Pelecyphora aselliformis

Przyjęta nazwa i rozmieszczenie

POWO przyjmuje Pelecyphora aselliformis C.Ehrenb., opublikowaną w 1843 r. W synonimii znajdują się Ariocarpus aselliformis, Mammillaria aselliformis i var. concolor. Praca systematyczna z 2022 r. odnotowuje również Anhalonium aselliforme. Obecny rekord POWO podaje naturalny zasięg w północno-wschodnim Meksyku, z przedłużeniem ku Jalisco. [2-WWW] [Sánchez i wsp. 2022, POWO, stan 11 października 2026. Sánchez i wsp., s. 131]

Wstęp doświadczenia mikropropagacyjnego z 2002 r. opisuje rośliny z kilku miejsc w San Luis Potosí, rosnące na poziomie powierzchni gleby i mające spłaszczony pokrój. Autorzy podali pędy o wysokości 1–3 cm i średnicy 2–5 cm, pojedyncze albo kępkowe. Jest to charakterystyka użyta we wstępie tej pracy. Szerszy współczesny zasięg z POWO obejmuje aktualne granice gatunku. [Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa 2002, Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa, s. 73] [2-WWW]

Brodawki przypominające małe prosionki

Podłużne areole wraz z gęsto ułożonymi cierniami nadają powierzchni pędu charakterystyczny wygląd. Porównanie do prosionków odnosi się do zarysu tej cierniowej osłony. U dorosłej rośliny pomaga odróżnić gatunek od P. strobiliformis, którego trójkątne brodawki układają się w szyszkowaty korpus. Obie formy budowy opisano w opracowaniu botanicznym Kew dotyczącym klasycznego, dwugatunkowego zakresu rodzaju. [Sajeva i wsp. 2012, s. 27]

Na stronie grzbietowej brodawki występuje krótka, szczątkowa bruzda. Praca z 2022 r. przedstawia ją jako strukturę homologiczną z dłuższymi bruzdami roślin dawnego Escobaria. Widoczna na pędzie redukcja tej cechy współwystępuje z przynależnością do tej samej linii ewolucyjnej. W tym badaniu P. aselliformis znajdowała się w grupie z P. strobiliformis, P. chihuahuensis i P. tuberculosa. [Sánchez i wsp. 2022, s. 119, 123–125, ryc. 1–3]

Okwiat i powierzchnia nasienia

Zewnętrzne listki okwiatu mogą mieć brzeg cały lub drobno postrzępiony. U P. strobiliformis opisano natomiast brzeg konsekwentnie postrzępiony. Zmienność brzegu u P. aselliformis jest jednym z wyjątków uwzględnianych przy charakterystyce szerokiego rodzaju. Zestawienie kwiatów z brodawkami i nasionami daje pełniejszy zestaw cech niż pojedynczy szczegół powierzchni. [Sánchez i wsp. 2022, s. 124]

Dołkowany relief łupiny nasiennej wynika z cienkiej zewnętrznej ściany komórek, która zapada się na całej powierzchni. W klasycznych Pelecyphora rozwój tej ściany różni się od wielu dawnych Escobaria, gdzie cienka była głównie część środkowa. Sposób powstawania reliefu wyjaśnia, dlaczego blisko spokrewnione rośliny mogą mieć dołkowaną łupinę o różnych kształtach komórek i rozmiarach zagłębień. [Sánchez i wsp. 2022, s. 124]

Pędy rozwijające się z areoli

W doświadczeniu z 2002 r. fragmenty siewek wytwarzały pędy z istniejących areoli. Na pożywce MS z 30 g/L sacharozy i 8,8 µM benzyladeniny fragmenty wierzchołkowe dawały średnio 13,70 ± 1,37 pędu po 60 dniach. Po trzech cyklach, trwających łącznie 180 dni, otrzymano 128,07 ± 9,16 pędu na początkowy eksplantat. Wartości są średnimi z błędem standardowym w tym wariancie doświadczenia. [Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa 2002, s. 74, tab. 1]

Kultury prowadzono w temperaturze 25 ± 2°C, przy 16 godzinach światła na dobę oraz strumieniu fotonów fotosyntetycznych 54 µmol m⁻² s⁻¹. Pędy wydłużano przed ukorzenianiem. W osobnym etapie, ocenionym po sześciu tygodniach, 89% pędów gatunku wytworzyło korzenie osiągające co najmniej 15 mm. Wynik ukorzeniania podano łącznie dla użytych wariantów auksynowych. [Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa 2002, s. 74–77]

Mikroszczepienie na opuncji

Badalamenti i współautorzy pobrali z siewek zrazy wierzchołkowe długości 5 mm oraz odcinki podwierzchołkowe długości 3 mm, zawierające co najmniej jedną areolę. Szczepiono je na świeżo odciętych fragmentach Opuntia ficus-indica. Podkładki miały 10 mm długości i początkowo były bez korzeni. Etap mikroszczepienia prowadzono na MS bez dodatku regulatorów wzrostu, w temperaturze 25 ± 1°C i przy 16-godzinnym dniu. [Badalamenti i wsp. 2016, s. 2–3]

W próbie 30 zrazów wierzchołkowych przyjęło się 97 ± 0,7%, a w próbie 270 odcinków podwierzchołkowych 81 ± 1,2%. Odcinki podwierzchołkowe wytwarzały średnio 2,7 ± 0,3 nowego pędu, wobec 1,0 z wierzchołków. Po przeniesieniu poza kulturę 85 ± 0,8% roślin przeżywało po dwóch miesiącach. Ten ostatni wynik przedstawiono wspólnie dla otrzymanych mikroszczepów. [Badalamenti i wsp. 2016, s. 3–4, tab. 1]

Kontrolowane środowisko młodych roślin

Doświadczenia in vitro dotyczą młodych roślin rosnących w sterylnym, kontrolowanym środowisku. Sacharoza w pożywce, długi fotoperiod oraz wilgotność podczas aklimatyzacji są częściami procedury laboratoryjnej. Ich znaczenie można prześledzić w artykule o mikrorozmnażaniu. Pędy o własnych korzeniach oraz rośliny pozostawione na podkładce stanowią dwa różne rodzaje materiału otrzymanego w opisanych pracach. [Pérez-Molphe-Balch i Dávila-Figueroa 2002, warunki kultur i aklimatyzacji opisane w obu pracach] [Badalamenti i wsp. 2016, warunki kultur i aklimatyzacji opisane w obu pracach]

Powiązane artykuły

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Hils 1989, s. pliku 5] [Biuletyn PTMK, Oddział we Wrocławiu 1989, s. pliku 10] [Rodríguez Ortega i Franco 2001, s. pliku 6]