Neolloydia conoidea

Nazwa i zakres gatunku

POWO przyjmuje Neolloydia conoidea (dawniej Mammillaria conoidea, w analizie z 2021 r. także Cochemiea conoidea). W tym ujęciu synonimami pozostają N. ceratites, N. grandiflora i N. texensis. Rewizja Moredii-Rosete i współautorów z 2025 r. zawęża gatunek, wydzielając ponownie N. ceratites. Materiał tej ostatniej grupy opisano osobno w części dotyczącej zmienności. [2-WWW] [Moredia-Rosete i wsp. 2025, POWO, stan 11 października 2026. Moredia-Rosete i wsp., s. 761] [Breslin i wsp. 2021, POWO, stan 11 października 2026. Moredia-Rosete i wsp., s. 761]

Pęd, areole i zmienność cierni

W opisie materiału z Tolimán pęd jest początkowo kulisty i pojedynczy, z wiekiem może tworzyć odgałęzienia. Autorzy podają wysokość 7–10 cm i średnicę 5–7 cm, jasnozieloną do szarozielonej powierzchnię oraz spiralne szeregi brodawek. W ich badaniu kwiaty pojawiały się na roślinach wyższych niż 4 cm. Jest to obserwowany próg wielkości w danej populacji. [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 30. Arroyo-Pérez i wsp. 2019, s. 581] [Arroyo-Pérez i wsp. 2019, Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 30. Arroyo-Pérez i wsp. 2019, s. 581]

W ujęciu rewizji z 2025 r. ciernie centralne zwykle odstawiają od pędu, a ich liczba wynosi dwa lub trzy, z okazami mającymi od zera do czterech. Areole są eliptyczne do odwrotnie jajowatych, między brodawkami występują odstępy. Autorzy potwierdzili nakładanie się cech okazów dawniej nazywanych N. texensis i N. grandiflora z pozostałym materiałem N. conoidea. Liczba cierni i pokrój wymagają więc oceny razem z pochodzeniem rośliny. [Moredia-Rosete i wsp. 2025, s. 761, tabela 5 na s. 767, klucz na s. 772]

Grupa oznaczona w rewizji jako N. ceratites ma zwykle sześć lub siedem cierni centralnych, do ośmiu, i gęściej ułożone brodawki. Autorzy analizowali ją jako samodzielny gatunek. Przy aktualnym zakresie POWO mieści się ona w N. conoidea (w badaniu z 2025 r. jako N. ceratites). Rozróżnienie to zachowuje rzeczywistą zmienność, bez tworzenia dwóch kart tego samego przyjętego taksonu. [Moredia-Rosete i wsp. 2025, s. 761, tabela 5 na s. 767] [2-WWW]

Zasięg i środowisko

POWO podaje zasięg od zachodniego Teksasu do północno-wschodniego Meksyku, sięgający Veracruz. Badania rozmnażania wykonano w Tolimán w Querétaro, na południowym skraju pustyni Chihuahua, na wysokości 1400 m. Rośliny rosły w drobnolistnych zaroślach kserofitycznych na podłożu wapiennym z wychodniami skał mułowcowych. Środowisko to obejmowało także Ariocarpus kotschoubeyanus oraz inne niskie kaktusy. [2-WWW] [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 29–30]

W opisanym rejonie opady przypadają głównie na cieplejszą część roku. Autorzy podają sumę roczną 380–470 mm i większe opady od maja do października. W rocznym monitoringu tworzenie pąków N. conoidea było dodatnio skorelowane z temperaturą, wilgotnością względną i opadami tego samego miesiąca. Zależności te opisują wspólnie zmieniające się warunki w terenie. Nie ustalają oddzielnego wpływu każdego czynnika. [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 30, 32]

