Przyjęta nazwa i pozycja peruwiańskiej linii
Eulychnia ritteri Cullmann jest w POWO przyjętym gatunkiem rodzimym dla Arequipa w Peru. W starszej literaturze występuje jako E. breviflora subsp. ritteri oraz E. iquiquensis subsp. ritteri. Rozdzielenie rangi taksonomicznej ma znaczenie także dla interpretacji ocen ochrony opublikowanych pod szerszą nazwą. [2-WWW] [Pauca-Tanco i wsp. 2021]
Dane genomowe Merklingera i współautorów umieszczają E. ritteri jako linię siostrzaną wobec wszystkich badanych taksonów chilijskich. Drzewo plastydowe lokuje ją bliżej chilijskiej grupy E. breviflora. Obie analizy wskazują odrębność materiału peruwiańskiego, a niezgodność jego dokładnego położenia może wynikać z historii przepływu genów lub niepełnego sortowania dawnych wariantów DNA. Autorzy rozważają te wyjaśnienia jako alternatywy. [Merklinger i wsp. 2021, s. 190–194]
Budowa i odwiedzający kwiaty
W rozpoznaniu terenowym gatunek ma pokrój drzewiasty, z pniem i rozgałęzionymi, żebrowanymi pędami. Kwiaty są różowe i otwierają się w dzień, a owoce mięsiste, pomarańczowe. Poszczególne rośliny mogą jednocześnie nosić pąki, otwarte kwiaty i owoce. Taki obraz odnotowano w czasie monitoringu Vizcachani. Jest to nakładanie się faz rozwoju, nie wyznaczenie jednolitego terminu kwitnienia wszystkich populacji. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 078–080, 082–084]
Na kwiatach obserwowano m.in. błonkówki, w tym Lasioglossum sp., chrząszcze Melyridae i motyle Pyrgus sp. Obserwacje identyfikują odwiedzających kwiaty owadów. Skuteczności ich pojedynczych wizyt w zapylaniu i produkcji nasion w tej pracy nie zmierzono. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 084]
Pięć populacji w prowincji Caravelí
Badania od września 2017 r. do października 2018 r. objęły pięć populacji w dystryktach Yauca, Chala i Cháparra, w prowincji Caravelí. Były to Vizcachani, La Tajo, Cementerio, Febres i Huaccllaco. Łączną zajętą powierzchnię oszacowano na około 63,62 ha. Największa Vizcachani zajmowała 24,5 ha, a najmniejsza Cementerio około 0,018 ha. Są to wyniki mapowania z badanego okresu. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, tab. 1, s. 081]
Rośliny rosły na bardzo suchym terenie skalistym, na stokach o umiarkowanym lub znacznym nachyleniu. W części miejsc docierała okresowo oceaniczna mgła, a deszcze były sporadyczne. W Febres i Huaccllaco notowano porosty na roślinach. Różnice lokalnego dopływu wilgoci i położenia populacji tworzą tło ich odmiennych warunków, lecz badanie nie wyznaczało ilości wody pobieranej przez kaktusy z mgły. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 082–084]
Struktura roślin w Vizcachani
W październiku 2018 r. policzono rośliny na trzech powierzchniach po 10 × 100 m. Wybrano dostępne płaty Vizcachani o względnie dużym zagęszczeniu. Siewki definiowano przez wysokość poniżej 10 cm, młode rośliny przez większy rozmiar i brak oznak rozrodu, a dorosłe przez rozgałęzioną budowę oraz ślady kwitnienia lub owocowania. Osobno liczono rośliny bez żywych pędów. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 080, tab. 2, s. 082]
W trzech płatach było łącznie 166 roślin, w tym 6 siewek, 40 młodych, 94 dorosłe i 26 martwych. Przewaga dorosłych oraz nieliczne siewki opisują strukturę tej wybranej próby. Jednorazowy podział według rozmiaru i oznak rozrodu dostarcza informacji o bieżącym stanie. Tempo rekrutacji i przeżywania kolejnych pokoleń wymaga ponawiania spisu tych samych powierzchni. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, tab. 2, s. 082]
| Płat | Siewki | Młode | Dorosłe | Martwe | Razem |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 0 | 16 | 40 | 14 | 70 |
| 2 | 6 | 14 | 30 | 8 | 58 |
| 3 | 0 | 10 | 24 | 4 | 38 |
| Łącznie | 6 | 40 | 94 | 26 | 166 |
Zwierzęta korzystające z pędów i owoców
Na roślinach stwierdzono gniazda ptaka Pseudasthenes cactorum. Mięsiste owoce zjadał gryzoń Lagidium peruanum. Kaktus dostarcza więc zarówno miejsca do budowy gniazda, jak i pokarmu. Autorzy sugerują możliwe rozsiewanie nasion przez gryzonia, lecz nie przeprowadzili doświadczenia z odzyskiwaniem nasion i oceną ich żywotności. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 084–085]
Zagrożenia rozdzielonych populacji
Cementerio leży w pobliżu zabudowy Chala. W 2018 r. znaleziono tam tylko 14 dorosłych roślin, bez odnowienia w postaci młodych okazów w spisanym fragmencie. Przy innych stanowiskach opisano działalność wydobywczą, kamieniołomy i drogi. Rodzaj zagrożenia zależy od lokalności. Utrata małego płata może dotyczyć znacznej części jednej odizolowanej populacji. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 082, 085–086]
Na podstawie rozmieszczenia i rozpoznanych zagrożeń autorzy artykułu z 2021 r. zaproponowali kategorię EN, zagrożony. Jest to ocena przedstawiona w pracy, oparta na danych z lat 2017–2018. Starsza ocena szerzej ujętej E. iquiquensis nie określa automatycznie statusu obecnie odrębnej E. ritteri. Przy ocenie tej linii znaczenie mają jej własny zasięg, stan stanowisk i ciągłość odnawiania. [Pauca-Tanco i wsp. 2021, s. 085–086] [2-WWW]
Materiał kolekcyjny i uprawa pod osłoną
Zachowanie lokalności pochodzenia oraz dawnych nazw na dokumentacji roślin ułatwia powiązanie kolekcji z populacjami Arequipa. Ogólne zasady dla kolumnowych kaktusów w pojemniku przedstawia karta rodzaju. Opracowanie terenowe E. ritteri dotyczy siedlisk, struktury i ochrony populacji. [Merklinger i wsp. 2021] [Pauca-Tanco i wsp. 2021] [1-WWW]
Powiązane artykuły
Materiały z archiwum autora
Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Romulski b.d., s. pliku 4]
Synonimy i nazwy w literaturze
Eulychnia breviflora subsp. ritteri · Eulychnia iquiquensis subsp. ritteri [2-WWW]