Jasminocereus thouarsii

Przyjęta nazwa i dawne odmiany

Plants of the World Online przyjmuje Jasminocereus thouarsii jako jedyny gatunek rodzaju. Nazwa wyjściowa to Cereus thouarsii F.A.C.Weber, opublikowana w 1899 r. Kombinacja w rodzaju Jasminocereus pochodzi z 1959 r. Dawne nazwy J. galapagensis, J. howellii i J. sclerocarpus są w tym ujęciu synonimami. POWO nie wyodrębnia przyjętych taksonów niższej rangi. [2-WWW]

Fundacja Charlesa Darwina zachowuje w opisie rozmieszczenia historyczny podział na trzy odmiany. Nazwę var. sclerocarpus wiąże z Isabelą i Fernandiną, var. thouarsii z San Cristóbal i Floreaną, a var. delicatus z Santiago i Santa Cruz. W atlasie nazwy te są odsyłaczami do jednego gatunku. Przy wynikach badań nadal określają pochodzenie materiału, co pozwala zachować rzeczywiste różnice między wyspami. [24-WWW] [2-WWW]

Pień, przewężenia i powierzchnia gałęzi

Dorosła roślina ma wyraźny walcowaty pień i rozgałęzioną część górną. Na gałęziach są widoczne przewężenia rozdzielające kolejne odcinki wzrostu. Stöcklin podaje wysokość do około 7 m. Przewodnik Fundacji Charlesa Darwina z 2025 r. opisuje rośliny do 5 m, a starsza monografia Brittona i Rosego, pod nazwą J. galapagensis, odnotowała także okazy około 8 m lub wyższe. Opisy reprezentują różne materiały i zakresy opracowania. [Stöcklin 2009, Stöcklin, s. 42. Britton i Rose, s. 146–147. Przewodnik, s. 86] [Britton i Rose 1920, Stöcklin, s. 42. Britton i Rose, s. 146–147. Przewodnik, s. 86] [Jaramillo Díaz i wsp. 2025, Stöcklin, s. 42. Britton i Rose, s. 146–147. Przewodnik, s. 86]

Britton i Rose opisali grube gałęzie z 15–18 niskimi żebrami, rozdzielonymi szerokimi zaokrąglonymi bruzdami. Areole były umieszczone blisko siebie i zawierały brunatny filc oraz liczne cienkie, czasem szczeciniaste ciernie. Współczesny przewodnik lokalnej flory podaje areole około 5 mm średnicy z 8–21 cierniami długości 0,8–6 cm. Liczby z monografii dotyczą materiału nazwanego w niej J. galapagensis, a dane przewodnika jego własnego opisu gatunku. [Britton i Rose 1920, s. 147 i 86] [Jaramillo Díaz i wsp. 2025, s. 147 i 86]

Smukła rurka, szeroki okwiat i owoce

W pierwotnym opisie rodzaju wąska rurka kwiatowa przechodzi w szeroko rozłożony okwiat. Pręciki i szyjka słupka wystają ku jego zewnętrznej części. Dolna, otaczająca zalążnię strefa kwiatu jest pokryta drobnymi łuskami. Britton i Rose opisywali kwiaty o zróżnicowanej wielkości i zwrócili uwagę na ich zmienność już w dawnych kolekcjach archipelagu. [Britton i Rose 1920, s. 146–147]

Jaramillo i współautorzy dla populacji Santa Cruz (w pracy J. thouarsii var. delicatus) przytoczyli opis kwiatów 6–8 cm średnicy, żółtawych, z licznymi pręcikami. Owoce tej formy były czerwonopurpurowe. Dawny opis J. galapagensis obejmował owoce zielonkawe. [Jaramillo i wsp. 2010, Jaramillo i wsp., s. 22. Britton i Rose, s. 147] [Britton i Rose 1920, Jaramillo i wsp., s. 22. Britton i Rose, s. 147]

Sucha strefa wysp i zmienność opadów

Gatunek jest endemitem Galápagos. Baza Fundacji Charlesa Darwina wymienia sześć wysp i kilka wysepek. Zajmuje przede wszystkim suchą strefę nizinną i wybrzeża. Evans i Macri badali rośliny powyżej pasa nadbrzeżnego, często na wyniesionych skałach wulkanicznych z rzadką roślinnością. W tej samej strefie gęstsze zarośla mogą osłaniać pędy i zmieniać ich ekspozycję na światło. [24-WWW] [Evans i Macri 2008, Evans i Macri, s. 477]

Stanowisko badań rozrodu przy stacji Charlesa Darwina na Santa Cruz pokazuje znaczenie zmienności między latami. W pracy podano średni roczny opad 620 mm dla lat 1982–2002, przy wartościach 2768 mm w 1983 r. i 63 mm w 1985 r. Podczas właściwych obserwacji 2001 r. był suchy, z 293 mm opadu, a 2002 r. bliższy średniej, z 577 mm. Liczby charakteryzują lokalny pomiar meteorologiczny. Doświadczenia z kiełkowaniem wiązano z problemem odnowienia w tak nieregularnym dopływie wody. [Jaramillo i wsp. 2010, s. 22–24]

Poranne kwitnienie i przenoszenie pyłku

W obserwacjach z 2001 i 2002 r. na Santa Cruz kwiaty otwierały się po 5.30 i zamykały do 10.00 czasu miejscowego. Badanie fenologii obejmowało 25 kwiatów na dziesięciu oznakowanych roślinach. Poranny rytm stwierdzony w tej populacji jest istotnym dopowiedzeniem do starszych ogólnych opisów kwitnienia nocnego. [Jaramillo i wsp. 2010, s. 22, 24]

