Rodzaj w dwóch ujęciach taksonomicznych
Plants of the World Online przyjmuje 16 gatunków Austrocactus. Rewizja Böhnerta i współautorów z 2025 r. wyróżnia 17. Różnica dotyczy rangi jednej rośliny. Austrocactus coxii subsp. longicarpus jest w POWO podgatunkiem, natomiast autorzy rewizji rozpoznają samodzielny gatunek A. longicarpus. Jego odmienność uzasadniają morfologią i położeniem na drzewie filogenetycznym. Opisy atlasu zachowują nazwę POWO, a wyniki rewizji przypisują dokładnie do badanego podgatunku. [Böhnert i wsp. 2025, s. 393, 401, 406–407] [2-WWW] [2-WWW]
Dawne Austrocactus patagonicus i A. dusenii mieszczą się w A. bertinii. Nazwa A. gracilis odnosi się do podgatunku nominatywnego A. coxii. W kolekcjach bywała również błędnie stosowana do roślin z okolic Zapala, opisanych później jako A. longicarpus. Oznaczenie takiego okazu wymaga powiązania nazwy z pochodzeniem, budową kwiatu oraz sposobem otwierania owocu. [Böhnert i wsp. 2025, s. 396–397, 406–409] [2-WWW] [2-WWW]
Pędy, areole i części podziemne
Pędy mogą rosnąć pionowo, rozkładać się nad gruntem lub tworzyć zwarte kępy. Żebra większości gatunków są podzielone na brodawki, a na ich wierzchołkach lub w zagłębieniach leżą okrągłe albo owalne areole. To krótkopędy wytwarzające ciernie i kwiaty. Świeże areole mają filc lub wełnę, których ilość zmienia się z wiekiem. Ciernie centralne różnią się od promienistych siłą, ustawieniem i niekiedy haczykowatym zakończeniem. U części gatunków granica między tymi dwiema grupami pozostaje niewyraźna. [Böhnert i wsp. 2025, s. 393–394, 403, 407]
Budowa systemu korzeniowego jest zróżnicowana. Rewizja opisuje korzenie włókniste i mięsiste, rzadziej wyraźny korzeń palowy. Płożące pędy A. coxii subsp. coxii oraz A. hibernus subsp. hibernus wytwarzają korzenie przybyszowe. Szczególnie odmienny jest A. spiniflorus. Ma silny korzeń bulwiasty, kłącza i podziemne odcinki pędów, a żebra nadziemnych pędów pozostają gładkie, bez podziału na brodawki. [Böhnert i wsp. 2025, s. 391, 403, 409, 413–414]
Kwiaty i owoce jako cechy rozpoznawcze
Kwiaty mają kształt lejka, dzwonu lub szerokiej misy. Zewnętrzna część rurki kwiatowej i dolna osłona zalążni, nazywana perykarpelem, noszą łuski, wełnę, włoski, szczecinki lub cienkie ciernie. Pręciki układają się w dwóch seriach. Szyjka słupka wystaje ponad nie i kończy się podzielonym na łatki znamieniem. Jego kolor, od jasnego żółtego do głębokiego fioletu, jest ważną cechą w kluczu do oznaczania. Rewizja nie ustala funkcji tych barw w wyborze zapylacza. [Böhnert i wsp. 2025, s. 393–394]
Owoc może być kulisty, beczułkowaty, wydłużony lub maczugowaty. Różne gatunki odróżniają się ilością wełny i szczecinek oraz konsystencją owocu po dojrzeniu. U wielu owoc wysycha i otwiera się od podstawy. U A. coxii subsp. longicarpus pęka wzdłużnie. Owoce obu podgatunków A. hibernus są soczyste, a dojrzały owoc A. spiniflorus jest żółty i silnie śluzowaty. Przeważnie spłaszczone nasiona mają kształt przypominający przecinek i rzeźbioną łupinę. [Böhnert i wsp. 2025, s. 393, 403, 406, 409, 413–414]
Patagonia i Andy
Rodzaj występuje w Argentynie i Chile. Rewizja pokazuje zarówno szeroko rozmieszczone rośliny patagońskich stepów, jak i miejscowe endemity górskie. A. aonikenkensis zajmuje piaszczyste i żwirowe równiny od wybrzeża po podnóże Andów. A. ferrarii rośnie w żwirowiskach i szczelinach skał w Sierra del Tontal. A. praecox, A. elegans i A. pauxillus są związane z podłożem wulkanicznym, natomiast A. subandinus spotykano także na skałach wapiennych. Różnice tych stanowisk są częścią biologii poszczególnych gatunków. [Böhnert i wsp. 2025, s. 396, 399, 401, 403, 407]
W zestawieniu występowania wykorzystano 764 obserwacje terenowe przypisane do taksonów po rewizji. Większość obserwacji pochodziła od Elisabeth i Norberta Sarnesów, a wiele z nich nie miało osobnego okazu zielnikowego. Dane zielnikowe uzupełniały ten materiał. Mapa obejmuje zatem rozległą pracę terenową, przy nierównej dokumentacji stanowisk. Szczegółowy opis każdego gatunku opiera się na zasięgu ustalonym w rewizji, a status jego nazwy na bieżącym POWO. [Böhnert i wsp. 2025, s. 387–388, 391]
Pokrewieństwo ustalone z markerów genomowych
Badanie objęło 44 próbki Austrocactus reprezentujące rozpoznane gatunki i formy morfologiczne. DNA pochodziło przeważnie od pierwszego pokolenia roślin wyhodowanych z nasion zebranych w naturze. Analiza ddRADseq porównywała rozproszone po genomie fragmenty DNA. Drzewa obliczono metodą największej wiarygodności oraz metodą kwartetową w modelu koalescencyjnym, który uwzględnia historię rozdzielania się kopii genów. Oba podejścia potwierdziły wspólne pochodzenie rodzaju oraz jego siostrzaną relację z Eulychnia. [Böhnert i wsp. 2025, s. 387–390]
W klasyfikacji autorów A. spiniflorus tworzy osobny podrodzaj Spiniflori. Pozostałe gatunki należą do podrodzaju Austrocactus i trzech sekcji. Coxiani skupia rośliny o silnie wełnistych owocach, Hiberni gatunki o przeważnie jasnych znamionach, a sekcja Austrocactus gatunki o znamionach purpurowych i owocach z mniejszą ilością wełny. Jest to układ rewizji 2025, w którym A. longicarpus należy do Hiberni. Zachowanie tego taksonu w A. coxii przez POWO pokazuje, że zakres bieżącej bazy i proponowany podział filogenetyczny nadal częściowo się różnią. [Böhnert i wsp. 2025, s. 393–394, 401, 407, 411–413] [2-WWW]