Cztery nazwy w bieżącym wykazie
Plants of the World Online przyjmuje Lophophora alberto-vojtechii, L. diffusa, L. fricii i L. williamsii. W klasycznych badaniach Boke i Andersona z 1970 r. rozróżniono dwa gatunki, L. williamsii oraz L. diffusa. Północne i południowe populacje odróżniały się ułożeniem brodawek, powierzchnią pędu i pyłkiem. Było to ujęcie oparte na określonym materiale porównawczym, powstałe przed opisaniem miniaturowej L. alberto-vojtechii i przed późniejszymi ujęciami L. fricii. [2-WWW][Boke i Anderson 1970, Boke i Anderson, s. 569, 575, 577]
Również wstępy dwóch artykułów genomowych z 2026 r. odwołują się do dawnego obrazu dwóch gatunków. Jednocześnie analiza plastydowa uwzględnia sekwencję oznaczoną jako L. fricii. Data publikacji odczytu DNA i zakres taksonomiczny użyty w jego wstępie są odrębnymi informacjami. Wyniki nowej pracy przypisuje się do materiału, który rzeczywiście zbadano, a aktualną listę nazw sprawdza osobno. [Zhang i wsp. 2026, Zhang i wsp., s. 675, 678. Liu i wsp., s. 2][Liu i wsp. 2026, Zhang i wsp., s. 675, 678. Liu i wsp., s. 2][2-WWW]
Granice gatunków i ranga
W 2009 r. Šnicer, Bohata i Myšák wyróżniali pięć gatunków, w tym L. koehresii. W POWO ta nazwa mieści się obecnie w L. diffusa. Odmiennie potraktowano L. fricii, przyjętą jako gatunek, chociaż dawniej publikowano ją także jako podgatunek L. diffusa lub odmianę L. williamsii. Różnica liczby gatunków wynika z wyznaczania ich zakresu i rangi. Nie oznacza, że wszystkie opisane dawniej różnice między roślinami znikają po połączeniu nazw. [Šnicer i wsp. 2009, Šnicer i wsp., s. 296–297][2-WWW][2-WWW]
W szczegółowym opisie nasion autorzy porównali materiał L. alberto-vojtechii z L. fricii oraz roślinami zaliczanymi obecnie do L. diffusa (w pracy jako L. koehresii). Nasiona pierwszej grupy miały wypukłą rzeźbę komórek łupiny oraz szerokie ilo w kształcie V. Materiał oznaczony jako L. koehresii wyróżniał się bardziej siatkowatą łupiną i prawie kolistym, otwartym ilem. Porównanie dotyczy tej grupy okazów wyodrębnionej przez autorów w obrębie obecnego zakresu L. diffusa. [Šnicer i wsp. 2009, s. 296, 299][2-WWW]
Etykieta decipiens i formalny synonim
Hansen porównał w 2000 r. pędy, kwiaty i obrazy łupin nasiennych L. fricii z okazami opisanymi w kolekcjach jako L. williamsii var. decipiens. Dużą część fotografowanych roślin uznał za L. fricii. Niektóre nasiona miały jednak pośredni obraz rzeźby, a pochodzenie okazu użytego w pierwotnym opisie odmiany pozostawało nieustalone. Artykuł jest dokumentacją zmienności konkretnych roślin i propozycją ich identyfikacji. [Hansen 2000, s. 228–232]
POWO umieszcza formalną nazwę L. williamsii var. decipiens w synonimach L. williamsii. Taki wpis odnosi nazwę do przyjętego taksonu. Nie zatwierdza oznaczenia każdego okazu, któremu kiedyś dopisano ten epitet. Przy dawnym materiale numer kolekcji, pochodzenie oraz pełny zestaw cech łączą etykietę z konkretnym okazem. Status formalnego synonimu oraz ponowne oznaczenie fotografowanej rośliny opisują dwa różne związki nazwy z materiałem. [2-WWW][Hansen 2000]
Najstarszy opis i autorstwo bazonimu
Calvo i Benítez odnaleźli francuski opis Echinocactus williamsii, opublikowany przez Jeana François Celsa we wrześniu 1842 r. w Annales de Flore et de Pomone. Autorstwo zwykle przypisywano wcześniej Salm-Reifferscheid-Dyckowi i datowano na 1845 r. Opis Celsa był wcześniejszą ważną publikacją tej nazwy. Lemaire opisał Echinocactus williamsianus w 1843 r., a więc po opisie Celsa. [Calvo i Benítez 2023, s. 1094–1095]
