Nazwa i siedlisko
Acanthocereus lempirensis opisano w 2023 r. podczas badań okolic Parku Narodowego Montaña de Celaque. POWO przyjmuje tę nazwę. Gatunek jest endemitem Hondurasu, związanym z wapiennymi urwiskami i stromymi zboczami w departamencie Lempira. Opis podaje wysokość 1100–1560 m n.p.m. i lasy tropikalne z sezonowym lub częściowym opadaniem liści, z udziałem dębów i sosen. [Vega i wsp. 2023, s. 1–2, 4, POWO 77327925-1, 12.10.2026] [2-WWW]
Pędy młode i dorosłe
Krzew rozgałęzia się przeważnie od podstawy i wytwarza bulwiaste korzenie. Pędy żywe są zielone z sinawym nalotem. Młode mają 6–10 żeber i do 2,6 cm średnicy w najszerszej części. Rozwinięte pędy mają 3–5 żeber oraz zwykle 3–6 cm średnicy, wyjątkowo 7 cm. Zmiana tej budowy jest ważną częścią rozwoju rośliny. [Vega i wsp. 2023, s. 2, 4]
Ciernie dorosłego pędu są sztywne, igłowate i wyraźnie zgrubiałe u podstawy. W jednej areoli znajduje się zwykle 5–8 cierni, wyjątkowo dziewięć. Ich długość przeważnie wynosi 1–3 cm. Są beżowe lub szare, z czerwonobrązowym końcem. Opis ocenia je jako słabo rozdzielone na ciernie centralne i radialne. [Vega i wsp. 2023, s. 4]
Różowe kwiaty otwarte nocą
Kwiaty mają zwykle 8–10 cm długości, wyjątkowo 11 cm. Różowe wewnętrzne listki okwiatu rozszerzają się ku końcowi, a ich wierzchołki są zaokrąglone lub płytko wcięte, z drobno postrzępionym brzegiem. Ta kombinacja cech pomaga odróżnić gatunek od A. chiapensis, którego listki okwiatu są białokremowe i węższe. Kwitnienie trwa od marca do czerwca. Kwiaty są całkowicie otwarte od północy do wczesnych godzin następnego ranka. [Vega i wsp. 2023, s. 4, 6, tabela 1]
Owocowanie
Owoce dojrzewają od czerwca do lipca. Są czerwone, prawie jajowate lub odwrotnie jajowate, długości 6–7,5 cm i szerokości 4–5,5 cm. Otwierają się przez podłużne pęknięcie i mają czerwony miąższ. Ludność miejscowa spożywa je jako słodko-kwaśne owoce nazywane tunas. Opis podaje także duże, błyszczące czarne nasiona. [Vega i wsp. 2023, s. 4]
Mała populacja na wapiennych zboczach
W pracy z 2023 r. odnotowano około 150 roślin w mniej więcej 500 hektarach fragmentowanego lasu. Na siedlisko wpływają rozszerzanie upraw i wypas. Autorzy zaproponowali kategorię krytycznie zagrożony, CR. Ocena ta dotyczy znanej wówczas populacji i została przedstawiona w pierwotnym opisie gatunku. [Vega i wsp. 2023, s. 5]