Nazwa i rozpoznanie
Astrophytum coahuilense (H.Moeller) K.Kayser jest gatunkiem zaakceptowanym w POWO. Autorstwo nazwy sprawdzono w IPNI. W dawnej literaturze występował jako część A. myriostigma. Zewnętrzne podobieństwo jest duże, zwłaszcza u młodych roślin. Do oznaczenia wykorzystuje się zestaw cech kwiatów, owoców, nasion, włosków i siewek. [2-WWW] [3-WWW] [Montanucci 2008] [Montanucci 2024]
Pęd, korzenie i rozwój
Roślina tworzy początkowo kulisty, z czasem kolumnowy korpus, zwykle gęsto pokryty jasnymi włoskami. W badaniu z 2024 roku dorosłe rośliny osiągały około 65 cm wysokości i 20–25 cm średnicy, przy wzmiankach o wyjątkowo wyższych okazach. W próbie 226 roślin 222 miały pięć żeber, a cztery miały sześć. Pięciożebrowy pokrój jest zatem bardzo częsty, lecz nie bezwzględny. [Montanucci 2024]
Dorosłe egzemplarze pozostają bezcierniowe. Siewki mogą wytwarzać blade, żółtawe ciernie długości 1–3 mm. Barwa i budowa cierni młodocianych należą do cech uwzględnianych w porównaniach z A. myriostigma oraz A. capricorne. Korpus, korzeń i tempo rozwoju rośliny trzeba oceniać łącznie. Sam biały nalot nie rozstrzyga oznaczenia. [Montanucci 2008] [Montanucci 2024]
Kwiaty, owoce i nasiona
Kwiaty są żółte, najczęściej z pomarańczowym lub czerwonym środkiem. W serii opisanej w 2024 roku barwna gardziel wystąpiła u 23 z 26 ocenianych roślin. Spotykano również kwiaty całkowicie żółte. Maksymalna szerokość kwiatów w opisie sięgała 90 mm. Wyjątki w barwie utrudniają rozpoznawanie wyłącznie po fotografii kwiatu. [Montanucci 2024]
Owoce są czerwonawe do purpurowych, częściowo mięsiste i zwykle otwierają się u nasady. To ważna różnica wobec typowych owoców A. myriostigma, pękających przy wierzchołku. Badania porównują także budowę nasion i włoski w dolnej części kwiatu. Kilka niezależnych cech daje pewniejsze oznaczenie niż sam kształt żeber. [Montanucci 2008] [Montanucci 2024]
Zasięg i ekologia
POWO wymienia Coahuila. Prace terenowe opisują również sąsiednie obszary Durango, w tym rejon Lerdo i Sierra El Sarnoso. W atlasie zasięg przedstawiono jako południową część Coahuila i przylegające stanowiska w Durango, z zaznaczeniem, że szczegół pochodzi z literatury terenowej. [2-WWW] [Montanucci 2008] [Montanucci 2024]
Gatunek rośnie między skałami na suchych stanowiskach. W badanej próbie 114 roślin 79,8% zajmowało miejsca otwarte, a 20,2% częściowo osłonięte. Dla czterech stanowisk w analizie klimatycznej podano roczne opady 177–245 mm. Dane dotyczą konkretnych lokalizacji i źródeł klimatycznych wykorzystanych przez autora. [Montanucci 2024]
Odrębność i hipoteza pochodzenia
Badania z 2008 roku zebrały argumenty za odrębnością gatunku. Praca z 2024 roku porównała cechy roślin i wyniki krzyżowań. Próby połączenia A. coahuilense z A. myriostigma często nie prowadziły do dojrzałego, żywotnego potomstwa. Niektóre nasiona jednak kiełkowały. Dlatego opis bariery rozrodczej powinien mówić o silnych ograniczeniach, a nie o całkowitej niemożliwości każdego zapylenia. [Montanucci 2008] [Montanucci 2024]
Morfologiczna hipoteza dawnego mieszańcowego pochodzenia zakłada udział linii związanych z A. capricorne i A. myriostigma. Badanie z 2024 roku wspiera tę interpretację, lecz nie przedstawia rozstrzygającej analizy genomu jądrowego. Historyczna hybrydyzacja, jeśli zostanie potwierdzona, opisuje proces ewolucyjny. Nie zmienia automatycznie statusu współczesnego gatunku w atlasie. [Vázquez-Lobo i wsp. 2015] [Montanucci 2024]
Uprawa w Polsce
Po aklimatyzacji rośliny mogą korzystać z mocnego światła i przewiewu. Suchość siedlisk uzasadnia ostrożne prowadzenie korzeni oraz ochronę przed długo utrzymującą się wilgocią w doniczce. Mieszanka powinna zachowywać porowatość, a podlewanie następować podczas aktywnego wzrostu. Nagłe zwiększenie podlewania po długiej suszy warto poprzedzić oceną stanu korzeni. [Szychowski b.d.c] [Anonim b.d.e] [Montanucci 2024]
Archiwalna karta podaje zimowanie na sucho przy około 8–10°C. Jest to zalecenie hodowlane, nie temperatura graniczna zmierzona dla gatunku. Podczas przesadzania chroni się korzenie i pozostawia czas na zagojenie ewentualnych uszkodzeń. Rozmnażanie z nasion oraz szczepienie opisano w archiwalnym opracowaniu rodzaju. Przy zapylaniu dla zachowania gatunku należy używać roślin o udokumentowanym pochodzeniu. [Szychowski b.d.c] [Anonim b.d.e]