Pęd, areole i ciernie
W opisie taksonomicznym z 2018 roku pędy są cylindryczne, do około 100 cm wysokości i 18 cm średnicy. Mogą pozostawać pojedyncze albo rozgałęziać się bocznie przy nasadzie, tworząc luźne skupienia. Szarozieloną powierzchnię pokrywa wosk, a wierzchołek osłania szara wełna. Korzenie są włókniste. [Larridon i wsp. 2018, opis C. cinerea]
Zasadniczy opis gatunku podaje 12–26 żeber i okrągłe areole o średnicy poniżej 7 mm. Ciernie są zwykle początkowo czarne, z wiekiem szarzeją. Ich liczba i długość silnie różnią się między podgatunkami. Szczególnie odbiega krainziana z licznymi, włosowatymi cierniami. U columna-alba liczba żeber może znacznie przekraczać zakres typowy dla podgatunku nominatywnego. [Larridon i wsp. 2018]
Kwiaty i podgatunki
Kwiaty są jasnożółte, długości około 2,5–3,5 cm. Owoce mają barwę różową do czerwonej, około 1–1,5 cm długości i nieliczne łuski. Gładkie, jajowate nasiona dochodzą do około 1,5 mm. Cechy żeber, rozgałęziania i cierni pomagają rozpoznać podgatunki wymienione w tabeli. [Larridon i wsp. 2018]
| Podgatunek | Pęd i żebra | Ciernie lub kwiat |
|---|---|---|
| cinerea | Często rozgałęziony, do 26 szerszych żeber | Zewnętrzne elementy okwiatu z czerwonawym zakończeniem lub pasem |
| columna-alba | Zwykle pojedynczy, do 40, wyjątkowo 50 żeber | Jaśniejszy okwiat bez czerwonych zakończeń typowych dla podgatunku nominatywnego |
| krainziana | Luźne skupienia, pędy do około 20 cm średnicy | Do około 30 cienkich, giętkich cierni w areoli, długości do 3,5 cm |
Występowanie i badania granic gatunku
Zasięg obejmuje nadbrzeżne części regionów Antofagasta i Atacama w Chile. Poszczególne podgatunki zajmują odmienne fragmenty tego pasa. Podgatunek nominatywny wiąże się z okolicami Taltal, columna-alba z dolinami i równinami dalej na południe, a krainziana z ograniczonym obszarem wzgórz w rejonie Taltal. [2-WWW] [Larridon i wsp. 2018]
Analiza z 2018 roku zestawiła sekwencje chloroplastowe z markerami mikrosatelitarnymi. Różne typy danych pokazały odmienny stopień rozdzielenia populacji. Markery chloroplastowe wspierały wydzielenie C. gigantea, podczas gdy mikrosatelity ujawniały wysoką zmienność i słabiej zaznaczoną strukturę. Autorzy rozpatrywali m.in. przepływ genów i ograniczoną rozdzielczość użytych markerów. [Larridon i wsp. 2018]
Orientacja względem Słońca
U populacji C. cinerea z Paposo i Taltal badano pochylenie wierzchołków ku północy. W doświadczeniu z 1980 roku średnie kąty pędów względem poziomu różniły się między tymi miejscami. Ujęcie obejmowało ponadto dzisiejszą C. cinerea subsp. columna-alba (w pracy C. columna-alba) i C. gigantea (w pracy C. haseltoniana). Pomiary i model bilansu promieniowania opisano w artykule o orientacji pędów. [Ehleringer i wsp. 1980] [2-WWW]
Synonimy i nazwy w literaturze
Echinocactus cinereus [2-WWW]