Oświetlenie kaktusów i planowanie doświetlania

Jak odczytać schemat domowego stanowiska

Podział pokoju według odległości od okna jest poglądowy. Ilość światła zmieniają kierunek świata, pora roku, otoczenie budynku, przeszklenie i zacienienie; podane na planszy centymetry nie wyznaczają uniwersalnych stref dla wszystkich mieszkań. Podobnie moc 20–40 W i wysokość 20–40 cm nie określają jednej dawki światła dla roślin. Oceniamy to, co dociera do powierzchni pędów. [15-WWW]

Rośliny ze stanowisk otwartych, kaktusy leśne, świeżo ukorzeniane sadzonki i siewki nie powinny otrzymywać bez rozróżnienia jednakowej ekspozycji. Po zmianie stanowiska potrzebna jest stopniowa aklimatyzacja. Obracanie rośliny, zalecane ogólnie na rysunku, również zmienia ekspozycję dotąd zacienionej skórki. [1-WWW] [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–185]

PPFD i całka dobowa DLI

PPFD, wyrażone w µmol m⁻² s⁻¹, opisuje strumień fotonów padających na jednostkę powierzchni w umownym zakresie fotosyntetycznie czynnym. DLI, w mol m⁻² d⁻¹, jest ich sumą w ciągu doby. Przy stałym PPFD: DLI = PPFD × liczba godzin × 0,0036. Dla przykładowych 200 µmol m⁻² s⁻¹ przez 12 godzin otrzymuje się 8,64 mol m⁻² d⁻¹. To przykład rachunku, nie zalecenie dla całej rodziny. [15-WWW]

Pomiar wykonuje się na wysokości roślin, w kilku miejscach półki. Światło dzienne zmienia się w czasie, dlatego pojedynczy odczyt południowy nie jest DLI. Waty opisują pobór energii, a luksy uwzględniają czułość oka; przeliczanie luksów na PPFD zależy od widma. Podany na planszy zakres 400–700 nm odpowiada tradycyjnemu PAR, ale sam napis „full spectrum” nie określa rozkładu widmowego lampy. [15-WWW]

Co wykazał eksperyment z kaktusem jadalnym

Horibe i współautorzy uprawiali Nopalea cochenillifera, ujmowaną tutaj jako Opuntia cochenillifera, w systemie hydroponicznym pod światłem czerwonym, niebieskim i ich mieszaninami. Barwa zmieniała tempo wydłużania, liczbę oraz szerokość nowych członów. Najszybsze wydłużanie nie oznaczało zarazem największej szerokości ani tej samej jakości plonu. Badanie dotyczyło produkcji młodych członów określonego gatunku, a nie zimowania całej kolekcji kaktusów. [Horibe i wsp. 2019]

Zmiana widma wpływała także na występowanie cierni. Autorzy interpretowali ograniczenie ociernienia w kontekście użytkowania warzywnego, gdzie ciernie są niepożądane. Ten sam wynik nie jest automatycznie korzystny dla kolekcjonera oczekującego naturalnego wyglądu rośliny. Cel uprawy jest częścią oceny doświadczenia. [Horibe i wsp. 2019]

Dlaczego młode rośliny wymagają osobnej oceny

Delgado-Sánchez i współautorzy porównali siewki Opuntia streptacantha przy różnym dostępie światła i wody. Lepszy rozwój pod zacienieniem łączył się z cechami fizjologicznymi i stanem chloroplastów, a odpowiedź na suszę zależała od oświetlenia. Wynik pokazuje współdziałanie czynników. Nie pozwala wyznaczyć jednej bezpiecznej odległości od lampy dla siewek wszystkich rodzajów. [Delgado-Sánchez i wsp. 2013]

Własna próba: kontrola zamiast przypadkowej zmiany

Na podstawie konstrukcji przytoczonych doświadczeń można zaplanować próbę porównawczą: kilka podobnych roślin w każdym wariancie, różne oświetlenie i możliwie jednakowe pozostałe warunki. Zapis obejmuje pochodzenie, stadium rozwoju, PPFD, fotoperiod, temperaturę, podlewanie i terminy obserwacji. [Horibe i wsp. 2019] [Delgado-Sánchez i wsp. 2013]

Ocenia się nowy przyrost, proporcje pędu, wybarwienie, ociernienie i uszkodzenia. Rosnąca wysokość nie musi oznaczać lepszego rozwoju. Nie zmienia się równocześnie lampy, nawozu, podłoża i podlewania, jeżeli celem jest ustalenie wpływu światła. Zachowuje się również okres ciemności i wymagania sezonowe roślin, zamiast wydłużać dzień bez ograniczeń. [Fleischer i Schütz 1978, s. 183–185] [15-WWW]