Mammilloydia candida

Tożsamość i dawne nazwy

Przyjęta nazwa to Mammilloydia candida (Scheidw.) Buxb. Bazionim Mammillaria candida Scheidw. ukazał się w 1838 r., a kombinacja w rodzaju Mammilloydia w 1951 r. Obie nazwy odnoszą się do tego samego typu nomenklatorycznego. POWO włącza tutaj również rośliny opisane jako Mammillaria ortizrubioana, M. estanzuelensis oraz podgatunki menchacaensis i ortizrubioana. [2-WWW]

Solórzano i współautorzy w 2026 r. stosują nazwę Mammillaria candida. Sprawdzając archiwalne lokalizacje, rozpoznali na części z nich inne gatunki. W Xichú znaleźli M. muehlenpfordtii, a w Atarjea M. geminispina. Na innych kontrolowanych stanowiskach mylne zapisy dotyczyły m.in. M. lasiacantha i M. formosa. Są to wyniki weryfikacji konkretnych lokalizacji; ustalenie pełnych granic zmienności M. candida nadal wymaga formalnej rewizji taksonomicznej. [Solórzano i wsp. 2026, s. 5–6, 13–15]

Pęd, brodawki i ciernie

Flora del Bajío opisuje pędy jako pojedyncze lub odrostowe, kuliste do krótko cylindrycznych, zwykle do 11 cm wysokości, wyjątkowo do 30 cm, przy 6–14 cm średnicy. Brodawki mają 0,8–1,3 cm długości i 0,4–0,6 cm szerokości u podstawy; układają się w spirale 8/13 albo 13/21. Areole są okrągłe, a kąty pomiędzy brodawkami zawierają szczecinki. Wymiary pochodzą z regionalnego opracowania z 2019 r., którego część danych o zasięgu została później zakwestionowana podczas badań terenowych. [Arias i Aquino 2019, Flora del Bajío, s. 124–125; Solórzano i wsp., s. 5–6] [Solórzano i wsp. 2026, Flora del Bajío, s. 124–125; Solórzano i wsp., s. 5–6]

W tym samym opisie występuje zwykle 30–60 cierni promienistych, niekiedy 25, o długości do 1,5 cm. Są cienkie, igłowate i białe; u części materiału mają czerwonawe wierzchołki. Cierni środkowych jest zwykle 6–12, czasem cztery. Są proste, nieco sztywniejsze, najczęściej do 1 cm długości, wyjątkowo do 1,5 cm, z różowym albo brązowym zakończeniem. Gęste, zachodzące na siebie ciernie stanowią najłatwiej zauważalną cechę rośliny. [Arias i Aquino 2019, s. 124; opis regionalny]

Kwiaty, owoce i nasiona

Regionalny opis podaje kwiaty długości 2,5–3 cm i średnicy około 3,5 cm. Wewnętrzne listki okwiatu są żółtawe do białych, z brązowym pasem środkowym; szyjka słupka jest różowa, a znamię ma cztery do siedmiu łatek. Zmienność wyglądu kwiatów należy rozpatrywać wraz z pochodzeniem materiału. Dane te odnoszą się do diagnozy Flora del Bajío, a określenie barwy w tej diagnozie pozostaje odrębne od wyglądu okazów fotografowanych w innych częściach zasięgu. [Arias i Aquino 2019, s. 124–125]

Owoce w opisie są białawo-różowe, maczugowate, długości 0,7–1,4 cm. Wydostają się pomiędzy brodawkami, tracąc zaschnięte pozostałości okwiatu. Zawierają czarne nasiona około 1,2 mm długości. Powierzchnia łupiny ma wydłużone komórki, płaskie do lekko wyniesionych ściany zewnętrzne i bruzdowate granice pomiędzy komórkami. Regionalnie podano kwitnienie w marcu i kwietniu. [Arias i Aquino 2019, s. 124–125; fenologia regionalna]

Potwierdzone stanowiska i mikrosiedliska

W latach 2023–2025 przeprowadzono cztery wyprawy i skontrolowano 62 miejsca w dziewięciu stanach Meksyku. Po połączeniu obserwacji z oczyszczonymi zapisami GBIF pozostały 254 rekordy występowania: 136 z San Luis Potosí, 53 z Nuevo León, 44 z Tamaulipas i 21 z Coahuila. To liczba zapisów lokalizacji, zależna od historii zbiorów i dokumentacji. Wielkości poszczególnych populacji autorzy oceniali osobno podczas prac terenowych. [Solórzano i wsp. 2026, s. 2–6; tabela 1]

