Budowa i siedlisko
Leptocereus scopulophilus może osiągać do 5 m wysokości. Główne gałęzie są wzniesione, a wyżej położone rozchodzą się ukośnie i szeroko rozgałęziają. Mają 4–7 spłaszczonych żeber o falistych brzegach. W Pan de Matanzas rośliny zajmowały południowo-wschodni stok wapiennego wzgórza, w podszycie lasu półzrzucającego liście, na średniej wysokości 212 m. Obszar badanej populacji opisano jako 3500 m². Praca fenologiczna wspomina łącznie 3 znane wówczas stanowiska gatunku. [Toledo i wsp. 2021, s. 2–4]
Kwiaty, owoce i roczny rytm
Kwiaty są obupłciowe, nocne i mają zieloną, niemal rurkowatą zewnętrzną część z cierniami. W Pan de Matanzas wyróżniano kwiaty łososiowe, piaskowobrunatne i magentowe. Zwykle pojedyncza roślina otwierała 1–3 kwiaty w nocy. Owoce pozostają zielone lub żółtozielone i zachowują cierniowe areole. Gatunek jest samoniezgodny i wymaga zapylenia pyłkiem innego osobnika do wytworzenia owoców. [Toledo i wsp. 2021, s. 4]
Od stycznia 2016 r. do grudnia 2018 r. co miesiąc obserwowano 50 dorosłych roślin. Maksymalna liczba kwiatów przypadała na kwiecień we wszystkich 3 latach, choć średnie terminy i intensywność różniły się między latami. Kwitnienie skupiało się przy końcu pory suchej, a owocowanie przechodziło w początek pory deszczowej. W Pan de Matanzas porę suchą opisywano od listopada do kwietnia, a deszczową od maja do października. Są to terminy siedliskowe Kuby, wymagające odrębnego odniesienia do rytmu roślin w polskiej uprawie. [Toledo i wsp. 2021, s. 3–7, 10–13]
Światło pod okapem i zamieranie gałęzi
Najwięcej powiązań z fazami rozwoju wykazywała ilość światła docierającego przez okap. W porze suchej opadanie liści zwiększało dostęp światła do kaktusów. Wzrost pędów mógł nakładać się na kwitnienie i owocowanie. Zamieranie odcinków gałęzi skupiało się przy końcu pory deszczowej i przechodziło w początek pory suchej. Analiza opierała się na korelacjach i obserwacjach. Uszkodzenie czujnika przez gryzonie spowodowało utratę danych temperatury i wilgotności od września 2016 do maja 2017 r., co ograniczyło porównania. [Toledo i wsp. 2021, s. 4, 9, 12–13]
Śluz i kiełkowanie nasion
W doświadczeniu z 2015 r. użyto 1500 nasion pochodzących z 15 owoców różnych roślin. Porównano nasiona ze śluzem i umyte w 3 wariantach ekspozycji, odpowiadających 10%, 30% i 100% światła słonecznego. Każdy wariant miał 5 powtórzeń po 50 nasion. W cieniu kiełkowanie wyniosło 88,8 ± 5,21% ze śluzem i 89,6 ± 3,29% po umyciu. W pełnej ekspozycji obie grupy miały 0%. Warunki różniły się także temperaturą, której maksimum w pełnej ekspozycji osiągnęło 40,9°C. [Barrios i wsp. 2015, s. 2–3 w przekazanym PDF, tabele 1–2]
Obecność śluzu nie zwiększała końcowego udziału wykiełkowanych nasion, lecz opóźniała rozpoczęcie kiełkowania o około 2 dni. Autorzy rozważali przywieranie do podłoża i ochronę przed zjadaniem jako możliwe inne funkcje śluzu. Tych funkcji nie sprawdzono w tym doświadczeniu. Rozdzielenie wpływu natężenia światła i temperatury wymaga dodatkowych prób, ponieważ w eksperymencie szklarniowym oba czynniki zmieniały się razem. [Barrios i wsp. 2015, s. 3–4 w przekazanym PDF]
Kontrolowane temperatury
W doświadczeniu opublikowanym w 2025 r. użyto innej partii z Pan de Matanzas, zebranej w styczniu 2017 r. Po 28 dniach średnie kiełkowanie wyniosło 66,28 ± 13,63% przy 25°C, 73,14 ± 10,76% przy 25/30°C i 20,00 ± 6,92% przy 25/35°C, w świetle przez 8 godzin na dobę. W ciemności przy 25°C wynik wyniósł 0%. Każdy wariant miał 7 powtórzeń po 25 nasion na agarze 1%. Różnice między tym badaniem a próbą szklarniową z 2015 r. dotyczą partii nasion, podłoża i kontrolowanych warunków, więc wartości nie tworzą jednego wspólnego testu. [Barrios i wsp. 2025, s. 3–4, 7–8, tabele 1–3]