Lophophora diffusa

Nazwa i zakres gatunku

Przyjętą nazwą jest Lophophora diffusa (Croizat) Bravo. Historyczne L. echinata var. diffusa i L. williamsii var. diffusa opisują tę samą nazwę opartą na jednym typie. POWO zalicza tutaj również L. koehresii (dawniej także L. diffusa var. koehresii) oraz L. viridescens. Ich cechy i pochodzenie mogą być istotne dla identyfikacji okazu, ale w atlasie są powiązane z jedną kartą przyjętego gatunku. [2-WWW]

POWO określa zasięg jako Meksyk od Querétaro do Hidalgo. Opis flory regionalnej i omawiane badania ekologiczne dotyczą przede wszystkim roślin z Querétaro. Wyniki doświadczeń na tych populacjach zachowują ten zakres geograficzny, także przy szerszym taksonomicznym ujęciu synonimów. [2-WWW] [Arias i Aquino 2019, Flora del Bajío, s. 112–116]

Pęd, areole i część podziemna

W regionalnym opisie pęd osiąga do 7 cm wysokości i 12 cm szerokości. Jest kulisty lub spłaszczony, pojedynczy albo rozgałęziony przy podstawie. Jego zielona powierzchnia ma żółtawy odcień. Zaokrąglone brodawki długości 2–3 cm i szerokości u podstawy 1–2 cm układają się w bardzo niskie, faliste, spiralnie przebiegające żebra. Flora podaje ich liczbę do 13. Niewyraźne granice żeber odpowiadają łagodnemu połączeniu podstaw sąsiednich brodawek. [Arias i Aquino 2019, s. 112–113]

Koliste areole są oddalone od siebie o 0,9–2 cm i noszą białe, miękkie włoski, nazywane trichomami. Wierzchołek pędu jest osłonięty ich gęstą warstwą. Dorosłe rośliny są bezcierniowe. Zgrubiały, rzepowaty korzeń i podziemna podstawa pędu tworzą dużą część całej rośliny. Opis tej budowy w florze dotyczy rodzaju, a opis barwy, żeber i wymiarów odnosi się do L. diffusa z regionu objętego opracowaniem. [Arias i Aquino 2019, s. 112–114]

Jasny kwiat i czerwony owoc

Kwiaty wyrastają z młodych areoli w części wierzchołkowej i pozostają częściowo zanurzone w warstwie włosków. U roślin opisanych w Querétaro mają 2–2,5 cm długości i 1,3–2,2 cm szerokości. Zewnętrzne listki okwiatu są lancetowate, białe z zielonym pasem środkowym. Wewnętrzne są węższe, białe z żółtawym albo różowym odcieniem. Białe nitki pręcikowe otaczają żółtą szyjkę słupka zakończoną białym znamieniem o 5–6 łatkach. [Arias i Aquino 2019, s. 112–113]

Czerwony, maczugowaty owoc ma 1,5–2 cm długości. Nasiona są czarne, długości około 1,5 mm. Regionalna flora odnotowuje kwitnienie w marcu i kwietniu oraz od lipca do października. Owoce obserwowano głównie od maja do września, z możliwością dłuższego dojrzewania. Ten kalendarz opisuje meksykańskie stanowiska, a termin kwitnienia roślin w kolekcji zależy od ich własnego cyklu wzrostu i warunków. [Arias i Aquino 2019, s. 113]

Zapylanie i tworzenie nasion

Kontrolowane zapylanie wskazuje na przewagę zapylenia krzyżowego i częściową samoniezgodność. Ręczne samozapylenie miało niższą skuteczność, a kwiaty izolowane bez przenoszenia pyłku nie owocowały. Dodanie pyłku kwiatom dostępnym dla owadów zwiększało produkcję nasion. Wynik określa system rozmnażania badanej populacji. [Briseño-Sánchez i wsp. 2020, s. 246, 248–249, 251–252]

W jednej populacji w Querétaro w latach 2015–2021 prowadzono spisy rozrodu, rozpoczynając od 468 oznakowanych roślin. Obserwowano samotne pszczoły z rodzajów Macrotera, Lasioglossum i Ashmeadiella oraz chrząszcze Acmaeodera dotykające pylników lub znamienia. W grupach kwiatów tempo odwiedzin różniło się między sezonami. W 2018 r. po pięciogodzinnej izolacji nektar wykryto w 78% z 70 badanych kwiatów na 62 roślinach. Wśród kwiatów z nektarem jego objętość wynosiła średnio 0,054 ± 0,007 µl, z błędem standardowym. [Briseño-Sánchez i wsp. 2022, Materiał i metody, Wyniki, ryc. 1]

W 2021 r. około 23% ze 113 ocenionych kwiatów na 92 roślinach miało uszkodzenia wywołane żerowaniem. Gdy zjedzony był okwiat, pylniki i znamię, owoców nie odnotowano. Mniej rozległe uszkodzenia współistniały z niewielkim udziałem owocowania. Wyniki łączą dostępność pyłku, zachowanie owadów i stan organów kwiatu z tworzeniem nasion. [Briseño-Sánchez i wsp. 2022, tab. 2]

Trwałość nasion i wczesny rozwój

Doświadczenie przeprowadzone w 2018 r. porównało nasiona zebrane w 2014 i 2018 r. Przechowywano je w papierowych torebkach w 20 ± 2°C. Wysiano po 50 nasion z każdej partii, w dziesięciu szalkach po pięć nasion, na 1% agarze w 25°C przy dwunastogodzinnym fotoperiodzie. Zaobserwowane kiełkowanie wyniosło 52% dla partii czteroletniej i 62% dla partii z roku doświadczenia. Końcowy udział kiełkujących nasion nie różnił się istotnie w analizie autorów. [Briseño-Sánchez i wsp. 2024, s. 4–7]

