Nazwy rodziców w źródle i obecnie
González-Zamora, Aquino i Sánchez opisali Stenocactus × irregularis jako mieszańca S. coptonogonus i S. pentacanthus. POWO przyjmuje obecnie nazwę S. obvallatus, do której włącza S. pentacanthus. W dzisiejszej nomenklaturze proponowaną parę rodziców zapisujemy więc jako S. coptonogonus × S. obvallatus. Nazwa mieszańca została przyjęta w POWO.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 89–90, 95–101; POWO, sprawdzenie 11 października 2026][2-WWW]
Publikacja ukazała się elektronicznie 13 grudnia 2022 r., a wydanie tomu 75 czasopisma Brittonia ma datę 2023. Materiał typowy pochodzi z okolic San Diego de la Unión w Guanajuato. Zebrano go 7 lipca 2020 r., a okaz główny przechowywany jest w zielniku IBUG. Miejsce badań mieszańca leżało na wysokości 2285 m.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 89, 91, 97–98]
Porównanie 132 dorosłych roślin
Analiza obejmowała 53 osobniki S. coptonogonus, 56 osobników oznaczonych w pracy jako S. pentacanthus oraz 23 mieszańce. Dla każdego rodzica wykorzystano trzy populacje. Mieszańce zbadano na stanowisku w pobliżu San Diego. Autorzy mierzyli pęd i żebra oraz oceniali ciernie w dziesięciu areolach każdej rośliny. Spośród siedmiu cech jedną usunięto przed analizą z powodu jej silnego związku z inną cechą.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 90–94, tabele 1–2]
| Grupa | Liczba roślin | Średnia ± SD | Zakres |
|---|---|---|---|
| S. coptonogonus | 53 | 13,0 ± 0,39 | 12–14 |
| S. obvallatus (w pracy S. pentacanthus) | 56 | 37,0 ± 4,9 | 30–53 |
| S. × irregularis | 23 | 19,0 ± 3,6 | 15–28 |
Analiza dyskryminacyjna sześciu cech wydzieliła trzy grupy morfologiczne. Jej pierwsza oś wyjaśniała 99,9% zmienności dyskryminacyjnej, a największy udział miała liczba żeber. Ten odsetek opisuje rozdzielenie grup w przestrzeni mierzonych cech. Nie określa udziału genomów rodziców w mieszańcu.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 92–95, tabele 2–4, rycina 2]
Żebra pełne i żebra urywające się na pędzie
Pełne żebro mieszańca biegnie wzdłuż pędu, natomiast żebro niepełne kończy się w jego części. Autorzy stwierdzili zwykle 3–6 żeber niepełnych, z szerszym zakresem od 1 do 18. Niektóre kończyły się jeszcze przed utworzeniem areoli. Połączenie 15–28 pełnych żeber i żeber niepełnych nadaje pędowi nieregularny układ grzbietów.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 95–98, ryciny 3–4]
Roślina ma rozbudowany podziemny odcinek pędu i korzeń rzepowaty, zgrubiały w górnej części. Nadziemny pęd bywa częściowo zagłębiony w podłożu. W opisie taksonomicznym ma 5–11 cm wysokości i zazwyczaj 7,5–10 cm średnicy. Na stanowisku z głębszą glebą mieszańce współwystępowały z S. coptonogonus. Spotykano je także na bardziej skalistych miejscach z drugim rodzicem. Są to obserwacje rozmieszczenia, bez eksperymentu z warunkami wzrostu podziemnego pędu.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 97–101]
Kwiat, owoc i nasiona
Kwiaty mieszańca mierzyły 21–28 mm długości. Wewnętrzne listki okwiatu były białe z podłużnym purpurowym paskiem, a najbardziej wewnętrzne listki wyraźnie krótsze. Suche owoce otwierały się z boku lub przy połączeniu z pozostałością okwiatu. Nasiona miały około 0,9–1,1 mm długości. Kwitnienie przypadało głównie na styczeń i luty, niekiedy marzec, a owoce obserwowano w kwietniu i maju.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 98–100, ryciny 5–6]
Autorzy wysiali 85 nasion z trzech roślin mieszańca. Wykiełkowało 78% tej próby. Wynik dokumentuje zdolność części zebranych nasion do kiełkowania. W artykule nie podano warunków ani czasu tej próby, dlatego nie pozwala on odtworzyć kompletnej metody siewu ani ocenić późniejszego przeżycia siewek.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 98, 101]
Podstawa hipotezy o pochodzeniu
Za pochodzeniem mieszańcowym przemawiały pośrednie i szczególne cechy morfologiczne, sąsiedztwo proponowanych rodziców oraz nakładanie się ich kwitnienia w lutym. Podczas pracy nie wykonano analizy DNA ani kontrolowanego krzyżowania rodziców. Pochodzenie wyjaśniono zatem przez zgodność danych morfologicznych i terenowych.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 99–101]
Główne obserwacje dotyczyły okolic San Diego de la Unión. W materiale przytoczonym w publikacji znajduje się także okaz z 2022 r. z Santa María del Río w San Luis Potosí. Ten dodatkowy rekord rozróżnia zasięg samych pomiarów morfometrycznych od szerszego zestawu udokumentowanych miejsc występowania.[González-Zamora i wsp. 2023, s. 98–99]
A new hybrid species of Stenocactus (Cactaceae) from the Bajío region, Mexico
González-Zamora P., Aquino D., Sánchez D., A new hybrid species of Stenocactus (Cactaceae) from the Bajío region, Mexico, Brittonia, 2023, 75(1):89-102, doi: 10.1007/s12228-022-09733-9
Opis Stenocactus × irregularis i analiza morfometryczna 132 dorosłych roślin mieszańca oraz proponowanych rodziców. Praca przedstawia cechy żeber, podziemnego pędu, kwiatów i nasion oraz próbę kiełkowania.
Plants of the World Online — Royal Botanic Gardens, Kew
Nazwy przyjęte, synonimy i rozmieszczenie. Cytowanie przy taksonie prowadzi do jego rekordu.
Dostęp 2026-10-08.