Zaburzenia fizjologiczne: światło, woda, temperatura i odżywianie

Choroba nieinfekcyjna i wtórne zakażenie

Zaburzenie fizjologiczne powstaje bez pierwotnego udziału patogenu: wskutek niedostosowanej podaży wody, tlenu, światła, temperatury albo składników mineralnych. Może jednak uszkodzić tkanki i stworzyć warunki dla wtórnej infekcji. Dlatego „przelanie” i „zgnilizna” nie są rozłącznymi diagnozami, a utrzymującego się rozpadu tkanek nie można tłumaczyć samym podlewaniem. [9-WWW] [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–188]

Nadmiar światła, przegrzanie i niedobór światła

Oparzenie często ujawnia się od strony nagle silniej oświetlonej: tkanka jaśnieje, żółknie, a po obumarciu tworzy trwałą bliznę. Związek czasowy z przeniesieniem na słońce jest wskazówką, lecz nie zastępuje oceny temperatury pędu i stanu nawodnienia. Aklimatyzacja musi dotyczyć nowej ekspozycji; gwałtowny obrót długo nieruchomej rośliny może odsłonić stronę dotąd zacienioną. Uszkodzonej skórki nie „wyleczy” nawóz ani fungicyd. O wyniku poprawy warunków świadczy zdrowy nowy przyrost. [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–185] [Seneta b.d., s. 105–108]

Wzrost przy niedostatku światła może być wydłużony, węższy i słabiej wybarwiony, z odmiennym ociernieniem. Nie diagnozuje się go jednak z samej długości pędu: trzeba znać normalny pokrój gatunku i porównać nowe odcinki z wcześniejszymi. Zwiększanie dawki nawozu w celu „wzmocnienia” wyciągniętego kaktusa nie usuwa ograniczenia świetlnego. Oświetlenie poprawia się stopniowo, z uwzględnieniem aktywności wzrostowej i temperatury. [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–185]

Siewki nie muszą reagować jak dorosłe rośliny. W doświadczeniu z Opuntia streptacantha kombinacja zacienienia i podlewania sprzyjała rozwojowi młodych roślin. Stwierdzono też zmiany rozmieszczenia chloroplastów przy silnym świetle i suszy. Badanie uzasadnia rozdzielanie wymagań etapów rozwoju, a nie prostą zasadę „każdy kaktus potrzebuje maksymalnego słońca”. [Delgado-Sánchez i wsp. 2013]

Korzenie w mokrym podłożu i rzeczywiste odwodnienie

W podłożu długo wypełnionym wodą maleje udział przestrzeni zawierających powietrze. Niedotlenienie ogranicza funkcjonowanie korzeni, więc roślina może więdnąć mimo dostępności wody w doniczce. Najpierw ocenia się wilgotność całej bryły, otwór odpływowy i żywe korzenie; dokładanie wody do mokrej bryły nie rozwiązuje utraty ich sprawności. Po rozpoznaniu problemu poprawia się warunki strefy korzeniowej i kontroluje, czy nie rozwija się zgnilizna. [Rutgers New Jersey Agricultural Experiment Station b.d.] [6-WWW] [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–188]

Kurczenie pędu w suchym okresie może być odwracalnym wykorzystaniem zapasu wody, ale silne, długotrwałe więdnięcie wymaga kontroli korzeni oraz szkodników. Nie ustanawia się jednego kalendarza podlewania dla wszystkich gatunków. Wilgotność podłoża, sezon, temperatura i stan systemu korzeniowego wyjaśniają objaw lepiej niż sama liczba dni od poprzedniego podlewania. [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–185] [Hinz i Abramowicz 1986, s. 102–105]

Chłód, mróz i szok termiczny

Uszkodzenie chłodowe nie wymaga zamarznięcia tkanek; rośliny ciepłolubne mogą źle znosić temperatury dodatnie. Po przemarznięciu tkanki mogą stać się wodniste, wiotkie, a następnie nekrotyczne. Obserwacja po chłodnej nocy musi uwzględniać temperaturę samej rośliny, czas ekspozycji i jej zahartowanie. Rozpad tkanek może następnie zostać skolonizowany przez mikroorganizmy. Szczegółowe rozróżnienie odporności, aklimatyzacji i regeneracji przedstawia rozdział o fizjologii mrozoodporności. [Fleischer i Schütz 1978, s. 127–129, 183–185] [Hinz i Abramowicz 1986, s. 100–102]

Niedobór, zasolenie i błędna interpretacja barwy

Chloroza może towarzyszyć niedoborowi składnika, nieodpowiedniemu odczynowi utrudniającemu jego pobieranie albo niesprawnym korzeniom. Przed korektą nawożenia ocenia się wodę, podłoże i korzenie. Zwiększenie stężenia nawozu przy już wysokim zasoleniu pogłębia problem osmotyczny. Przewodność elektryczna, EC, informuje o łącznym stężeniu jonów, nie wskazuje jednak samodzielnie, którego pierwiastka brakuje. [7-WWW] [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–185]

Zmiana barwy nie jest prostym wskaźnikiem jednego składnika ani rozpoznaniem wirusa. W starszym opisie czerwienienia przypisano barwę antocyjanom; u kaktusów czerwono-fioletowe zabarwienie mogą tworzyć betacyjaniny należące do betalain. Badanie anatomiczne Mosca wykazało ich obecność w hipodermie i zewnętrznych warstwach chlorenchymy. [Mosco 2012] Starzejącą się skórkę u podstawy i utrwaloną bliznę odróżnia się od aktywnie rozszerzającej się martwicy. Tempo i położenie zmian są częścią rozpoznania. [Seneta b.d., s. 105–108] [Hinz i Abramowicz 1986, s. 28–32]

Tabela różnicowania

Tabela porządkuje oględziny, lecz nie przypisuje jednego objawu wyłącznie jednej przyczynie. Uporczywe lub postępujące zmiany wymagają ponownej oceny rozpoznania. [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–188] [9-WWW]