Nazwa i zakres gatunku
Austrocactus coxii jest nazwą przyjętą w Plants of the World Online, weryfikowanej 10 października 2026 r. Przyjęte podgatunki to A. coxii subsp. coxii, subsp. colloncurensis oraz subsp. longicarpus. Opis każdego zachowuje właściwy zakres. Rewizja 2025 łączy pierwsze dwa w jednym gatunku, natomiast trzeci wyróżnia jako A. longicarpus. [2-WWW] [Böhnert i wsp. 2025, rekord taksonomiczny i opis gatunku w rewizji 2025]
Podgatunek nominatywny
Austrocactus coxii subsp. coxii tworzy rozgałęzione, płożące lub rozkładające się pędy, niekiedy kępy. Pędy mają do 15 cm, sporadycznie 30 cm długości, i do 5 cm średnicy. Wytwarzają korzenie przybyszowe. Osiem do dziesięciu żeber jest podzielonych na wydłużone brodawki. Nieco zagłębione areole na młodym przyroście noszą gęstą białawą wełnę. Ciernie centralne, zwykle 3–4, są proste, silniejsze od 7–11 cierni promienistych. [Böhnert i wsp. 2025, s. 409]
Szeroko lejkowaty kwiat mierzy około 6 × 4,5 cm. Podstawa okwiatu jest żółta, a górne części listków mogą być brunatne, pomarańczowe, czerwonawe lub żółte. Znamię ma około 13 żółtawych łatek. Kulisty, zielony owoc o wymiarach około 15 × 15 mm jest pokryty łuskami, wełną i miękkimi szczecinkami. Wysycha i otwiera się nieregularnie od podstawy. Szarobrązowe do czarnych nasiona mierzą około 3 × 2 mm. [Böhnert i wsp. 2025, s. 409]
Rewizja opisuje stanowiska na skalnych wychodniach patagońskiej pampy u podnóża Andów w południowej Neuquén, zachodniej Río Negro i północnej Chubut. Nazwa A. gracilis, oparta na roślinach ze wschodniej strony jeziora Nahuel Huapi, jest w tym ujęciu oraz w POWO synonimem podgatunku nominatywnego. [Böhnert i wsp. 2025, s. 409] [2-WWW]
Podgatunek colloncurensis
Austrocactus coxii subsp. colloncurensis (dawniej A. colloncurensis) ma rozgałęzione, rozkładające się pędy z korzeniami przybyszowymi. Ich długość wynosi zwykle około 8 cm, niekiedy do 20 cm, a średnica do 5 cm. Żeber jest 5–9, cierni centralnych 4–7 i promienistych 5–10. Kwiat ma około 3,5 cm długości i 4,5 cm średnicy. Wewnętrzna strona okwiatu jest jasnocytrynowa, zewnętrzna beżowa do różowej. [Böhnert i wsp. 2025, s. 409] [2-WWW]
Około dziewięciu łatek znamienia jest przeważnie fioletowych, czasem żółtych. Owoc jest wyraźnie wydłużony, około 10 × 30 mm, zielony do ciemnozielonego, wełnisty i szczeciniasty. Otwiera się od podstawy. Stanowiska na skalnych wychodniach obejmują Collón Curá, południowy Catán Lil oraz północny Pilcaniyeu. Analiza genomowa potwierdziła bliskość z podgatunkiem nominatywnym, przy słabym rozdzieleniu genetycznym obu form. Ranga podgatunku zachowuje ich rozpoznawalne różnice morfologiczne. [Böhnert i wsp. 2025, s. 409, 411]
Podgatunek longicarpus i różnica między klasyfikacjami
Austrocactus coxii subsp. longicarpus (w rewizji A. longicarpus) ma pędy wzniesione, pojedyncze lub rozgałęzione, około 15 cm długości i do 6 cm średnicy. Żeber jest 8–10. Ciernie centralne występują po 1–3, a promieniste po 6–9. Wąski lejkowaty kwiat, około 4,5 × 4,5 cm, jest jasnoróżowy do ciemnoróżowego. Znamię ma 5–7 bladożółtych łatek. [Böhnert i wsp. 2025, s. 406] [2-WWW]
Wydłużony cylindryczny owoc mierzy około 2,5 cm długości i 1 cm średnicy. Jest zielony do czerwonozielonego, skąpo wełnisty i po wyschnięciu pęka wzdłużnie. Rewizja umieszcza rośliny na północ i południe od Zapala oraz na zachód do Primeros Pinos, na wysokości 1000–1400 m. Różowy kwiat, mała liczba jasnych łatek znamienia i podłużne pękanie owocu oddzielają ten takson od podgatunku nominatywnego. [Böhnert i wsp. 2025, s. 406–407]
W analizie ddRADseq rośliny oznaczone jako A. longicarpus znalazły się w sekcji Hiberni, odrębnie od podgatunków coxii i colloncurensis w sekcji Coxiani. Autorzy rewizji odrzucili więc jego włączenie do A. coxii. POWO nadal przyjmuje rangę podgatunku. Taksonomiczna różnica pozostaje jawna, a wyniki badania longicarpus odnoszą się właśnie do tej grupy roślin. [Böhnert i wsp. 2025, s. 389–391, 401, 406–407] [2-WWW]
Powiązane artykuły
Materiały z archiwum autora
Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Romulski b.d., s. pliku 4]
Synonimy i nazwy w literaturze
Austrocactus colloncurensis · Austrocactus longicarpus · Austrocactus coxii subsp. colloncurensis · Austrocactus coxii subsp. longicarpus · Austrocactus coxii subsp. coxii · Austrocactus gracilis · Echinocactus coxii · Austrocactus intertextus [2-WWW]