Szersza rewizja z 2025 r. umieszcza N. conoidea w pięciu ekoregionach. Wskazuje zarówno stanowiska krasowe z płytkimi glebami kamienistymi, jak i środowiska o innym podłożu. To większy zakres ekologiczny niż opis pojedynczego stanowiska w Querétaro. Charakterystyka gleby w tej pracy opiera się na warstwach mapowych, zatem nie stanowi porównania mieszanek doniczkowych. [Moredia-Rosete i wsp. 2025, s. 756, 764, tabela 5 na s. 767]

Dwa dni aktywności kwiatu

Kwiaty badanej populacji otwierały się około godziny 9–10 i zamykały około 14–15. Aktywność trwała zwykle dwa dni. Na początku pierwszego dnia pylniki uwalniały pyłek, a znamiona stawały się receptywne później. Autorzy określili to jako częściową przedprątność. Znamiona znajdowały się nad najwyższymi pylnikami, co tworzyło przestrzenne rozdzielenie organów. Pod koniec drugiego dnia ich odgięcie mogło doprowadzić do kontaktu z pylnikami. [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 31–32]

W pomiarach 20 kwiatów z różnych osobników średnica okwiatu wyniosła średnio 3,66 cm, a długość kwiatu 3,02 cm. Liczba zalążków wyniosła średnio 58,69 na zalążnię. Owoc opisywano jako jasny, szarozielony lub zielony, jajowaty i otwierający się przy dojrzewaniu. Dwa dni otwierania kwiatu dają kilka okresów kontaktu z owadami, lecz skuteczne wytworzenie nasion zależy jeszcze od pochodzenia dostarczonego pyłku. [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 30–32, tabela 1]

Zapylenie krzyżowe i liczba nasion

W czterech wariantach po 20 kwiatów z różnych roślin porównano zapylenie swobodne, ręczne zapylenie krzyżowe, ręczne samozapylenie i samoistne samozapylenie w izolacji. Owoce rozwinęło odpowiednio 90%, 95%, 0% i 0% kwiatów. W obrębie tej próby N. conoidea wymagała obcego pyłku. Ręczne zapylenie krzyżowe zwiększyło proporcję zalążków rozwijających się w nasiona z 0,73 do 0,96, przy podobnym udziale kwiatów tworzących owoce. [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 32, 34–35, tabela 3]

Kwiaty odwiedzały pszczoła miodna Apis mellifera oraz pszczoły Augochlora i Lasioglossum. Te owady dotykały organów generatywnych podczas wizyty. Obserwowano również mrówki, chrząszcze i osy o innym sposobie poruszania się w kwiecie. Autorzy nie badali skuteczności pojedynczej wizyty każdej grupy, dlatego liczba wizyt pozostaje miarą aktywności owadów, a doświadczenie zapylenia daje osobną informację o wytwarzaniu nasion. [Arroyo-Pérez i wsp. 2021, s. 31, 33–35]

Kwitnienie w kolejnych falach

W cotygodniowych spisach z 2015 i 2016 r. obserwowano odpowiednio 146 i 142 kwitnące rośliny. Kwitnienie od marca do września obejmowało sześć fal w pierwszym roku i pięć w drugim, oddzielonych okresami bez obserwowanych kwiatów. Więcej niż jeden raz kwitło 81% roślin w 2015 r. i 73% w 2016 r. Wskaźniki synchronii były niskie, a większa zgodność terminów kwitnienia nie wiązała się konsekwentnie z większą proporcją owoców i nasion. [Arroyo-Pérez i wsp. 2019, s. 581–585, tabele 1–3]

Autorzy zaproponowali, że powtarzanie kwitnienia może rozkładać ryzyko związane z pogodą, florofagią i dostępnością zapylaczy na kilka momentów sezonu. Jest to hipoteza funkcjonalna wynikająca z obserwacji. Badanie obejmowało dwa lata i jedną populację, a korzyści tej strategii w długim szeregu sezonów nie zostały zmierzone. [Arroyo-Pérez i wsp. 2019, s. 585]

Powiązane artykuły

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Kaktusy i Inne 2005c, s. pliku 22, 23, 25, 26, 27] [Cactáceas y Suculentas Mexicanas 1959, s. pliku 18]