Pelecyphora

Szerokie ujęcie i jego historia

POWO przyjmuje 21 gatunków Pelecyphora, przy zasięgu całego rodzaju od południowej Kanady po Meksyk oraz na Kubie. W klasycznych pracach z XX w. i w doświadczeniu mikropropagacyjnym z 2002 r. rodzaj obejmował dwa meksykańskie gatunki, P. aselliformis i P. strobiliformis. Rozszerzenie jego granic w pracy Sáncheza i współautorów z 2022 r. objęło gatunki dawnego Escobaria oraz P. macromeris (wcześniej Coryphantha macromeris). [2-WWW] [Sánchez i wsp. 2022, POWO, stan 11 października 2026. Sánchez i wsp., s. 124–125, 129–145] [Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa 2002, POWO, stan 11 października 2026. Sánchez i wsp., s. 124–125, 129–145]

Nazwa Pelecyphora pochodzi z 1843 r., a Escobaria z 1923 r. Przy połączeniu tych grup zastosowano pierwszeństwo wcześniejszej nazwy. Gatunkiem typowym Pelecyphora jest P. aselliformis. Pierwszeństwo odnosi się do wyboru nazwy dla przyjętych granic rodzaju. Same granice są wynikiem interpretacji pokrewieństwa oraz cech roślin. [Sánchez i wsp. 2022, s. 124–125, 129–130]

Plastydowe DNA i osiem cech

Analiza z 2022 r. obejmowała pięć regionów plastydowego DNA, osiem cech morfologicznych oraz zmiany długości sekwencji. W próbie znajdowało się osiem gatunków Escobaria i obie klasyczne Pelecyphora. Wspólnie z materiałem P. macromeris tworzyły linię wspartą w analizie molekularnej wartością PP = 0,98. PP jest prawdopodobieństwem a posteriori otrzymanym dla gałęzi przy zastosowanym modelu i zestawie danych. [Sánchez i wsp. 2022, s. 117–119, tab. 1–2, ryc. 1]

W tej linii P. aselliformis i P. strobiliformis znalazły się w grupie obejmującej także P. chihuahuensis, P. laredoi i P. tuberculosa (w pracy pod odpowiednimi nazwami Escobaria). Odmienne, silnie zmodyfikowane brodawki dwóch klasycznych gatunków współwystępują więc z bliskim pokrewieństwem do roślin o bardziej typowej kaktusowej powierzchni. [Sánchez i wsp. 2022, s. 119, 124, ryc. 1–2]

Brodawka, bruzda i łupina nasienna

Przez grzbiet brodawki gatunków dawnego Escobaria biegnie bruzda związana z organizacją areoli. U dwóch klasycznych Pelecyphora ma ona postać szczątkową, lecz jest homologiczna, czyli odpowiada tej samej strukturze pochodzącej od wspólnych przodków. W opisie rozwoju krótsza bruzda i silnie przekształcona brodawka są częściami jednego układu morfologicznego. [Sánchez i wsp. 2022, s. 124, ryc. 3D]

Łupina nasienna wykazuje zagłębienia na powierzchni komórek. W dawnym Escobaria cienka i zapadająca się była przede wszystkim środkowa część zewnętrznej ściany komórki. U klasycznych Pelecyphora cienka była cała ta ściana. Autorzy pracy z 2022 r. porównali oba sposoby powstawania dołkowanego reliefu, różniące się kształtem komórek i średnicą zagłębień. U P. chihuahuensis zagłębienia są płytkie, a P. macromeris stanowi kolejny wyjątek w rzeźbie łupiny. [Sánchez i wsp. 2022, s. 122–124]

Zewnętrzne listki okwiatu wielu przedstawicieli mają drobno postrzępione, orzęsione brzegi. U P. strobiliformis taki brzeg opisano jako stałą cechę, a u P. aselliformis może być cały lub postrzępiony. Zestawienie kwiatu, łupiny i brodawki wyjaśnia zarówno podobieństwa wewnątrz rodzaju, jak i zakres wyjątków od pojedynczej cechy. [Sánchez i wsp. 2022, s. 124–125]

