Pokrój i człony
Opuntia cespitosa tworzy krzewy do około 30 cm wysokości. Człony układają się w łańcuchy, często szeroką powierzchnią równolegle do podłoża. Są odwrotnie jajowate, okrągławe lub eliptyczne; opis rewizyjny podaje długość 3,8–18,7 cm i szerokość 3,2–11,3 cm. Młode człony mają wyraźny sinawy nalot, a zimą poprzecznie się marszczą. [Majure i wsp. 2017]
Glochidia są ciemnoczerwone, karminowe lub bursztynowe, później brązowieją. Długie ciernie, jeżeli występują, są zwykle pojedyncze albo po dwa w areoli i mają 1,5–4,3 cm długości. Ich liczba, ustawienie i obecność zmieniają się również w obrębie rośliny. Korzenie bywają wiązkowe lub bulwiaste, co w rewizji powiązano z podłożem. [Majure i wsp. 2017]
Kwiat i nasienie
Wewnętrzne listki okwiatu mają czerwone, karminowe, pomarańczowoczerwone lub różowoczerwone nasady. Nitki pręcików są żółte, u podstawy czerwonawe, a znamię białe do kremowego, z 6–10 klapami. To barwa środka kwiatu w zestawieniu z cechami członów i glochidiów jest jednym z użytecznych wyróżników wobec typowej O. humifusa. [Majure i wsp. 2017]
Ciemnoczerwone lub pomarańczowoczerwone owoce osiągają 2,7–4,5 cm długości. Nasiona opisano jako dłuższe niż u O. humifusa, o długości 4,9–5,4 mm, z szerszym, nieco nierównym pasem osłony funikularnej. Kwitnienie przypada w opisanym zasięgu od początku maja do początku lipca. [Majure i wsp. 2017]
Rozmieszczenie i stanowiska
POWO podaje zasięg od południowo-wschodniej Kanady po wschodnie i środkowo-wschodnie USA. Rewizja wskazuje przewagę stanowisk na zachód od Appalachów, z populacjami sięgającymi Ontario. Siedliska obejmują prerie, otwarte płaty roślinności z jałowcami oraz wychodnie wapieni i piaskowców. [2-WWW] [Majure i wsp. 2017]
Pochodzenie i dane historyczne
Gatunek jest tetraploidem o liczbie chromosomów 2n = 44, interpretowanym jako pochodna krzyżowania linii kompleksu O. macrorhiza i południowo-wschodnich opuncji kompleksu O. humifusa. W środkowej części Stanów Zjednoczonych autorzy rewizji wskazali populacje z cechami możliwej introgresji, czyli wtórnego przepływu genów między taksonami. [Majure i wsp. 2017] [Majure i wsp. 2012a]
Starsze rekordy oznaczone O. humifusa lub O. compressa mogą obejmować ten gatunek. Dotyczy to także opisów uprawy i zimowania. Ocena mrozoodporności powinna zachowywać oznaczenie i pochodzenie użyte w danym doświadczeniu; samo wydzielenie nowej karty taksonu nie zmienia identyfikacji historycznego materiału. [Majure i wsp. 2017]
Synonimy i nazwy w literaturze
Opuntia rafinesquei [2-WWW]