Epithelantha bokei

Nazwa i obszar występowania

Epithelantha bokei jest w POWO samodzielnym gatunkiem, naturalnie występującym od południowo-zachodniego Teksasu do północno-wschodniego Meksyku. Nazwę opublikowano w 1969 r. (w starszych ujęciach E. micromeris var. bokei albo subsp. bokei). [2-WWW]

Osłona cierniowa i kwiaty

Pęd jest zwykle pojedynczy, rzadko rozgałęziony, o średnicy 2–5 cm. Gładką, kremowobiałą powierzchnię tworzy gęsta osłona przylegających cierni. Opis flory podaje zwykle 50–90 cierni w areoli, z dolnymi wartościami około 40, w ponad trzech nakładających się szeregach. Kwiaty mierzą 1–1,7 cm długości i podobną szerokość. Północnoamerykańskie stanowiska leżą na skalistych osadowych wzgórzach pustyni Chihuahua, zwykle około 700 m, miejscami do 1400 m. [Parfitt i Zimmerman 2003, t. 4, s. 239–240, Epithelantha bokei]

W naturalnych stanowiskach tej flory kwitnienie przypada na maj i czerwiec, a kwiaty otwierają się w środku popołudnia. Opracowanie podaje zapylenie krzyżowe jako wymagany sposób rozmnażania. Owoce dojrzewają później, od lata do jesieni. Są to obserwacje północnoamerykańskiego materiału. [Parfitt i Zimmerman 2003, t. 4, s. 239–240, Epithelantha bokei]

Związek z podłożem

W przestrzennej analizie z 2021 r. stanowiska E. bokei były związane z regosolami węglanowymi. Ten wynik pochodzi z porównania częstości stanowisk w kategoriach glebowych na mapie. Wartość 3,662 użyta w wynikach oznacza resztę Pearsona z tabeli kontyngencji, pokazującą nadwyżkę obserwacji nad oczekiwaniem w tej kategorii gleby. [Aquino i wsp. 2021, s. 4524–4525, ryc. 3]

Hipoteza paedomorfii

Gorelick opisał w 2026 r. młode E. micromeris z Anthony Gap w Teksasie, o jasnej gładkiej osłonie i wklęsłym wierzchołku. Większe, kwitnące pędy w tej samej populacji miały bardziej szorstką, szarą powierzchnię i wypukły wierzchołek. Podobieństwo młodych pędów do E. bokei skłoniło autora do hipotezy paedomorfii, czyli zachowania przez dojrzałą roślinę cech odpowiadających wcześniejszej fazie rozwoju przodka. [Gorelick 2026, s. 1–4]

Propozycja dotyczy przebiegu rozwoju. Jej rozstrzygnięcie wymaga porównania ontogenezy obu gatunków i ich pokrewieństwa. Obserwacje opisanej populacji E. micromeris zachowują znaczenie dla oznaczania młodych okazów, natomiast aktualna klasyfikacja POWO utrzymuje E. bokei jako odrębny gatunek. [Gorelick 2026, Gorelick, s. 1–4; POWO, stan 11 października 2026] [2-WWW]

Dorosłe rośliny w rewizji z 2019 roku

W próbie 20 dorosłych roślin z czterech stanowisk Epithelantha bokei miała 60–80 cierni w areoli. Ich powierzchnię pokrywały drobne trwałe wyrostki, związane z pozostałościami komórek skórki ciernia. Mikroskopia elektronowa pokazała te elementy znacznie wyraźniej niż zwykły widok całego pędu. Gęstość ociernienia oraz trwałość wyrostków tworzyły pierwsze rozgałęzienie klucza do dziesięciu gatunków. [Aquino i wsp. 2019, s. 601, 605–606, 610, 612, 615; tabela 5, ryc. 5A–B]

Badane próbki tworzyły odrębną, silnie wspartą linię na drzewie czterech markerów plastydowych. Ten wynik odnosi się do dorosłych roślin o oznaczeniu użytym przez autorów. Późniejsze podobieństwo młodocianej E. micromeris do E. bokei dotyczy rozwoju ociernienia i wymaga zestawienia z odrębnymi danymi o dorosłych roślinach. [Aquino i wsp. 2019, Aquino i wsp., s. 606–609; Gorelick 2026, s. 1–7] [Gorelick 2026, Aquino i wsp., s. 606–609; Gorelick 2026, s. 1–7]

Powiązane artykuły