Pediocactus

Jedenaście gatunków w aktualnym ujęciu

Plants of the World Online przyjmuje jedenaście gatunków. Są to Pediocactus bradyi, P. despainii, P. hajekii, P. indranus, P. knowltonii, P. nigrispinus, P. paradinei, P. peeblesianus, P. sileri, P. simpsonii i P. winkleri. Rodzaj opisali Britton i Rose w 1913 r. Dawne nazwy rodzajowe Navajoa, Neonavajoa, Pilocanthus, Puebloa oraz Utahia mieszczą się w tym ujęciu w synonimii Pediocactus. [2-WWW]

Zmiana rangi wpływa na przypisanie danych ze starszej literatury. P. nigrispinus opisywano jako odmianę P. simpsonii, a P. winkleri także jako odmianę lub podgatunek P. bradyi. W obrębie P. peeblesianus wyróżniano podgatunki typowy i fickeisenii. Analiza morfometryczna opublikowana w 2022 r. nie wykazała spójnego podziału geograficznego odpowiadającego tym jednostkom. Aktualny wykaz ujmuje je jako jeden gatunek. [2-WWW] [2-WWW] [2-WWW] [Baker i Cloud-Hughes 2022, Baker i Cloud-Hughes, s. 297–315]

Brodawki, kwiaty i suche owoce

Pędy są kuliste, spłaszczone lub wydłużone, pojedyncze albo rozgałęzione. Wyraźne brodawki pozostają oddzielone i nie tworzą ciągłych żeber. Areole leżą na ich końcach. Kora i rdzeń zawierają komórki śluzowe. System korzeniowy może przypominać palowy przy powierzchni podłoża, dalej rozgałęzia się w drobniejsze korzenie. U poszczególnych gatunków zmieniają się rozmiary pędu, liczba cierni i ich budowa. [Heil i Porter 2003a, Flora of North America, opis rodzaju]

Kwiaty otwierają się w dzień i powstają blisko wierzchołka pędu, po stronie areoli zwróconej ku jego szczytowi. Mają lejkowaty kształt. Zalążnia pozostaje bez cierni. Dojrzały owoc jest suchy i cienkościenny, otwiera się wzdłuż pojedynczego pionowego pęknięcia, a pozostałość kwiatu odpada. Nasiona są szare, brunatne lub czarne. Ich powierzchnia jest brodawkowata, u części gatunków również pomarszczona. [Heil i Porter 2003a, Flora of North America, opis rodzaju]

Pęd pojawiający się sezonowo

U P. bradyi kurczące się korzenie wciągają pęd pod powierzchnię podłoża podczas suszy. Po powrocie wilgotniejszych warunków roślina może ponownie się wynurzyć. W 31-letnim zbiorze obserwacji z północnej Arizony ten stan występował głównie u małych roślin. Jego wpływ na długoterminową dynamikę badanej populacji był niewielki, natomiast istotne znaczenie miały przeżywanie, wzrost pędów i ponowne wychodzenie ze stanu schowania. [Rojas-Pimentel i wsp. 2026, s. 1–6]

P. winkleri w obserwowanej populacji w Utah wynurzał się wiosną, kwitł i wydawał nasiona, a następnie cofał pod ziemię. Utrzymywanie indywidualnych oznaczeń pozwalało odróżniać kolejne pojawienie się tej samej rośliny od przybycia nowej siewki. Takie śledzenie jest ważne dla opisu odnowy populacji, ponieważ roczny spis widocznych pędów pomija część żywych roślin. [Clark i wsp. 2015, s. 89–92, 95–96]

Powolny wzrost i znaczenie dorosłych roślin

W badaniu P. winkleri trwającym dwadzieścia lat większość śledzonych roślin nie zwiększyła średnicy lub powiększyła ją o mniej niż centymetr. Kwiaty były silnie skupione w niewielkiej grupie okazów. Z kolei w czterech powierzchniach P. nigrispinus w stanie Waszyngton podczas kolejnych spisów z lat 2016–2022 nie stwierdzono nowych siewek. Liczba zarejestrowanych roślin zmalała. Oba wyniki opisują konkretne miejsca i okresy. Pozwalają wyjaśnić, dlaczego obecność kwitnących kaktusów i widoczne ubytki pędów są odrębnymi składnikami oceny populacji. [Clark i wsp. 2015, Clark i wsp., s. 92–98. Dillon-Zuppelli i wsp., s. 63–75] [Dillon-Zuppelli i wsp. 2025, Clark i wsp., s. 92–98. Dillon-Zuppelli i wsp., s. 63–75]

Dane siedliskowe różnią się między gatunkami. P. nigrispinus badano na podłożach wulkanicznych w Waszyngtonie i Oregonie. P. sileri jest związany z gipsowymi osadami na pograniczu Arizony i Utah, a P. paradinei z wapiennymi podłożami płaskowyżu Kaibab. Opis rodzaju rozwija zatem wspólną budowę i udokumentowane procesy, a szczegółowe warunki występowania pozostają przypisane do gatunków. [Dillon-Zuppelli i wsp. 2025, Dillon-Zuppelli i wsp., s. 65–68. Flora of North America, P. sileri i P. paradinei] [Heil i Porter 2003a, Dillon-Zuppelli i wsp., s. 65–68. Flora of North America, P. sileri i P. paradinei]

Powiązane artykuły