Jeden gatunek i różne klasyfikacje
POWO przyjmuje rodzaj Ortegocactus, opublikowany przez Alexandra w 1961 r., z jednym gatunkiem O. macdougallii. W analizie Breslina i współautorów z 2021 r. gatunek został przeniesiony do szeroko ujętej Cochemiea. W aktualnej karcie POWO Cochemiea macdougallii pozostaje synonimem Ortegocactus macdougallii. Oba zapisy odnoszą się do tego samego taksonu. [2-WWW] [2-WWW] [Breslin i wsp. 2021, POWO, stan 11 października 2026. Breslin i wsp., s. 319]
Chincoya i współautorzy w 2023 r. połączyli analizę 52 loci plastydowych z rekonstrukcją biogeografii. Rozpoznali linię Ortegocactus obok linii Neolloydia i różnych grup tradycyjnej Mammillaria. Argumentowali za utrzymaniem odrębnych rodzajów, wskazując różnice morfologiczne, siedliskowe i historyczne. Wspólne pochodzenie grupy w drzewie DNA oraz decyzja o nazwaniu jej jednym rodzajem są dwoma etapami interpretacji danych. [Chincoya i wsp. 2023, s. 13–15]
Kulisty pęd i żółte kwiaty
Pęd O. macdougallii jest kulisty, pokryty płaskimi, rombowymi brodawkami. Areole są dimorficzne: w górnej części występują włoski i ciernie, a kwiaty rozwijają się w pachwinach brodawek. Czasem widoczna jest bruzda. Cierń centralny jest jeden i prosty. Żółte kwiaty mają budowę promienistą; owoce są kuliste i matowoczerwone. [Vázquez-Sánchez 2012, Vázquez-Sánchez, rozprawa doktorska, styczeń 2012, s. drukowana 89, opis rodzaju Ortegocactus]
Brodaweczka jako materiał regeneracyjny
Arellano-Perusquía i współautorzy badali fragmenty pędów i brodawki O. macdougallii. Eksplantaty, czyli fragmenty użyte do rozpoczęcia kultury, obejmowały jedną do trzech areoli. W kontrolowanych warunkach pożywki uruchamiały się wcześniej obecne merystemy areoli, a dodatkowe pąki powstawały na brzegach i u podstawy fragmentów, poza areolami. Rozmnażanie obejmowało więc zarówno wzrost istniejących zawiązków, jak i przybyszową organogenezę. [Arellano-Perusquía i wsp. 2013, s. 161–165]
Reakcja zależała od proporcji auksyny NAA i cytokininy BA. W etapie namnażania powstawało przeciętnie około pięciu lub sześciu pędów na eksplantat. W wyższych badanych stężeniach BA pojawiały się także pędy o zmienionym kształcie, określone przez autorów jako fasciowane. Następnie regeneranty mogły utworzyć korzenie przybyszowe. Pełne warunki i dane tego doświadczenia przedstawiono w karcie gatunku oraz artykule o organogenezie. [Arellano-Perusquía i wsp. 2013, s. 163–165, tabele 2–4]
Mały zasięg w Oaxaca
Aktualny zasięg O. macdougallii w POWO obejmuje Oaxaca. Praca z 2013 r. odnosi naturalne stanowiska do niewielkiego obszaru gminy San José Lachiguiri. Autorzy omawiają degradację podłoża i pozyskiwanie roślin jako zagrożenia lokalnych populacji. Badanie rozmnażania przeprowadzili jednak na materiale szkółkowym, a nie przez pobieranie brodawek od roślin ze stanowisk naturalnych. [2-WWW] [Arellano-Perusquía i wsp. 2013, Arellano-Perusquía i wsp., s. 160–161]