Zgnilizny, zgorzele i plamistości: grzyby oraz lęgniowce

Grzyb, lęgniowiec i objaw chorobowy

W starszych poradnikach Phytophthora i Pythium omawiano wspólnie z grzybami. Obecnie rozdziela się lęgniowce od grzybów właściwych. Podobieństwo strzępkowego wzrostu i objawów korzeniowych nie oznacza bliskiej przynależności systematycznej ani jednakowej wrażliwości na środki ochrony. Nazwy „zgorzel siewek”, „zgnilizna korzeni” i „plamistość pędu” opisują zespoły objawów, nie wynik oznaczenia sprawcy. [Cho i wsp. 2016] [Fleischer i Schütz 1978, s. 186–188]

Fusarium i Neocosmospora

Kamali-Sarvestani i współautorzy badali zgnilizny kaktusów i innych sukulentów w szklarniach w rejonie Szirazu. Rozpoznanie obejmowało cechy morfologiczne, dane sekwencyjne i próby patogeniczności. Wykazano udział Fusarium oxysporum f. sp. opuntiarum, F. proliferatum oraz Neocosmospora falciformis. Ta ostatnia nazwa odpowiada ujęciu oddzielającemu Neocosmospora od szeroko rozumianego Fusarium; w literaturze spotyka się również nazwę Fusarium falciforme. [Kamali-Sarvestani i wsp. 2022]

Patogeniczność i podatność różniły się między kombinacjami izolatu i gospodarza. Wynik odnosi się do badanych kombinacji gospodarza i izolatu. Istotne epidemiologicznie były możliwość przeżywania w resztkach roślinnych, szeroki zakres gospodarzy części izolatów oraz rozmnażanie wegetatywne. Sama obecność grzyba w obumarłym fragmencie nie jest równoznaczna z wykazaniem, że zapoczątkował chorobę. [Kamali-Sarvestani i wsp. 2022]

Bipolaris i dawne Helminthosporium

W dawnej literaturze kaktusiarskiej pojawiały się nazwy Helminthosporium cactivorum oraz Drechslera cactivora. Cho i współautorzy omawiają tego sprawcę w ujęciu Bipolaris cactivora i zestawiają go z innymi patogenami wywołującymi zgnilizny. Zachowanie dawnych nazw w komentarzu pozwala odnaleźć historyczny opis; nie jest podstawą do rozpoznania choroby wyłącznie po ciemnej plamie. [Cho i wsp. 2016] [Fleischer i Schütz 1978, s. 186–187]

Phytophthora, Pythium i zgorzel siewek

Lęgniowce związane z korzeniami i nasadą pędu są ważne w różnicowaniu więdnięcia oraz zamierania siewek. W badaniu Cho i współautorów opracowano rozróżnianie wybranych patogenów kaktusów, w tym Phytophthora cactorum i P. nicotianae, za pomocą reakcji PCR. Metoda miała określony zestaw celów diagnostycznych; nie była uniwersalnym testem wszystkich przyczyn zgnilizny. [Cho i wsp. 2016]

W wysiewie trzeba kontrolować początek zmian: zanik korzenia, przewężenie nasady, przewracanie się siewki i rozszerzanie ogniska. Warunki wilgotne są potrzebne do kiełkowania, ale zanieczyszczony materiał, zastój wody i przegrzanie pojemnika mogą współtworzyć sytuację sprzyjającą chorobie. Higiena nasion, narzędzi i podłoża oraz szybkie usunięcie porażonych roślin są częścią postępowania; nie zastępuje ich profilaktyczny oprysk dowolnym preparatem. [Fleischer i Schütz 1978, s. 186–188] [Hinz i Abramowicz 1986, s. 102–108]

Plamistość, pleśń powierzchniowa i zamieranie

Ciemna plama, nalot lub twardniejąca martwica mogą mieć różne podłoże. Grzyby sadzakowe mogą rozwijać się na spadzi owadów, nie będąc pierwotnym sprawcą uszkodzenia pędu. Z kolei szara pleśń i inne grzyby mogą zasiedlać zamierające kwiaty oraz osłabione tkanki. Ocenia się, czy zmiana dotyczy jedynie powierzchni, czy postępuje w głąb, oraz czy pozostaje aktywna. Resztki kwiatów usuwa się ostrożnie, zachowując żywe tkanki areoli. [Fleischer i Schütz 1978, s. 186–188] [Seneta b.d., s. 108–111] [1-WWW]

Zwalczanie zależne od rozpoznania

Postępowanie zaczyna się od odizolowania chorej rośliny, ograniczenia przenoszenia podłoża i wody oraz poprawy warunków korzeni. Przy szybko postępującym lub nawracającym zamieraniu celowe jest zbadanie materiału przed kolejnym zabiegiem. Przesuszenie nie gwarantuje usunięcia patogenu, a zdrowo wyglądająca końcówka sadzonki nie stanowi pewnego materiału wolnego od zakażenia. [Kamali-Sarvestani i wsp. 2022] [Fleischer i Schütz 1978, s. 186–188]

Dobór fungicydu musi odpowiadać rozpoznanemu sprawcy i aktualnej etykiecie. Przykładowo sprawdzona etykieta Magnicur Energy obejmuje określone zastosowania przeciw fytoftorozie i chorobom powodowanym przez Pythium u roślin ozdobnych. Nie czyni to preparatu uniwersalnym lekiem na Fusarium, bakterie lub wirusy. Historycznych mieszanek, dawek i zaleceń przechowywania chorych kaktusów w lodówce nie przeniesiono do współczesnej instrukcji. [10-WWW] [Fleischer i Schütz 1978, s. 186–188]