Opis nowego gatunku
Corryocactus volcanicus opisali Pauca-Tanco i Hoxey w „Phytotaxa” 12 grudnia 2025 r. POWO przyjmuje tę nazwę jako odrębny gatunek. Materiał typowy Hoxey i Pauca 237 zebrano nad Andagua 1 marca 2024 r., na wysokości 3740 m n.p.m. Holotyp znajduje się w zielniku HSP. Nazwa gatunkowa odnosi się do wulkanicznego krajobrazu doliny Andagua. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, typ, etymologia] [2-WWW]
Pęd i areole
W opisie gatunku roślina osiąga do 3 m wysokości i rozgałęzia się od podstawy. Pędy są wzniesione, jasnozielone, o średnicy 10–12 cm. Mają 7–10 żeber o wysokości 22–28 mm. Okrągłe areole leżą w odstępach 21–30 mm. Starsze pokrywa szarawy filc, a nowe ciemny filc z małą brązową kępką przy żebrze. W młodych areolach widoczne są także drobne trójkątne łuski. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, opis]
Ciernie na pędzie są zwykle proste, niekiedy lekko zakrzywione, o gładkiej powierzchni. W młodości mają żółte zabarwienie, a później szarzeją. Podział na centralne i promieniste jest niewyraźny. Opis podaje zwykle 14–17 cierni w areoli, z szerszą zmiennością w części nasadowej starego pędu. Dlatego liczba z jednej młodej areoli nie opisuje całej rośliny. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, opis]
Jasny kwiat i krótka szyjka słupka
Kwiaty rozwijają się zwykle blisko wierzchołka, otwierają za dnia i mają lejkowaty, promienisty okwiat. W rozwiniętym kwiecie średnica wynosi 50–53 mm. Wewnętrzne listki okwiatu są bardzo bladożółte, prawie białe, z delikatnie różowym zakończeniem. Łuski, włoski i ciernie pokrywają zewnętrzną część otaczającą zalążnię i rurkę kwiatową. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, opis kwiatów]
Szyjka słupka jest krótka i gruba. U jej podstawy znajduje się komora nektarowa. Liczne pręciki otaczają słupek, a znamię rozdziela się na wiele brodawkowatych łatek. Diagnoza wyróżnia jasny kolor okwiatu i organów pręcikowych, mniejsze wymiary kwiatu oraz brak przewężenia między częścią otaczającą zalążnię a rurką, obecnego u C. brevistylus. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, opis, diagnoza]
Elastyczne ciernie owocu i nasiona
Owoc jest kulisty, zielonożółty, z przezroczystym miąższem o kwaśnym smaku. Areole na jego powierzchni wytwarzają liczne cienkie, żółtawe i giętkie ciernie. Ta miękkość odróżnia go od owocu C. brevistylus. Nasiona są brunatnoczarne, szeroko owalne i asymetryczne, z osłonką śluzową oraz matową, szorstką powierzchnią. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, opis owoców i nasion]
W diagnozie główny zakres długości nasion C. volcanicus wynosi 1,76–1,90 mm, a porównywanych C. brevistylus 2,08–2,25 mm. Pełny opis nowego gatunku uwzględnia też sporadyczny pomiar 1,95 mm. Różnica jest częścią zespołu cech, razem z kolorem i rozmiarami kwiatu oraz budową cierni owocu. Liczebności serii pomiarowej nie podano w otwartym opracowaniu taksonomicznym. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, diagnoza, opis nasion]
Wulkaniczna dolina i sezon rozwoju
Znany zasięg ogranicza się do dorzecza Río Andagua w Valle de los Volcanes, na wysokości 2700–3800 m n.p.m. Rośliny rosną na zboczach i na bardziej płaskim terenie, w podłożu skalistym lub piaszczystym, często wśród żużli wulkanicznych. W niektórych miejscach tworzą zwarte skupienia wysokich pędów. Autorzy odnotowali kwitnienie od sierpnia do listopada, rozwój owoców od grudnia i dojrzałe owoce pod koniec stycznia. Jest to sezon południowej półkuli. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, zasięg i siedlisko]
Dolinę otaczają wysokie pasma górskie, a jej najniższe części są silnie suche. Autorzy rozpatrują tę geografię jako możliwą przyczynę izolacji populacji i różnicowania gatunku. To hipoteza biogeograficzna. Podstawą rozpoznania w protologu jest porównanie morfologiczne, bez datowania genomowego tej konkretnej linii. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, dyskusja]
Zagrożenia na ograniczonym obszarze
W dolinie obserwowano zagrożenia związane z drobnym górnictwem i pożarami wywoływanymi przez ludzi. Autorzy protologu proponują kategorię zagrożony, EN, według kryteriów IUCN odnoszących się do ograniczonego zasięgu i pogarszania siedliska. Status ten podano w opisie nowego gatunku jako wynik ich oceny zagrożeń. [Pauca-Tanco i Hoxey 2025, stan ochrony]