Opis i materiał typowy
Opuntia miquihuanensis została opisana 20 maja 2026 r. na podstawie materiału z rejonu Peña–Aserradero w gminie Miquihuana, w Sierra Madre Oriental. Holotyp García-Morales 5345B, zebrany 26 marca 2016 r., zdeponowano w zielniku ITCV; izotypy znajdują się w CHAP i CHAPA. Protolog podaje rejestrację nazwy w IPNI pod numerem 77379786-1. [Martínez-González i wsp. 2026]
Człony i organ podziemny
Rośliny mają 30–40 cm wysokości, niewyodrębniony pień i pionowo ustawione, mięsiste kłącze o bulwiastym kształcie. Zielone, nagie człony są eliptyczne, długości 18–21 cm, szerokości 12–17 cm i grubości około 1,8 cm. W opisie podano 6–7 rzędów areoli. [Martínez-González i wsp. 2026]
W areoli występuje 1–11 cierni długości 0,5–4,3 cm, białych, z bursztynowym do ciemnego wierzchołkiem. Brązowe glochidia osiągają około 2 mm. Młode liście są szydlaste, czerwonawe, z zakrzywionym końcem. Kombinacja cech pędów i organu podziemnego stanowi część rozpoznania gatunku. [Martínez-González i wsp. 2026]
Kwiaty, owoce i fenologia
Żółte kwiaty mają według protologu 10–11 cm długości. Odwrotnie stożkowaty perikarpel osiąga około 4,7 × 2,3 cm. Pręciki mają białe nitki i żółte pylniki, a znamię składa się z ośmiu zielonych, brodawkowanych klap. [Martínez-González i wsp. 2026]
Owoce są szypułkowe i maczugowate, żółtozielone, długości 6,1–6,5 cm i szerokości 3,1–3,6 cm. Ich areole zawierają długie, szare włoski i nieliczne ciernie. Kremowe nasiona są tarczowate do lekko nerkowatych, około 3,2 mm długości. Kwitnienie obserwowano w marcu i kwietniu, a dojrzewanie owoców w lipcu i sierpniu, zależnie od opadów. [Martínez-González i wsp. 2026]
Siedlisko i pokrewieństwa
Opisane stanowisko obejmuje otwarte, trawiaste powierzchnie górskie w otoczeniu lasów sosnowo-dębowych. Analiza połączonego zestawu markerów jądrowych i plastydowych umieszcza nowy gatunek w grupie Rhizomatosa, wraz z opuncjami takimi jak O. chaffeyi, O. megarrhiza i O. pachyrrhiza. Własne sekwencje nowego taksonu obejmowały część całego panelu markerów. [Martínez-González i wsp. 2026]
Wielkość populacji i ochrona
Autorzy odnotowali ograniczony zasięg, niewielką liczbę odnalezionych roślin i presję związaną z przekształcaniem siedliska oraz wypasem. Zaproponowali kategorię krytycznego zagrożenia według kryteriów IUCN. Jest to ocena przedstawiona w protologu, którą należy odróżnić od odrębnie opublikowanej oceny na światowej Czerwonej Liście. [Martínez-González i wsp. 2026]