Bazonim jest wcześniejszą nazwą, na której opiera się nowa kombinacja po przeniesieniu gatunku do innego rodzaju. Aktualny zapis to Lophophora williamsii (Lem. ex J.F.Cels) J.M.Coult. Autorzy w nawiasie dotyczą bazonimu, a Coulter opublikował kombinację w Lophophora w 1894 r. Człon „ex” wskazuje, że Cels ważnie opublikował nazwę przypisaną wcześniej Lemaire’owi. Skorygowane autorstwo nie zmienia epitetu williamsii ani automatycznie zakresu biologicznego gatunku. [Calvo i Benítez 2023, s. 1094–1095][2-WWW]
Typ nazwy i pierwszeństwo
Dla wcześniejszej nazwy Celsa nie odnaleziono oryginalnego materiału. Calvo i Benítez wyznaczyli neotyp, czyli później wybrany okaz zastępujący brakujący pierwotny typ. Wybrano zbiór E.F. Anderson 1079 z Meksyku, przechowywany w RSA. Ten sam materiał był już związany z późniejszymi nazwami. Wspólny typ utrwalił odniesienie tych nazw do tego samego materiału. Typ wiąże nazwę z okazem, natomiast granice gatunku ustala się na podstawie szerszej analizy roślin. [Calvo i Benítez 2023, s. 1094–1095]
Hofer wcześniej zaproponował zachowanie nazwy opartej na publikacji z 1845 r. przed starszą E. williamsianus z 1843 r. Odkrycie ważnej publikacji E. williamsii z 1842 r. odwróciło tę relację pierwszeństwa. Calvo i Benítez uznali propozycję konserwacji za zbędną. W ich interpretacji późniejsza publikacja z 1845 r., po wyznaczeniu wspólnego typu, staje się izonimem, czyli późniejszym ponownym użyciem tej samej nazwy na tym samym typie, bez odrębnego statusu nomenklatorycznego. Propozycja zachowania nazwy i jej formalne przyjęcie są osobnymi zdarzeniami, a omawiany artykuł przedstawia rozwiązanie oparte na wcześniejszym opisie. [Calvo i Benítez 2023, s. 1094–1095]
Co może rozstrzygnąć analiza DNA
Drzewo chloroplastowe Zhang i współautorów z 2026 r. połączyło dostępne sekwencje L. diffusa, L. fricii i L. williamsii w jedną grupę. Nie uwzględniono L. alberto-vojtechii. Wysokie wsparcie takiej grupy ocenia stabilność wyniku w zastosowanym zestawie sekwencji. Dokładne granice wszystkich czterech gatunków wymagają próbek wielu populacji, informacji o zmienności wewnątrzgatunkowej i szerszego porównania genomu. [Zhang i wsp. 2026, s. 676–678]
Taksonomia, nomenklatura i identyfikacja korzystają z powiązanych, ale różnych danych. Taksonomia wyznacza grupę roślin, nomenklatura ustala nazwę i jej typ, a identyfikacja przypisuje badany okaz do taksonu. W opisie doświadczenia wszystkie trzy elementy łączą się przez oznaczenie materiału. Dlatego dawna nazwa w nawiasie, numer dokumentującego okazu i rok użytej klasyfikacji pomagają odczytać wynik bez przenoszenia go na inne rośliny. [Calvo i Benítez 2023][Zhang i wsp. 2026][Hansen 2000]
Plants of the World Online — Royal Botanic Gardens, Kew
Nazwy przyjęte, synonimy i rozmieszczenie. Cytowanie przy taksonie prowadzi do jego rekordu.
Dostęp 2026-10-08.
Structure, Development, and Taxonomy in the Genus Lophophora
Boke N. H., Anderson E. F., Structure, Development, and Taxonomy in the Genus Lophophora, American Journal of Botany, 1970, 57(5):569-578, doi: 10.1002/j.1537-2197.1970.tb09850.x
Badania rozwoju brodawek, areoli i kwiatów oraz anatomii powierzchni pędu, pyłku, owoców i nasion. Materiał anatomiczny pochodzi przede wszystkim z Lophophora williamsii z Teksasu. Porównanie północnych i południowych populacji uzasadnia w historycznym ujęciu autorów rozpoznanie L. williamsii oraz L. diffusa. Wskazane tam pokrewieństwo i hipotezy pochodzenia gatunków są interpretacją morfologiczną z 1970 r.
