Smith G. F., Zamora Señoret J. C. (red.), International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Madrid Code), Regnum Vegetabile, University of Chicago Press, Chicago, 2025, tom 162]
Aktualne międzynarodowe zasady nazw naukowych roślin. Wydanie opublikowane 21 lipca 2025 roku zastąpiło Kodeks Shenzhen. W spisie wymieniono cały komitet redakcyjny wydania. Kodeks ustala reguły nomenklatury, a nie jedyną dopuszczalną klasyfikację pokrewieństwa.
[Walters M., Figueiredo E., Crouch N. R., Winter P. J. D., Smith G. F., Zimmermann H. G., Mashope B. K., Naturalised and invasive succulents of southern Africa, ABC Taxa, ABC Taxa and the Belgian Development Cooperation, Brussels, 2011, tom 11]
Ilustrowana monografia sukulentów zadomowionych i inwazyjnych w południowej Afryce. Opis Opuntia salmiana, obecnie Salmonopuntia salmiana, obejmuje pędy, kwiaty, owocowe propagule, rozprzestrzenianie oraz roślinożerne owady.
[Wojnowski W., Kaktusy, ZG PTMK, Chorzów, s. 7, b.d.]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Zenkteler M. (red.), Hodowla komórek i tkanek roślinnych, PWN, Warszawa, 1984]
Pozycja odnotowana w bibliografii materiałów z prywatnego archiwum Konrada Szychowskiego. Dostępna dokumentacja obejmuje odwołanie bibliograficzne do tego wydania.
[Zimmerman A. D., Parfitt B. D., Echinocactus, Flora of North America North of Mexico. Volume 4: Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1, Oxford University Press, New York and Oxford, 2003a, tom 4, s. 188–191]
Opracowanie florystyczne północnoamerykańskich gatunków ujmowanych pod nazwą Echinocactus. Zawiera opisy pędów, cierni, kwiatów, owoców i nasion, klucz oraz dane siedliskowe. Przeczytane opisy E. polycephalus i E. texensis dotyczą gatunków obecnie zaliczanych w POWO do Homalocephala.
[Zimmerman A. D., Parfitt B. D., Ferocactus, Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, New York, Oxford, 2003b, tom 4]
Opracowanie florystyczne rodzaju z kluczem oraz opisami pędów, cierni, kwiatów, owoców, nasion i siedlisk. Przeczytane opisy F. wislizeni i F. cylindraceus pozwalają porównać cechy rozpoznawcze dwóch gatunków. Współczesne nazwy przyjęte sprawdzono osobno w POWO.
[Zimmerman A. D., Parfitt B. D., Lophophora, Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, New York, Oxford, 2003c, tom 4, s. 242]
Opracowanie florystyczne zawiera opis Lophophora williamsii, dane o korpusie, korzeniu i kwiatach oraz zasięgu, siedliskach i fenologii. Przeczytano internetowy odpowiednik opisu gatunku. Autorstwo nazwy zachowuje ujęcie z czasu publikacji.
[Zimmerman A. D., Parfitt B. D., Thelocactus, Flora of North America North of Mexico, Oxford University Press, 2003d, tom 4]
Opis rodzaju i taksonów północnoamerykańskich, z cechami pędów, areoli, cierni i kwiatów oraz zakresem ich zmienności.