Zasięg i sezonowość
Gatunek występuje w północnej Kolumbii, Wenezueli i części południowego regionu karaibskiego. Tworzy żółte kwiaty i jest związany między innymi z sezonowo suchymi zbiorowiskami. Pomiary fizjologiczne wykonano w Wenezueli na stanowiskach Montecano i Arenales, które różniły się przebiegiem warunków wodnych. [2-WWW] [Edwards i Diaz 2006] [Leuenberger 2008]
Obecność gatunku odnotowano również w badaniu florystycznym Ciénaga de La Palmita w stanie Zulia. Praca opisuje konkretny krajobraz i lokalne zbiorowiska. Przywołana w niej kategoria VU pochodzi z wenezuelskiej czerwonej księgi. Nie jest to tożsame z aktualną globalną kategorią IUCN. [Vera 2025]
Pokrój i rozwój areoli
Roślina przyjmuje postać krzewu lub drzewa wysokości 4–8 m, o krótkim pniu i rozgałęzionej koronie. Młode pędy są zielone lub czerwonawe, później okrywają się jasnobrązową perydermą, czyli wtórną tkanką okrywającą. Na starszych gałęziach areole wydłużają się w niewielkie krótkopędy. Wytwarzają zarówno ciernie, jak i kolejne liście, dlatego ulistnienie może odnawiać się na zeszłorocznej części gałęzi. [Leuenberger 1986, opis Pereskia guamacho]
Żółte kwiaty odróżniają ten gatunek od większości kaktusów liściastych. Podobna Leuenbergeria aureiflora ma kwiaty na wyraźnych szypułkach i większe nasiona. U L. guamacho ważnym elementem rozpoznania pozostaje zatem sposób osadzenia kwiatu, a przy materiale owocującym również budowa nasion. Zbieżna barwa kwiatu nie usuwa tych różnic. [Leuenberger 1986, opisy P. guamacho i P. aureiflora]
Dzienna fotosynteza i reakcja na suszę
W okresach dostępności wody liście działały przede wszystkim w cyklu C₃, pobierając CO₂ w dzień. Podczas przedłużającej się suszy w Arenales wykryto nocną aktywność aparatów szparkowych i przyrost kwasowości. Na stanowisku Montecano w odpowiadającym pomiarze nie uzyskano takiego nocnego przyrostu. Obie obserwacje dotyczą tego samego gatunku w różnych warunkach terenowych. [Edwards i Diaz 2006]
Skład izotopowy węgla wskazywał na dominujący udział fotosyntezy C₃ w łącznym bilansie. Nocne przemiany kwasów świadczą więc o elastyczności metabolizmu, a nie o stałym przejściu całej rośliny na silny CAM. Aparaty szparkowe ograniczały utratę wody, podczas gdy zdolność łodygi do zaopatrywania liści w wodę pozostawała istotnym elementem funkcjonowania układu. [Edwards i Diaz 2006]
Korzenie i zapasy pod ziemią
Przy młodym drzewie w Wenezueli odsłoniętym w przydrożnym wykopie udokumentowano mięsisty korzeń długości ponad 1 m i średnicy około 15 cm. Według Leuenbergera zgrubienie prawdopodobnie rozwinęło się z korzenia głównego. Korzeń spichrzowy zaobserwowano później również u okazu otrzymanego z nasion w Berlin-Dahlem. Podziemny magazyn wody pomaga wyjaśnić, dlaczego pojawianie się liści nie zawsze odpowiada bezpośrednio bieżącym opadom. Znaczenie tego zapasu dla całego bilansu wodnego autor wskazał jako hipotezę wymagającą pomiarów. [Leuenberger 2008]
Kwitnienie w terenie i w szklarni
W materiale zielnikowym kwitnienie często wiązało się z porą, w której rośliny były bezlistne. Autor obserwował jednak także kwitnące drzewa z liśćmi w porze deszczowej. Długie przesuszenie okazu szklarniowego nie wystarczyło do wywołania kwitnienia. Proponowany związek z kombinacją gorąca, suszy i długości dnia pozostał hipotezą autora, a nie sprawdzoną recepturą dla kolekcji. [Leuenberger 2008]
Zmienność populacji
Analiza 19 loci allozymowych w 17 populacjach wenezuelskich wykazała znaczną zmienność genetyczną oraz stosunkowo niewielkie różnice między populacjami. Rozkład markerów pozwolił autorom wnioskować o wymianie genów i jej związku z odległością. Nie śledzono bezpośrednio lotów zapylaczy ani przemieszczania poszczególnych nasion. [Nassar i wsp. 2002]
W źródłach można spotkać nazwy Pereskia guamacho i Pereskia colombiana. Aktualny POWO wiąże je z Leuenbergeria guamacho. Dzięki temu wyniki ekologiczne, fizjologiczne i genetyczne pozostają przy jednym gatunku, nawet jeśli publikacje używają różnych nazw. [2-WWW]
Synonimy i nazwy w literaturze
Pereskia colombiana · Pereskia guamacho · Rhodocactus colombianus · Rhodocactus guamacho [2-WWW]