Pięć prób i współczesne nazwy
Řepka i Gebauer porównali w 2012 r. ciernie pięciu jednostek taksonomicznych zaliczanych wówczas do Escobaria. Były to dzisiejsze Pelecyphora abdita (w pracy Escobaria abdita), P. hesteri (E. hesteri), P. minima (E. minima) oraz dwie próby P. missouriensis. Materiał miał udokumentowane pochodzenie. Rośliny P. abdita pochodziły z El Oro w Coahuila, P. hesteri i P. minima z okolic Marathon w Teksasie, a dwie pozostałe próby z Electric w Montanie i Holbrook w Arizonie. [Řepka i Gebauer 2012, s. 138, 140, tabela 1]
Plants of the World Online zalicza dawną E. missouriensis subsp. navajoensis do P. missouriensis subsp. missouriensis. W badaniu materiał z Arizony i Montany miał różne cechy oraz osobne wyniki. Przy ich porównaniu zachowujemy oznaczenia użyte przez autorów. Obecna wspólna nazwa podgatunku obejmuje więc dwie historycznie rozróżnione próby, a nie jedną uśrednioną roślinę. [2-WWW]
Jak przygotowano ciernie
Materiał pobrano z trzech areol roślin utrzymywanych w uprawie. Areola jest wyspecjalizowanym obszarem pędu, z którego wyrastają ciernie. Całe areole fotografowano pod mikroskopem stereoskopowym, następnie przez 24 godziny nawadniano w mieszaninie wody z glicerolem. Z każdej pobrano trzy ciernie do wykonania przekrojów i trzy do oględzin powierzchni. Przekroje przygotowywano ręcznie i barwiono floroglucyną z kwasem solnym w celu uwidocznienia ligniny w ścianach komórkowych. Obserwacje prowadzono w mikroskopie świetlnym. [Řepka i Gebauer 2012, s. 141]
Dla cech komórek wykonano po 15 pomiarów. Wyznaczano ich największą i najmniejszą średnicę w przekroju oraz grubość ściany, a wyniki zapisano jako średnie z błędami standardowymi. Liczba pomiarów opisuje serię wymiarów komórkowych. Artykuł nie podaje liczby osobników przypadającej na takson. Otrzymane wartości charakteryzują przygotowany materiał z oznaczonych roślin uprawowych. [Řepka i Gebauer 2012, s. 141, tabela 2]
Włoski powstające z powierzchni ciernia
Epiderma, czyli zewnętrzna warstwa komórek ciernia, była sklerotyzowana. Oznacza to, że jej komórki miały mocno zgrubiałe ściany, a ich wnętrza w dojrzałej tkance pozostawały puste. U czterech badanych jednostek komórki powierzchni w przekroju były zbliżone do prostokątnych. U P. abdita miały bardziej owalne zarysy. Powierzchnia jej krótkich, palczastych cierni mogła sprawiać wrażenie porowatej, lecz oględziny wykazały układ zamkniętych komórek. [Řepka i Gebauer 2012, s. 139, 143, ryc. 1]
Obie próby P. missouriensis miały na cierniach trichomy, czyli włoski będące wyrostkami komórek epidermy. Były jednokomórkowe i nierozgałęzione. Na materiale z Montany włoski były krótsze, a na próbie z Holbrook dłuższe, często zakrzywione i bardziej zaostrzone. Rycinom powierzchni odpowiadały przekroje pokazujące te wyrostki na obrzeżu ciernia. W badanych cierniach P. abdita, P. hesteri i P. minima powierzchnia pozostawała bez takich włosków. Różnica dotyczy zatem budowy samego ciernia i pomaga odróżnić porównywane próbki. [Řepka i Gebauer 2012, s. 139, 143–145, ryc. 1–2]
Cztery strefy u Pelecyphora abdita
Wewnątrz ciernia rozpoznawano włókna sklerenchymatyczne, komórki wzmacniające o wtórnie zgrubiałych ścianach. U prób P. missouriensis, P. hesteri i P. minima epiderma otaczała masę takich włókien. W poprzecznym przekroju miały one zarysy zaokrąglone lub eliptyczne, zależnie od taksonu. Grube ściany pozostawiały niewielkie światła komórek. Dwustrefowa organizacja obejmowała więc osłonę i włókniste wnętrze. [Řepka i Gebauer 2012, s. 143–145, ryc. 2]
