Pokrój i korzenie
Roślina rozgałęzia się zwykle przy podstawie. Pędy są członowane, wzniesione lub odgięte, zwykle długości 0,7–1,5 m, wyjątkowo do 2 m. Ich średnica wynosi 2–3 cm. Pierwotny opis określa pędy jako monomorficzne. Oznacza to zachowanie podobnego ogólnego planu budowy w badanym materiale, w odróżnieniu od wyraźnej przemiany pędów młodych w walcowate odcinki dorosłe u niektórych innych Acanthocereus. [House i wsp. 2013]
Korzeń główny tworzy zgrubienie o długości do 36 cm i średnicy do 6 cm. Wyrastają z niego liczne korzenie włókniste. W ten sposób rozbudowana część podziemna współwystępuje ze stosunkowo smukłą częścią nadziemną. Dokumentacja protologu obejmuje również roślinę utrzymywaną w ogrodzie botanicznym, której kwiat posłużył do sporządzenia materiału typowego. [House i wsp. 2013]
Areole i ciernie
Areole, czyli skrócone pędy wytwarzające między innymi ciernie, są półkuliste i pokryte białą lub beżową wełną. Rozmieszczone co 1–2 cm nadają łodydze gęsto uzbrojony wygląd. Z areoli wyrasta zwykle 10–13 sztywnych cierni, czasami do 15. Ciernie mają 5–15 mm długości, zgrubiałą podstawę i rozchodzą się w różnych kierunkach. Młode są czerwone u podstawy i jasne przy końcu, a z czasem szarzeją. [House i wsp. 2013]
Kwiat i pora otwierania
Kwiat osiąga około 10 cm długości. Długa, wąska rurka przechodzi w rozszerzoną część okwiatu. U jej podstawy znajduje się wyodrębniona komora nektarowa. Zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne listki okwiatu mają intensywnie różową barwę, a liczne pręciki i znamię wystają z kwiatu. Kwitnienie obserwowano w marcu i kwietniu. Godziny otwarcia od okresu przed świtem do czasu przed południem podano na podstawie obserwacji opisanych roślin. [House i wsp. 2013]
Autorzy wiązali tę kombinację barwy, kształtu i pory otwarcia z możliwym zapylaniem przez kolibry. Jest to hipoteza oparta na cechach kwiatu. Podobny kolor występuje u Acanthocereus lempirensis, którego kwiaty rozwierają się nocą i mają odmiennie zakończone listki okwiatu. Właśnie połączenie kształtu i rytmu kwitnienia pomaga rozróżnić oba różowo kwitnące gatunki Hondurasu. [House i wsp. 2013] [Vega i wsp. 2023]
Siedlisko i historia nazwy
Znane stanowiska leżą w suchych lasach koło Tegucigalpy, na wysokości 800–1000 m. Opis podaje dla regionu średnie opady roczne 851 mm oraz roślinność z drzewami tracącymi liście sezonowo. W 2013 roku autorzy znali sześć dziko rosnących osobników w krajobrazie fragmentowanego lasu zagrożonego rozbudową miasta. Na tej podstawie wskazali możliwość zaliczenia gatunku do krytycznie zagrożonych. Liczba ta opisuje stan rozpoznania podczas publikacji protologu. [House i wsp. 2013]
Gatunek opisano jako Peniocereus canoensis. Kombinację Acanthocereus canoensis opublikowali Arias i Korotkova w 2017 roku i przyjmuje ją POWO. Przeniesienie wiązało się z szerszym uporządkowaniem granic rodzajów. Sam gatunek pozostawał poza próbkowaniem molekularnym tej pracy, dlatego jego włączenie oparto na porównaniu cech morfologicznych. [Korotkova i wsp. 2017] [2-WWW]
Epitet canoensis odnosi się do rzeki Canoa. Materiał opisowy pochodził z dwóch okolicznych stanowisk w departamencie Francisco Morazán. Zachowanie tej informacji łączy nazwę z miejscem pochodzenia pierwszych udokumentowanych roślin oraz pozwala prześledzić historię ich oznaczenia. [House i wsp. 2013]
Powiązane artykuły
Synonimy i nazwy w literaturze
Peniocereus canoensis [2-WWW]