Homalocephala polycephala

Nazwa i rozgałęziający się pęd

Homalocephala polycephala (w starszej literaturze Echinocactus polycephalus, także Emorycactus polycephalus) jest gatunkiem przyjętym w POWO. Występuje w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych i północno-zachodnim Meksyku. Poszczególne podgatunki zajmują różne części tego obszaru, dlatego oznaczenie geograficznego pochodzenia okazu uzupełnia ocenę jego budowy. [2-WWW]

Młoda roślina może mieć jeden pęd, a starsza wytwarza przy podstawie następne i stopniowo buduje zwartą kępę. Britton i Rose opisywali skupienia liczące 20–30 głów. Współczesne opracowanie flory Ameryki Północnej podaje jeszcze szerszą zmienność liczby odgałęzień. Pokrój wielogłowy jest więc cechą rozwojową, której pojedyncza siewka przez długi czas nie pokazuje. [Britton i Rose 1922] [Zimmerman i Parfitt 2003a]

Pędy mają ostre, wysokie żebra i duże areole. Gęste ciernie częściowo zakrywają zieloną powierzchnię. W opisie Brittona i Rose’a u podgatunku nominatywnego młode ciernie były pokryte delikatnym owłosieniem, a z wiekiem stawały się bardziej odsłonięte. Ich czerwony odcień, spłaszczenie oraz poprzeczne obrączkowanie współtworzą wygląd rośliny. Najmocniejsze ciernie centralne wyrastają pomiędzy krótszymi cierniami rozmieszczonymi wokół nich. [Britton i Rose 1922]

Kwiaty, suche owoce i uwalnianie nasion

Wewnętrzne listki okwiatu są żółte na całej długości. Ta cecha pomaga odróżnić gatunek od H. parryi, której kwiat ma czerwonawą nasadę. Rozwijający się kwiat bywa ograniczany mechanicznie przez gęste ciernie i otwiera się wówczas wężej. U nasady kwiatu znajdują się łuski oraz liczne włoski, które pozostają na rozwijającym się owocu. [Vargas-Luna i wsp. 2018] [Zimmerman i Parfitt 2003a]

Owoc wysycha do cienkiej osłony, zwykle zanim uwolni nasiona. Otwiera się przy podstawie, a powierzchnię przez długi czas okrywają włoski. Britton i Rose opisali u formy nominatywnej ciemne nasiona z wyraźnie brodawkowatym reliefem. Budowa owocu różni się od jaskrawoczerwonego, soczystego owocu H. texensis, choć oba gatunki należą do tej samej bliskiej grupy. [Britton i Rose 1922] [Vargas-Luna i wsp. 2018]

Dwa podgatunki widoczne pod powiększeniem

POWO uznaje subsp. polycephala oraz subsp. xeranthemoides. W kluczu z 2018 r. podgatunek nominatywny ma owłosione ciernie i łuski otaczające dolną część kwiatu, a zewnętrzne ściany komórek łupiny nasiennej są wypukłe. U subsp. xeranthemoides ciernie i łuski są gładkie, a powierzchnie komórek łupiny pozostają znacznie bardziej płaskie. To cechy możliwe do oceny z użyciem powiększenia, bardziej miarodajne niż sam ogólny kolor kępy. [2-WWW] [Vargas-Luna i wsp. 2018]

Britton i Rose traktowali Echinocactus xeranthemoides jako odrębny gatunek, opierając podział między innymi na gładkich, błyszczących nasionach. W analizie molekularnej z 2018 r. oba taksony były bardzo podobne w badanych regionach DNA. Autorzy utrzymali rangę podgatunków, łącząc niewielkie różnice sekwencji z uchwytnymi różnicami morfologicznymi. Ten przykład pokazuje, dlaczego dawna etykieta z nazwą E. xeranthemoides wymaga zachowania przy dokumentacji okazu. [Britton i Rose 1922] [Vargas-Luna i wsp. 2018]

Porównanie z pozostałymi Homalocephala

Najczytelniejszy zestaw cech gatunku tworzą kępiasty pokrój dorosłych okazów, jednolicie żółty okwiat i suchy owoc. H. parryi rozgałęzia się znacznie rzadziej i ma czerwonawą nasadę kwiatu. H. texensis zachowuje zwykle pojedynczy, niski pęd, a jego różowe kwiaty poprzedzają rozwój mięsistych owoców. Szczegółowe rozpoznanie podgatunku H. polycephala wymaga dodatkowo obejrzenia cierni, łusek i nasion. [Vargas-Luna i wsp. 2018]