U P. abdita pomiędzy epidermą a włóknami znajdowała się dodatkowa strefa podpowierzchniowa. Pod nią leżały większe włókna zewnętrznej części, a centrum tworzyły mniejsze włókna o grubiej zbudowanych ścianach. Autorzy wyróżnili cztery strefy, choć strefa podpowierzchniowa mogła obejmować jeden lub dwa szeregi komórek. Określenie „czterowarstwowy cierń” opisuje ten powtarzający się układ tkanek. Dwupostaciowość włókien, z większymi komórkami na zewnątrz i mniejszymi w rdzeniu, była szczególną cechą tej próby. [Řepka i Gebauer 2012, s. 141, 143–145, tabela 2, ryc. 2A]
Wielkość komórek i grubość ścian
Duże komórki epidermy P. abdita miały średnią największą średnicę 48,4 µm. Dla pozostałych prób wynosiła ona 13,3–22,8 µm. Taką różnicę widać dopiero w przekroju. Długość całego ciernia, rozmiar tworzących go komórek i grubość ich ścian opisują odrębne poziomy budowy. U P. abdita krótkie ciernie łączyły duże komórki osłony z mniejszymi komórkami rdzenia. [Řepka i Gebauer 2012, s. 141–142, tabele 2–3]
| Badany materiał | Epiderma | Włókna rdzenia |
|---|---|---|
| P. abdita (E. abdita) | 3,0 | 2,4 |
| P. missouriensis, próba z Montany (E. missouriensis subsp. missouriensis) | 4,5 | 3,7 |
| P. missouriensis, próba z Arizony (E. missouriensis subsp. navajoensis) | 3,6 | 4,0 |
| P. minima (E. minima) | 3,6 | 3,3 |
| P. hesteri (E. hesteri) | 4,2 | 3,8 |
Włókna rdzenia P. hesteri miały ściany o średniej grubości 3,8 µm. Autorzy określili badaną strukturę jako zdrewniałą, odnosząc się do wcześniejszego opisu tych cierni jako korkowatych. Zewnętrzne wrażenie lekkości lub podobny kolor mogą towarzyszyć różnemu układowi komórek. Ocena przekroju pozwala przypisać tę różnicę do konkretnej tkanki. [Řepka i Gebauer 2012, s. 141, 144, tabela 2]
Anatomia w rozpoznawaniu gatunku
Odrębność P. abdita oceniano przez połączenie cech ciernia z budową całej rośliny. W zestawieniu z 2012 r. wyróżniały ją krótki, często grzebieniasty układ cierni, pojedynczy pęd, burakowaty korzeń spichrzowy i szybko wysychająca ściana dojrzałego owocu. Czterostrefowa anatomia wzmacniała ten zestaw cech rozpoznawczych. Różnice między gatunkami wynikały więc z kilku części rośliny oglądanych w różnych skalach. [Řepka i Gebauer 2012, s. 142–144, tabela 3]
Stałość cech cierni w obrębie populacji pozostaje odrębnym zagadnieniem. Badanie dostarczyło szczegółowych porównań pięciu prób o znanym pochodzeniu. Autorzy wskazali potrzebę ustalenia, jak bardzo powierzchnia i anatomia zmieniają się między osobnikami oraz populacjami. Rozważali też, czy dłuższe włoski próby z Arizony mogłyby zwiększać zacienienie pędu. Jest to hipoteza funkcjonalna. Jej sprawdzenie wymagałoby pomiarów światła i temperatury z uwzględnieniem budowy ociernienia. W pracy z 2012 r. udokumentowano struktury, na których można oprzeć takie porównanie. [Řepka i Gebauer 2012, s. 144]
Micromorphological and anatomical spine features of selected Escobaria species (Cactaceae)
Řepka R., Gebauer R., Micromorphological and anatomical spine features of selected Escobaria species (Cactaceae), Bradleya, 2012, 30:138-146, doi: 10.25223/brad.n30.2012.a16
Porównanie powierzchni i anatomii cierni pięciu historycznie wyróżnionych taksonów Escobaria. Materiał pochodzi z trzech areol roślin uprawianych o znanym pochodzeniu. Autorzy opisują włoski epidermalne, budowę przekroju i wymiary komórek oraz zestawiają je z morfologią pędu, kwiatu i nasienia. Cztery strefy tkankowe cierni Escobaria abdita i włoski dwóch prób Escobaria missouriensis stanowią główne cechy różnicujące.
Plants of the World Online — Royal Botanic Gardens, Kew
Nazwy przyjęte, synonimy i rozmieszczenie. Cytowanie przy taksonie prowadzi do jego rekordu.
Dostęp 2026-10-08.
