Stapelia grandiflora

Kwiat Stapelia grandiflora z poprzecznymi fałdami korony i długimi włoskami.
Kwiat Stapelia grandiflora z poprzecznymi fałdami korony i długimi włoskami. Fot. Konrad Szychowski.

Nazwa i występowanie

Plants of the World Online przyjmuje nazwę Stapelia grandiflora Masson, opublikowaną w 1797 r. W literaturze występuje także Ceropegia grandiflora (Masson) Bruyns — kombinacja z 2017 r. Zasięg naturalny obejmuje południową Afrykę, w tym południowoafrykańskie prowincje przylądkowe i Lesotho. Baza przypisuje gatunek do biomu pustyń i suchych zarośli. [2-WWW]

Pędy, kwiaty i owoce

Pędy osiągają około 30 cm wysokości; ich kanciaste powierzchnie rozdzielają wyraźnie uzębione krawędzie. Kwiat ma średnicę około 15 cm. Korona jest ciemna, purpurowobrązowa, z ciemniejszymi końcami płatów i długimi purpurowymi włoskami. SANBI opisuje roślinę jako szeroko, lecz nierównomiernie rozmieszczoną w Wielkim Karoo i we wschodniej części obszaru przylądkowego. [18-WWW]

Owoc tworzą zwykle dwa wydłużone mieszki. Po ich otwarciu uwalniają się nasiona wyposażone w pęczki jedwabistych włosków, ułatwiających rozsiewanie przez wiatr. W uprawie dojrzewanie mieszków bywa długie, nawet bliskie roku. [13-WWW]

Kwiat jako sygnał dla muchówek

Fischer i Vicha opisali przywabianie plujkowatych przez kwiaty S. grandiflora uprawianej w dwóch miejskich lokalizacjach na południowych Morawach. Zarejestrowali Calliphora vicina, Lucilia caesar i L. cuprina oraz składanie jaj na kwiatach. W tych obserwacjach nie stwierdzono zapylenia ani dalszego rozwoju larw. Wynik dokumentuje reakcję europejskich muchówek na kwiaty rośliny uprawnej; zakres badania obejmował właśnie te dwa stanowiska. [Fischer i Vicha 2003]

Uprawa i rozmnażanie

Roślina potrzebuje przepuszczalnego podłoża dla sukulentów i przesychania podłoża pomiędzy podlewaniami. Dobrze rośnie na jasnym stanowisku; w bardzo gorącym miejscu korzystne jest częściowe osłonięcie od słońca. Przed jesiennym ochłodzeniem okazy uprawiane na zewnątrz przenosi się do pomieszczenia. Rozmnażanie jest możliwe z nasion oraz sadzonek pędowych. W kolekcjach występują wełnowce i mszyce, a utrzymywanie mokrego podłoża sprzyja gniciu korzeni i pędów. [13-WWW]

Synonimy i nazwy w literaturze

Ceropegia grandiflora · Gonostemon grandiflorus · Stisseria grandiflora [2-WWW]