Odmienne stanowiska i pokroje

Dwa klasyczne gatunki meksykańskie są wolno rosnącymi, niskimi roślinami. P. aselliformis wyróżnia podłużna areola z układem cierni przypominającym zarys prosionka. P. strobiliformis ma trójkątne brodawki nadające pędowi wygląd szyszki. Oba opisy dotyczą tej charakterystycznej części rodzaju i pomagają rozpoznać jego dwa historyczne gatunki. [Sajeva i wsp. 2012, s. 27]

Obecne szerokie granice obejmują również P. vivipara i P. missouriensis (dawniej Escobaria vivipara i E. missouriensis). Ich północnoamerykańskie zasięgi oraz zakresy temperatur różnią się od siedlisk meksykańskich P. aselliformis i P. strobiliformis. Wymagania uprawowe oraz tolerancję zimna opisuje się na poziomie konkretnego gatunku i pochodzenia roślin. [2-WWW] [Sánchez i wsp. 2022, POWO. Sánchez i wsp., s. 137–145]

Mikrorozmnażanie dwóch klasycznych gatunków

W 2002 r. opracowano mnożenie P. aselliformis i P. strobiliformis przez pobudzanie merystemów areoli. Zastosowane fragmenty siewek wytwarzały liczne pędy na pożywce z benzyladeniną. Po ich wydłużeniu prowadzono oddzielne ukorzenianie i aklimatyzację. Wyniki podano dla określonych wariantów pożywki oraz kolejnych cykli kultury, dzięki czemu można porównać wydajność poszczególnych etapów. [Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa 2002, s. 73–78]

W 2016 r. P. aselliformis mikroszczepiono na Opuntia ficus-indica. Przy użyciu 30 zrazów wierzchołkowych uzyskano 97% przyjęć, a przy 270 odcinkach podwierzchołkowych 81%. Doświadczenie wskazuje dwie drogi wykorzystania materiału siewki. Wierzchołek częściej zachowywał wzrost jako pojedynczy zraz, natomiast odcinki z areolami wytwarzały więcej nowych pędów. [Badalamenti i wsp. 2016, s. 2–4, tab. 1]

Nowsza propozycja Neobesseya

Breslin i Majure zaproponowali w 2026 r. ponowne wydzielenie Neobesseya dla części gatunków ujmowanych szeroko w Pelecyphora. Jest to opublikowana propozycja klasyfikacyjna, powiązana z wynikami nowszych analiz. POWO, sprawdzone 11 października 2026 r., nadal przyjmuje szerokie Pelecyphora, w tym P. macromeris, P. vivipara i P. missouriensis. Ten stan wykazu wyznacza nazwy główne w atlasie. [Breslin i Majure 2026, Breslin i Majure, część dotycząca Neobesseya. POWO, stan 11 października 2026] [2-WWW]

Ciernie dawnego Escobaria w przekroju

W porównaniu z 2012 r. materiał czterech gatunków współczesnego Pelecyphora reprezentował pięć jednostek wyróżnianych wtedy w Escobaria. U P. abdita (w pracy E. abdita) rozpoznano epidermę, strefę podpowierzchniową i dwie strefy włókien. U P. hesteri, P. minima oraz dwóch historycznie wyróżnionych prób P. missouriensis epiderma otaczała włókniste wnętrze. Są to wyniki dla wybranego materiału uprawowego, a nie opis wszystkich gatunków rodzaju. [Řepka i Gebauer 2012, s. 138, 141, 143–145]

Jednokomórkowe, nierozgałęzione włoski na powierzchni cierni występowały w obu próbach P. missouriensis. Włoski materiału z Holbrook w Arizonie były dłuższe i często zakrzywione, a te z Electric w Montanie krótsze. Próbki identyfikowano odpowiednio jako E. missouriensis subsp. navajoensis i subsp. missouriensis. Powierzchnie cierni badanych P. abdita, P. hesteri i P. minima pozostawały bez takich wyrostków. [Řepka i Gebauer 2012, s. 139–140, 143–145, tabela 1, ryc. 1–2]

Dawną nazwę subsp. navajoensis POWO włącza do P. missouriensis subsp. missouriensis. Nazwa podgatunku jest wspólna, podczas gdy wyniki dwóch prób zachowują własne pochodzenie i wartości pomiarowe. Ten sposób opisu pozwala czytać starszą literaturę bez przypisywania jednej cechy całemu współcześnie ujmowanemu taksonowi. [2-WWW]

Powiązane artykuły