Pod koniec krótkiej obserwacji laboratoryjnej przeżycie siewek wyniosło 58 ± 4,81% dla starszej partii i 61 ± 5,92% dla młodszej, ze średnią i błędem standardowym. Różnica nie była istotna. Utrzymanie zdolności kiełkowania przez około cztery lata udokumentowano w tych warunkach przechowywania. Hipoteza trwałego banku nasion w glebie wymaga badań terenowych. Porównane partie różnią się także rokiem zbioru, a warunki doświadczenia opisują wynik laboratoryjny. [Briseño-Sánchez i wsp. 2024, s. 6–9]

W siedmioletnich spisach terenowych odnotowano 127 nowych siewek, od jednej do 31 rocznie. Wynik pokazuje odnowienie naturalnej populacji przy znacznym zróżnicowaniu między latami. Kolejne etapy, od przeniesienia pyłku po przeżycie młodej rośliny, opisuje artykuł o zapylaniu, nasionach i siewkach. [Briseño-Sánchez i wsp. 2022, tab. 1]

Siedlisko i rozmieszczenie pod krzewami

W środkowym Querétaro gatunek występuje w suchych zaroślach o drobnych liściach, na terenie płaskim lub o niewielkim nachyleniu. Flora podaje stanowiska między płytami łupków ilastych pochodzenia wapiennego na wysokości 1200–1900 m. Korony krzewów dzielą tę pozornie jednolitą przestrzeń na mikrosiedliska o odmiennym dostępie do światła. [Arias i Aquino 2019, s. 113–115]

W badaniu opublikowanym w 2026 r. zinwentaryzowano 380 osobników na dziesięciu powierzchniach po 49 m². Pod roślinnością znajdowało się 296 kaktusów, czyli około 78%, choć osłonięta przestrzeń zajmowała 57,5% badanego obszaru. Rozmieszczenie było skupiskowe. Pod Larrea tridentata odnotowano 153 osobniki wobec około 109 oczekiwanych przy rozkładzie proporcjonalnym do powierzchni koron. Są to dane jednej populacji wybranej ze względu na dużą lokalną liczebność. [Jiménez-Sierra i wsp. 2026, s. 3–5, tab. 2 i 4]

Światło i sezonowa praca fotosystemów

Badanie z lat 2011–2012 porównywało dorosłe rośliny pod Larrea tridentata oraz na stanowiskach otwartych. Metody opisują po sześć kaktusów w każdej grupie, o średnicy pędu około 4,5 cm. Pomiary fluorescencji chlorofilu wykonano raz w każdej z czterech pór roku. Pod krzewami docierało mniej promieniowania fotosyntetycznie czynnego wiosną, latem i jesienią. Zimą różnica była nieistotna. Temperatury przy powierzchni pędu były niższe pod osłoną wiosną i jesienią. [González-Salvatierra i wsp. 2024, s. 2–4, ryc. 2]

Wiosną u odsłoniętych kaktusów silnie obniżał się Fv/Fm, wskaźnik maksymalnej wydajności fotosystemu II mierzony po adaptacji do ciemności. Latem i jesienią wartości rosły, co autorzy powiązali z odwracalną regulacją aparatu fotosyntetycznego. Zimą efektywna wydajność fotosystemu II i oszacowany transport elektronów spadały w obu mikrosiedliskach. Przy krótkich impulsach światła o rosnącym natężeniu odpowiedź zależała od sezonu. Osłona krzewu i wiek rośliny określają zatem kontekst, w którym dany poziom światła staje się korzystny lub obciążający. [González-Salvatierra i wsp. 2024, s. 4–8, ryc. 3–5]

Światło w kolekcji

Przy wyborze stanowiska dane terenowe przemawiają za uwzględnieniem sezonu i temperatury pędu razem z ilością światła. Dorosłe rośliny mogą funkcjonować na stanowisku otwartym, jednak wiosną w badanej populacji wykazywały tam największe obniżenie Fv/Fm. Jasna osłona zmniejszająca szczytowe promieniowanie odpowiada warunkom jednego z badanych mikrosiedlisk. W chłodniejszej części roku reakcja fotosystemów zmieniała się także u okazów zacienionych. Są to przesłanki do doboru ekspozycji, bez ustalonego w tych doświadczeniach procentu cieniowania dla doniczki lub szklarni. [González-Salvatierra i wsp. 2024, s. 2–8]

Genom chloroplastowy

U okazu utrzymywanego w laboratorium odczytano genom chloroplastowy długości 115 689 par zasad. Dwa odwrócone powtórzenia miały po 1688 par zasad, a anotacja wyróżniła 100 unikatowych genów. Odczyt pochodził z rośliny przechwyconej w przesyłce przez służby celne, o nieustalonej naturalnej populacji pochodzenia. Jest materiałem odniesienia do porównań DNA organelli i zmienności między okazami. [Zhang i wsp. 2026]

Zmiany siedliska

Flora regionalna opisuje utratę roślin wskutek bezpośredniego pozyskiwania okazów i przekształcania stanowisk w tereny rolnicze, pastwiska oraz drogi. Związek dużej części populacji z krzewami oznacza, że zachowanie samych pędów kaktusów nie odtwarza całego układu siedliskowego. Istotne są także korony sąsiednich roślin i rozmieszczenie osłoniętych miejsc, w których rozwijają się kolejne rośliny. [Arias i Aquino 2019, Flora del Bajío, s. 113; Horticulturae, s. 4–8] [Jiménez-Sierra i wsp. 2026, Flora del Bajío, s. 113; Horticulturae, s. 4–8]

Powiązane artykuły