Nazwa i zakres gatunku
Austrocactus elegans jest nazwą przyjętą w Plants of the World Online, weryfikowanej 10 października 2026 r. Tim Böhnert opisał gatunek w rewizji z 2025 r. Szczegółowy opis poniżej dotyczy populacji z okolic Tromen przeanalizowanych w tej pracy. [2-WWW] [Böhnert i wsp. 2025, rekord taksonomiczny i opis gatunku w rewizji 2025]
Pęd, brodawki i ciernie
Roślina zwykle ma jeden pęd, niekiedy się rozgałęzia. Pęd jest wzniesiony, kulisty do wydłużonego, matowozielony, do 8 cm wysokości i 6 cm średnicy. Około dziewięciu żeber dzieli się na stożkowate brodawki. Okrągłe areole o wymiarach około 8 × 8 mm mają filcowate okrycie. [Böhnert i wsp. 2025, s. 403]
Zwykle cztery ciernie centralne są ułożone mniej więcej na krzyż i wystają na zewnątrz. Dolny jest najdłuższy. Ciernie mają delikatny nalot i są proste do zakrzywionych. Osiem, czasem dziesięć cierni promienistych rozchodzi się parami. Są gładkie i proste, a część pozostaje przejrzysta. Niski pokrój oraz zestaw cierni pozwalają odróżnić gatunek od silniej rozwiniętego A. decorus. [Böhnert i wsp. 2025, s. 401, 403]
Kwiat i sposób otwierania owocu
Wąsko lejkowaty kwiat mierzy około 3,5 cm długości i 4,5 cm średnicy. Listki okwiatu są łopatkowate z ostrym końcem. Dolna część ma odcień pastelowy lub cytrynowożółty, górna często morelowy do brunatnoczerwonego. Biaława szyjka słupka kończy się około dziesięcioma bladożółtymi łatkami znamienia. Zielony perykarpel nosi łuski, białe włoski i delikatne szczecinki. [Böhnert i wsp. 2025, s. 403]
Owoc jest nieco wydłużony do prawie kulistego, około 1,5 cm średnicy, zielony, z białą wełną i małą liczbą szczecinek. Po wyschnięciu pęka wzdłużnie. Nasiona są ciemnoszare, zakrzywione, około 2,5 × 2 mm. Podłużne otwieranie owocu zachowano z bezpośredniego opisu gatunku w rewizji. [Böhnert i wsp. 2025, s. 403]
Skały wulkaniczne i zakres rozpoznania
Materiał rewizji pochodzi z północnej i zachodniej strony wulkanu Tromen w departamentach Chos Malal i Pehuenches prowincji Neuquén. Rośliny występują w skałach wulkanicznych, w obrębie Reserva Provincial Tromen oraz poza jej granicami. Próbki genomowe pochodziły z populacji na północ od rezerwatu. [Böhnert i wsp. 2025, s. 403]
W południowej części rezerwatu obserwowano populacje potencjalnie powstałe przez krzyżowanie A. elegans z A. decorus. Autorzy traktują ich pochodzenie jako zagadnienie do dalszej analizy. Szczegółowe stanowiska A. elegans w rewizji są węższe niż zasięg zapisany w POWO, który obejmuje także Chile i Mendozę. Te zakresy pozostają przypisane do swoich źródeł. [Böhnert i wsp. 2025, s. 403] [2-WWW]