Ferocactus acanthodes

Nazwa i zakres podgatunków

POWO przyjmuje Ferocactus acanthodes oraz trzy podgatunki. Są to podgatunek nominatywny F. acanthodes subsp. acanthodes, subsp. eastwoodiae i subsp. lecontei. Nazwa Ferocactus cylindraceus, powszechna w artykułach i florach, jest w tej bazie synonimem podgatunku nominatywnego. Flora of North America zachowuje odmienne ujęcie i używa F. cylindraceus. Odpowiednie nazwy towarzyszą tu opisom poszczególnych badań. [2-WWW] [2-WWW] [Zimmerman i Parfitt 2003b]

Dawne określenia F. cylindraceus subsp. lecontei i subsp. eastwoodiae odpowiadają odrębnym podgatunkom w aktualnym układzie. Dlatego informacje o stanowisku i pierwotnym oznaczeniu pozostają częścią wyniku. Aktualizacja nazwy roślin z danej populacji zachowuje ich zakres, a dane fizjologiczne z jednego regionu wymagają osobnego sprawdzenia w innych podgatunkach. [2-WWW]

Budowa i rozpoznawanie

Pęd jest zazwyczaj pionowy i wydłużony. Opis Flora of North America podaje najczęściej 45–150 cm wysokości oraz 25–40 cm średnicy, z okazami wykraczającymi poza te zakresy. Żebra są wyraźne, z niewielkim wcięciem ponad areolą. Największy cierń centralny jest zakrzywiony lub skręcony, a silny haczyk częściej występuje u młodych roślin. [Zimmerman i Parfitt 2003b, opis F. cylindraceus]

Kwiaty są zwykle żółte wewnątrz i ciemniejsze od zewnątrz. Jasnożółty owoc otwiera się przez otwór u podstawy. Powierzchnia nasion jest dołeczkowana. Cechy pędu, cierni i nasion rozpatrywane łącznie pomagają odróżnić roślinę od F. wislizeni. [Zimmerman i Parfitt 2003b, opis F. cylindraceus]

Zasięg i warunki siedliska

Naturalny zasięg obejmuje południową Kalifornię, Arizonę, Nevadę, południowo-zachodni Utah oraz północno-zachodni Meksyk. Flora opisuje rośliny z pustyń Mojave i Sonora oraz suchych zarośli, często ze skalistych zboczy na podłożu magmowym lub wapiennym. Podaje wysokości od poziomu morza do 1500 m. [2-WWW] [Zimmerman i Parfitt 2003b]

Kwiat otwarty dla wyspecjalizowanych pszczół

Na Desert Peak, na północny zachód od Tucson, rośliny badane jako F. cylindraceus kwitły od końca kwietnia do września. Kwiaty miały w tej populacji 3,8–6 cm średnicy i pozostawały otwarte przez kilka dni. Nektar wydzielał się przy podstawie krótkiej rurki kwiatowej, a wyniesione znamię często przyjmowało lądującego owada. [McIntosh 2005, s. 728–729]

W latach 1996–1998 dominującym gościem i zapylaczem była Diadasia rinconis. W trzech sezonach odnotowano dla niej odpowiednio 25, 70 i 113 wizyt. Liczby odzwierciedlają odmienny nakład obserwacji w kolejnych latach, a nie bezpośrednią zmianę zagęszczenia pszczół. Pojedyncza wizyta, jeśli kończyła się owocem, dawała średnio 149 nasion, przy zakresie 11–896. [McIntosh 2005, tab. 1, s. 730]

Pszczoły zbierające nektar i pyłek uzyskiwały porównywalne wyniki zawiązywania owoców i produkcji nasion. Największy udział D. rinconis wynikał głównie z częstych wizyt. Tak określona specjalizacja jest cechą badanego układu ekologicznego, obejmującego jedną populację i pory dnia od około 9 do 13. Inne stanowiska mogą mieć inny zespół owadów. [McIntosh 2005, s. 730–733]

Uprawa i rozmnażanie

Dla roślin doniczkowych punktem wyjścia jest jasne, przewiewne stanowisko pod osłoną i przepuszczalne podłoże. Podlewanie prowadzi się przy aktywnym wzroście, po sprawdzeniu przesychania mieszanki. Woda odpływa z doniczki. Chłodniejszy, suchszy spoczynek zimowy i duża ilość światła wspierają kwitnienie. Są to ogólne zalecenia RHS dla pustynnych kaktusów w pomieszczeniu. [1-WWW]