W osobnych obserwacjach odwiedzin na dwóch roślinach zapisano 800 wizyt owadów. Endemiczna pszczoła Xylocopa darwini odpowiadała za 54% wizyt, wprowadzona muchówka Acrosticta apicalis za 34%, a endemiczna mrówka Camponotus planus za 12%. Udziały oznaczają częstość wizyt. Skuteczności pojedynczej wizyty każdego gatunku nie porównano w oddzielnym doświadczeniu. [Jaramillo i wsp. 2010, s. 22–23]

Dziesięć pąków na pięciu roślinach zamknięto w woreczkach izolujących od odwiedzających, a dziesięć pąków na kolejnych pięciu roślinach pozostawiono swobodnie dostępnych. Izolowane kwiaty nie dały owoców. Wszystkie kwiaty kontrolne owocowały, a średnia liczba nasion wyniosła 325 na owoc, z błędem standardowym 15,3 i próbą dziesięciu owoców. Wynik wskazuje potrzebę przeniesienia pyłku przez zewnętrzny czynnik. Samozgodność pozostaje nierozstrzygnięta, ponieważ nie wykonano kontrolowanego zapylania własnym i obcym pyłkiem. [Jaramillo i wsp. 2010, s. 22, 24]

Kiełkowanie i rozwój młodej rośliny

Doświadczenie z nasionami obejmowało cztery warianty, po trzy powtórzenia zawierające sto nasion. Porównano moczenie przez 24 godziny w 25°C lub 60°C, po którym nasiona umieszczano na wilgotnej bibule, oraz nasiona niemoczone na wilgotnej glebie albo bibule. Naczynia stały przez cztery miesiące przy oknie w laboratorium, bez dodatkowego doświetlania i ogrzewania. Kiełkowanie na glebie wyniosło średnio 7,3%, a na niemoczonej bibule 66,7%. Warianty moczone dawały 52,0% i 47,3%. [Jaramillo i wsp. 2010, s. 22, tab. 2 na s. 24]

W analizie autorów wariant glebowy różnił się od pozostałych. Pomiędzy trzema wariantami na bibule nie wykazano istotnej różnicy końcowego kiełkowania. Wynik wiąże się z warunkami podłoża i jego utrzymywaniem wilgotności. Sprawdzone zabiegi moczenia opisują zakres doświadczenia, a nie ustalony zabieg poprawiający kiełkowanie tego gatunku. [Jaramillo i wsp. 2010, s. 24, tab. 2]

Po osiągnięciu 5 mm siewki przesadzano do gleby, regularnie podlewano i mierzono do kwietnia 2002 r. Po jedenastu miesiącach wysokość mieściła się w zakresie 9–25 mm. W tabeli podano śmiertelność 30–48%, zależnie od wariantu wcześniejszego traktowania nasion. Kiełkowanie i utrzymanie siewki stanowią więc dwa osobne etapy. W przewodniku Fundacji Charlesa Darwina z 2025 r. podkreślono kontrolę wilgotności podczas wczesnego rozwoju, ponieważ nadmiar wody może wiązać się z gniciem i zamieraniem zarodków. Porównanie doświadczeń i praktyki szkółkarskiej rozwija artykuł o odnowieniu populacji. [Jaramillo i wsp. 2010, Jaramillo i wsp., s. 22, 24. Przewodnik, s. 86] [Jaramillo Díaz i wsp. 2025, Jaramillo i wsp., s. 22, 24. Przewodnik, s. 86]

Powierzchnia pędu a kierunek ekspozycji

Evans i Macri ocenili 131 roślin na Santa Cruz (w publikacji var. delicatus) i 128 na San Cristóbal (var. thouarsii). Szacowali pokrycie bruzd między żebrami przez zmiany woskowe i brunatną okrywę określaną jako scale i bark. Na Santa Cruz średni zakres przewagi zmian po stronie wschodniej i zachodniej wobec północnej i południowej wynosił w kolejnych klasach około 1,2–1,7 razy. Na San Cristóbal stosunek pozostawał blisko 1,1. [Evans i Macri 2008, s. 477, tab. 2 na s. 480]

Próba obejmowała rośliny wybrane według kryteriów ekspozycji i nasilenia zmian. Pominięto okazy pozbawione zmian, całkowicie pokryte brunatną okrywą oraz silnie zacienione. Autorzy sugerowali wpływ gęstszej roślinności na San Cristóbal, ale nie wykonali jej ilościowej oceny. Podany w abstrakcie zbiorczy stosunek około 1,4 dotyczy całego zestawu czterech gatunków z Galápagos i kontynentalnego Ekwadoru. Szczegóły wyjaśnia artykuł o kierunkowych zmianach powierzchni. [Evans i Macri 2008, s. 475, 477, 480–481]

Rozkładające się gałęzie jako środowisko owada

Sinclair w 2025 r. opisał muchówkę Pareuxesta mathisi z rodziny Ulidiidae, wyhodowaną z rozkładających się gałęzi Jasminocereus. Fundacja Charlesa Darwina podaje występowanie tego owada na Floreanie, Isabeli i San Cristóbal. Dokumentacja dotyczy martwego, rozkładającego się materiału, a nie żerowania w żywym pędzie czy udziału w zapylaniu kwiatów. [Sinclair 2025] [24-WWW]

Powiązane artykuły

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Kreuzinger 1935, s. pliku 16]