Historia rozpoznania
Tacinga mirim opisano w pracy Menezes i Alves z 2024 r., natomiast autorem nazwy botanicznej jest sam Menezes. Materiał znano wcześniej pod nazwą T. palmadora. Ponowna analiza okazów, obserwacje terenowe oraz porównanie chromosomów pozwoliły wyodrębnić gatunek. Holotyp zebrano 30 grudnia 2022 r. w Piabas, w gminie Santa Quitéria w Ceará. [Menezes i Alves 2024] [2-WWW]
Spośród siedmiu ponownie sprawdzonych okazów z Ceará pięć przypisano do T. mirim, a dwa pozostawiono jako nieoznaczone do gatunku. Dawna nazwa T. palmadora jest w odniesieniu do tych okazów oznaczeniem błędnie zastosowanym, a nie synonimem całego gatunku. Epitet mirim pochodzi od słowa oznaczającego „mały” w języku nheengatu. [Menezes i Alves 2024]
Pędy, korzenie i uzbrojenie
Roślina ma silny korzeń palowy i częściowo pokładające się pędy wysokości 35–50 cm. Kępy mają zwykle 60–90 cm szerokości, wyjątkowo około 2 m. Człony bywają spłaszczone lub niemal walcowate, eliptyczne do odwrotnie jajowatych, zwykle 4,4–8,5 cm długości, wyjątkowo 11 cm, oraz 2,4–4 cm szerokości. Powierzchnia jest oliwkowo- lub ciemnozielona. [Menezes i Alves 2024]
Areole mają 2–3 mm średnicy i leżą co 1–1,5 cm. Zawierają jasny filc oraz złociste glochidia długości około 1 mm. Najczęściej wyrasta z nich jeden lub dwa ciernie, czasem trzy. Ich długość zwykle mieści się w granicach 10–26 mm, przy zanotowanym zakresie 7–35 mm. Młode ciernie są żółte, później bieleją lub szarzeją. Młode człony noszą drobne, szybko odpadające liście. [Menezes i Alves 2024]
Kwiaty i owoce
Kwiaty powstają w dalszej jednej trzeciej członu. Mają zwykle 3,1–3,6 cm długości, wyjątkowo 4,1 cm, oraz 2,6–3,3 cm szerokości. Wewnętrzne listki okwiatu są ciemnopomarańczowe do czerwonych. Oliwkowozielony perykarpel ma przeważnie gładką powierzchnię, a jego słabe brodawkowanie uwidacznia się przy odwodnieniu. Białe, cztery lub pięć łatek znamienia wystaje ponad pręciki. Są to użyteczne cechy w porównaniu z T. palmadora. [Menezes i Alves 2024]
Owoce są kuliste do odwrotnie jajowatych, długości 1,7–2,5 cm i szerokości 1,4–1,7 cm, ze szczytowym zagłębieniem. Pomarańczowa skórka przy pełnej dojrzałości staje się purpurowawa. Areole zachowują filc, glochidia i szczeciny, a rzadziej także ciernie krótsze niż 1 cm. Miąższ jest przezroczysty. W opisanym materiale owoc zawierał około 14 nasion, wliczając nasiona niedorozwinięte, a w pełni rozwinięte miały około 4 × 3 mm. [Menezes i Alves 2024]
Odnowienie i kariotyp
Końcowe człony łatwo oddzielają się od rośliny, szczególnie w porze suchej. Zarówno one, jak i dojrzałe, opadłe owoce mogą tworzyć nowe pędy. Fotografie i obserwacje terenowe w protologu dokumentują ten sposób rozrastania się kęp. Kwiaty i pąki zbierano w lipcu, grudniu i styczniu, a owoce w grudniu i styczniu. [Menezes i Alves 2024]
W komórkach stwierdzono 2n = 44 chromosomy: 36 metacentrycznych i osiem submetacentrycznych. W badanym materiale T. palmadora miała 2n = 22. Różniły się również wielkość chromosomów i położenie markerów fluorescencyjnych oraz loci rybosomalnego DNA. Zespół tych cech wspiera odrębność gatunku. Tetraploidalność określa liczbę zestawów chromosomów, natomiast dokładna droga powstania genomu pozostaje odrębnym pytaniem ewolucyjnym. [Menezes i Alves 2024]
Zasięg, siedlisko i ochrona
Znane stanowiska skupiają się w północnej części Ceará. Większość leży na wysokości około 190–360 m, ale jeden okaz zielnikowy pochodzi z 978 m. Roślina zajmuje płytkie gleby na podłożu krystalicznym, miejsca kamieniste, piaszczyste i gliniaste, w tym suche koryta cieków. Występuje w zbiorowiskach krzewiastych i leśnych o sezonowym zrzucaniu liści, zarówno na słońcu, jak i pod osłoną drzew. [Menezes i Alves 2024]
Dla regionu występowania autorzy podali średnią temperaturę roczną 26–28°C, opady 600–900 mm i porę suchą trwającą 6–8 miesięcy. Są to dane klimatyczne siedliska. Na podstawie znanych stanowisk oszacowali zasięg występowania EOO na 3033,22 km² i powierzchnię zajmowaną AOO na 36 km², proponując wstępnie kategorię EN według kryteriów B1–2ab. Ocena z protologu opisuje stan rozpoznania w 2024 r. i ma status autorskiej oceny zagrożenia. [Menezes i Alves 2024]
Synonimy i nazwy w literaturze
Tacinga palmadora sensu Menezes et al. 2011 pro parte [2-WWW]