Geohintonia mexicana

Nazwa i środowisko

Geohintonia mexicana jest jedynym przyjętym gatunkiem rodzaju. POWO podaje Nuevo León i Tamaulipas. Dawne kombinacje Aztekium mexicanum oraz Echinocactus mexicanus odnoszą się do tej samej rośliny. [2-WWW]

Protolog opisuje zwykle pojedynczy pęd około 10 cm wysokości i 10,5 cm średnicy, z 18–20 żebrami. Krótkotrwałe, papierowate ciernie utrzymują się przy wierzchołku. Ciemnoróżowe do purpurowych kwiaty otwierają się po południu. Materiał typowy pochodził z gipsowego stanowiska w gminie Galeana. Na tych siedliskach gatunek współwystępował z Aztekium hintonii. [Glass i Fitz Maurice 1992]

Trzy ciernie areoli mają 9–12 mm długości i charakterystyczne, łyżeczkowato rozszerzone nasady. Kwiaty osiągają do 4 cm średnicy i zamykają się po zmroku. Owoc pozostaje ukryty w wełnie wierzchołka. Ma cienką ścianę, około 9 mm długości i 4–5 mm średnicy. Czarne, błyszczące nasiona mierzą około 1,2 mm długości, 0,7 mm szerokości i 0,5 mm grubości. Powierzchnię łupiny pokrywają drobne, zaokrąglone wyniosłości, widoczne przy powiększeniu. [Glass i Fitz Maurice 1992]

Drewno zmieniające się w rozwoju

U Geohintonia mexicana wykazano drewno dymorficzne. Słowo to oznacza dwa różne typy budowy powstające kolejno w życiu rośliny. Wczesna część drewna zawiera naczynia zanurzone w tkance z szerokich cewek. Później kambium, czyli warstwa komórek wytwarzająca wtórne tkanki przewodzące, zaczyna produkować także drewno bogatsze we włókna. W przekroju starszego pędu zapisane są więc odmienne etapy pracy tego samego merystemu. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2017]

Cewki szerokopasmowe mają ściany pogrubione w postaci pierścieni lub spiral. Pomiędzy pasmami pozostają cieńsze odcinki, podatniejsze na deformację. Taka struktura sprzyja skracaniu tkanki wraz z odwodnieniem pędu. Włókna drewna mają natomiast silniej zdrewniałe ściany i zwiększają sztywność. Zmiana rodzaju tworzonych komórek przesuwa właściwości mechaniczne tkanki ku większemu podparciu pędu. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2017]

W drewnie dymorficznym włókna pojawiają się we wszystkich pasmach walca przewodzącego. Równocześnie zmienia się budowa ścian członów naczyń, z prostszego wzoru spiralnego ku silniej rozwiniętym ścianom wtórnym z jamkami. Jamki są obszarami umożliwiającymi przepływ wody między sąsiadującymi elementami przewodzącymi. Zwiększona lignifikacja ogranicza zdolność drewna do pionowego ściskania. Otaczające je tkanki magazynujące nadal mogą jednak zmieniać rozmiary, a układ żeber ułatwia przestrzenne rozmieszczenie tych zmian. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2017]

Dlaczego budowa tego gatunku jest szczególna

W badaniu z 2017 r. drewno dymorficzne często towarzyszyło większym, wyższym roślinom. Geohintonia mexicana należała do małych gatunków stanowiących wyjątek od tego związku. Jej kulisty pokrój pokazuje, że przejścia od cewek do włókien nie wyjaśnia sama wysokość. Autorzy wskazali potrzebę poznania regulacji rozwoju ścian wtórnych. Różne linie Cacteae mogą uruchamiać podobny program anatomiczny przy odmiennych rozmiarach pędu. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2017]

Obraz drewna uzupełniają pozostałe tkanki. W macierzy cech G. mexicana miała grubościenną podskórnię oraz miękiszową korę i rdzeń. Sztywniejsza warstwa pod skórką otacza więc rozległe, bardziej podatne na zmianę objętości wnętrze. Analiza łączyła te elementy z utrzymywaniem kształtu podczas suszy. Była oparta na anatomii i rozmieszczeniu cech na drzewie pokrewieństwa, bez bezpośredniego testu wytrzymałości mechanicznej Geohintonia. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2017]

Pokrewieństwo z Aztekium

Analiza plastydowego intronu rpl16 z 2002 r. umieściła Geohintonia razem z Aztekium. Omawiana wówczas możliwość mieszańcowego pochodzenia Geohintonia pozostała hipotezą. Pojedynczy marker plastydowy identyfikuje jedną historię dziedziczenia i sam nie rozstrzyga udziału dwóch linii rodzicielskich. [Butterworth i wsp. 2002]

Porównanie anatomii pozwala natomiast wskazać konkretną różnicę między bliskimi krewnymi. U badanych A. hintonii i A. ritteri drewno pozostawało pozbawione włókien. G. mexicana wytwarzała późniejszą fazę drewna z włóknami. Wspólne pochodzenie łączy się tu ze zróżnicowaniem rozwoju tkanki przewodzącej. Z perspektywy fizjologii istotny staje się moment powstania sztywniejszych tkanek oraz ich udział w całym pędzie. [Vázquez-Sánchez i wsp. 2017]

Rozmnażanie i przejście do uprawy szklarniowej

Quail zaliczał Geohintonia do kaktusów, których siewki utrzymywał przez pierwszą zimę w wilgotnym, osłoniętym środowisku ze sztucznym światłem. Po wyniesieniu do szklarni pozostawiał je początkowo pod osłoną rozpraszającą światło i ograniczającą szybkie przesychanie. Relacja dotyczy praktyki jego kolekcji. Oddziela wymagania drobnej siewki od późniejszego, sezonowego prowadzenia roślin przy naturalnym świetle. [Quail 2002]

Powiązane artykuły

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Rodríguez Ortega i Franco 2001, s. pliku 6]