The complete chloroplast genome sequence of Lophophora diffusa
Zhang T., Li N., Cui Z., Wang Y., Liu X., The complete chloroplast genome sequence of Lophophora diffusa, Mitochondrial DNA Part B: Resources, 2026, 11(5):675-680, doi: 10.1080/23802359.2026.2658959
Odczyt genomu chloroplastowego okazu Lophophora diffusa przy użyciu PacBio HiFi. Praca przedstawia długość sekwencji, silną redukcję odwróconych powtórzeń, anotację genów, porównanie z wcześniejszym plastomem i drzewo oparte na wspólnych genach chloroplastowych. Analiza obejmuje dostępne sekwencje L. fricii i L. williamsii, bez L. alberto-vojtechii.
Assembly and comparative analysis of the first complete mitochondrial genome of Lophophora williamsii (Cactaceae)
Liu X., Zhang Y., Wang Y., Gao S., Li N., Cui Z., Zhang L., Zhang T., Assembly and comparative analysis of the first complete mitochondrial genome of Lophophora williamsii (Cactaceae), Frontiers in Plant Science, 2026, 17:1870314, doi: 10.3389/fpls.2026.1870314
Pierwsze złożenie genomu mitochondrialnego Lophophora williamsii z długich odczytów HiFi. Autorzy analizują powtórzenia, fragmenty homologiczne do chloroplastów, przewidywane miejsca edycji RNA, użycie kodonów, presję selekcyjną i relacje filogenetyczne. Pięć liniowych reprezentacji jest zapisem złożenia, którego dynamika in vivo wymaga sprawdzenia. Dyskusja rozdziela przewidywania edycji RNA, analizę sekwencji oraz funkcje wymagające walidacji eksperymentalnej.
The Littlest Lophophora
Šnicer J., Bohata J., Myšák V., The Littlest Lophophora, Cactus and Succulent Journal, 2009, 81(6):294-300, doi: 10.2985/015.081.0606
Artykuł autorów Lophophora alberto-vojtechii rozszerzający pierwotny opis z 2008 r. Przedstawia odkrycie, budowę części podziemnych i korony, kwitnienie, owoce, porównanie nasion w mikroskopie elektronowym, siedlisko aluwialne oraz sezonowe zmiany położenia pędu. Wymienia nowe doniesienia o stanowiskach i klucz pięciu gatunków w ujęciu autorów. Obserwacje wizyt owadów i epizodu niskiej temperatury zachowują zakres doniesień terenowych.
Lophophora fricii Habermann und die umstrittene Varietät Lophophora williamsii var. decipiens Croizat
Hansen P., Lophophora fricii Habermann und die umstrittene Varietät Lophophora williamsii var. decipiens Croizat, Kakteen und andere Sukkulenten, 2000, 51(9):225-232
Porównanie zmienności Lophophora fricii i okazów kolekcjonerskich oznaczonych jako L. williamsii var. decipiens. Autor dokumentuje pędy, kwiaty, rozgałęzianie i rzeźbę łupin nasiennych w mikroskopie elektronowym. Omawia propozycję przypisania części badanego materiału do L. fricii oraz przypadki niejasne. Porównanie obejmuje fotografie roślin, mikrofotografie nasion i historię stosowania nazwy odmiany w kolekcjach.
A nomenclatural review of the name Echinocactus williamsii (Lophophora williamsii): Correct author and year of publication
Calvo J., Benítez G., A nomenclatural review of the name Echinocactus williamsii (Lophophora williamsii): Correct author and year of publication, Taxon, 2023, 72(5):1093-1097, doi: 10.1002/tax.12979
Analiza historycznych publikacji i dokumentacji zielnikowej nazwy Lophophora williamsii. Autorzy odnajdują ważny opis Echinocactus williamsii opublikowany przez Celsa w 1842 r., korygują autorstwo bazonimu, wyznaczają neotyp i omawiają pierwszeństwo wobec nazwy z 1843 r. oraz konsekwencje dla wcześniejszej propozycji konserwacji.