Potwierdzone stanowiska leżały w przybliżeniu na wysokości 1140–2160 m n.p.m. Rośliny występowały pod niewysokimi krzewami, między Yucca i Opuntia oraz wśród rozet Agave, Hechtia i Nolina. Otwarte, pozbawione osłony miejsca były zajmowane rzadziej. Na urwiskach kaktusy zakorzeniały się w szczelinach gromadzących glebę i wilgoć. W części najliczniejszych stanowisk podłoże było ciemne, gliniaste i kamieniste, w innych płytkie lub piaszczyste. [Solórzano i wsp. 2026, s. 5–6, 13–15; wysokości zaokrąglone]

W Coahuila część obserwowanych skupień liczyła zaledwie trzy do dziewięciu roślin. W innych częściach zasięgu znajdowano większe skupienia. Rośliny koncentrowały się na niewielkich fragmentach wzgórz, rozdzielonych terenami bez potwierdzonego występowania. Rozproszenie takich płatów ma znaczenie przy ocenie ciągłości siedliska i możliwości zachowania regionalnej zmienności. [Solórzano i wsp. 2026, s. 5–6, 13–15]

Zróżnicowanie genetyczne

Sekwencjonowanie fragmentu plastydowego ycf1–ycf2 objęło 20 roślin z czterech stanowisk, po pięć z każdego. Wykryto dwa haplotypy: jeden w dwóch badanych stanowiskach San Luis Potosí, drugi w Nuevo León i Tamaulipas. Oznacza to dwa warianty badanego fragmentu chloroplastowego w tej próbie. [Solórzano i wsp. 2026, s. 3–4, 10–11]

Analiza pięciu jądrowych markerów mikrosatelitarnych obejmowała 95 osobników z ośmiu lokalizacji. Wykryto łącznie 138 alleli oraz strukturę pozwalającą oddzielić grupy z San Luis Potosí, Nuevo León i Tamaulipas. Największa część zmienności, 88,8% w zastosowanym podziale AMOVA, występowała wewnątrz populacji. Próba z Coahuila obejmowała dwie rośliny i wymaga uzupełnienia, aby ocenić tę część zasięgu równie szczegółowo. [Solórzano i wsp. 2026, s. 10–12; tabele 3–4 i AMOVA]

Zaobserwowany niedobór heterozygot autorzy łączą z możliwym kojarzeniem roślin spokrewnionych w małych skupieniach. Wśród rozważanych przyczyn znajduje się ograniczony transport pyłku. Badanie dotyczyło markerów genetycznych; identyfikacja skutecznych zapylaczy i bezpośredni pomiar przemieszczania nasion pozostają osobnymi zagadnieniami badawczymi. [Solórzano i wsp. 2026, s. 12, 15–16]

Siedliska i ochrona

Model łączący klimat i właściwości gleby wskazał 37 519,32 km² potencjalnie odpowiedniego obszaru. Obszary chronione obejmowały 1,45% tej modelowanej powierzchni. Żaden z 254 zweryfikowanych zapisów lokalizacji nie znajdował się wewnątrz rozpatrywanych granic ochrony. Wielkość modelu opisuje środowiskowe podobieństwo komórek mapy do warunków znanych stanowisk; rzeczywiste występowanie potwierdzano w terenie. [Solórzano i wsp. 2026, s. 7–10; tabela 2 i ryc. 5]

Podczas wizyt udokumentowano przekształcenia siedlisk w Coahuila, m.in. zajęcie terenu przez fermę, skład złomu, zabudowę przemysłową i rozwój obszaru miejskiego Ramos Arizpe–Saltillo. Autorzy wskazują zachowanie siedlisk i odrębnych regionalnych składników zmienności jako podstawę działań ochronnych. Wieloletni monitoring przeżywania, odnowienia i liczebności pozwoliłby określić tempo zmian populacji. [Solórzano i wsp. 2026, s. 13–16]

Powiązane artykuły

Materiały z archiwum autora

Gatunek występuje również w prywatnym archiwum materiałów Konrada Szychowskiego. [Kaktologia 2009b, s. pliku 13] [Neciu b.d., s. pliku 1]