Rozmnażanie badanej populacji opierało się na nasionach i zapyleniu krzyżowym. Przy planowaniu własnego siewu można przenosić pyłek między genetycznie odrębnymi kwitnącymi osobnikami. Wyniki doświadczenia z pojedynczą wizytą podkreślają znaczenie rzeczywistego kontaktu z organami kwiatowymi oraz późniejszej kontroli powstania owocu. [McIntosh 2005]

Korzenie podczas suszy

W doświadczeniu North i Nobla użyto F. acanthodes z Agave Hill koło Palm Desert w Kalifornii. Odcinki korzeni miały na początku suszy około jednego, trzech i dwunastu miesięcy. Najmłodsze zachowywały otaczającą je osłonkę z włośników, śluzu i drobin gleby. Chroniła ona tkanki przed wysychaniem. W korzeniach trzymiesięcznych powstawały lakuny, czyli przestrzenie po przerwanych komórkach kory pierwotnej. W najstarszych ważną rolę autorzy przypisywali odwodnieniu perydermy, wtórnej tkanki okrywającej zawierającej suberynę. [North i Nobel 1992, s. 10, 13–14, 18]

Po 30 dniach suszy, przy potencjale wody w glebie około −3,5 MPa, przewodność hydrauliczna trzymiesięcznych korzeni ferokaktusa była mniejsza o 61%, a dwunastomiesięcznych o 57%. Po ponownym zwilżeniu młode korzenie odzyskiwały niemal wyjściową przewodność. Starsze wracały tylko do części maksymalnej wartości. W naczyniach wszystkich grup występował odwracalny embolizm, czyli przerwanie ciągłości słupa wody przez gaz. Ograniczona sprawność całego korzenia pozostawała jednak związana także z barierami na drodze od jego powierzchni do drewna. [North i Nobel 1992, s. 13–18]

Pomiar przewodności wykonywano na wyciętych korzeniach zanurzonych w roztworze, dlatego opisuje właściwości tkanek przy zapewnionym kontakcie z wodą. W siedlisku znaczenie ma dodatkowo kontakt korzeni z glebą. Kurczenie podczas suszy może tworzyć szczeliny powietrzne, zwiększające opór tej granicy. Wyniki dotyczą badanego materiału kalifornijskiego, wiązanego z podgatunkiem nominatywnym. Nie porównywano w tym doświadczeniu fizjologii wszystkich podgatunków F. acanthodes. [North i Nobel 1992] [2-WWW]

Żebra dodawane podczas wzrostu

Liczba żeber może zmieniać się w trakcie wzrostu. Robberecht i Nobel zbadali 100 losowo wybranych F. acanthodes w Deep Canyon w Kalifornii. U 56% roślin liczba żeber na połowie wysokości pędu wynosiła 5, 8, 13 albo 21. Są to kolejne liczby ciągu Fibonacciego, w którym każda następna jest sumą dwóch poprzednich. Dalsze 19% miało liczbę różniącą się o jeden od takiej wartości. Wzorzec opisywał strukturę badanej populacji, obejmującej również rośliny z wartościami pośrednimi. [Robberecht i Nobel 1983, s. 153–154]

Nowe żebra pojawiały się najpierw w okolicy wierzchołka. Dlatego liczba na szczycie mogła przewyższać liczbę w środkowej części pędu, a przy podstawie zachowywały się pozostałości wcześniejszego układu. U niektórych roślin odczytano 21 żeber u góry, 13 pośrodku i 8 przy podstawie. Autorzy wiązali etapowe dodawanie żeber z rozwojem pędu i możliwością zmiany jego objętości podczas wahań uwodnienia. Przyczyny uruchamiające kolejne etapy nie zostały w tej pracy wyznaczone eksperymentalnie. [Robberecht i Nobel 1983, s. 153–155]

Powiązane artykuły

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Kaktologia 2009b, s. pliku 9] [Neciu b.d., s. pliku 1] [Romulski b.d., s. pliku 8]