Astrophytum capricorne
Nazwa i rozpoznanie
Astrophytum capricorne (A.Dietr.) Britton & Rose jest gatunkiem zaakceptowanym w POWO. Bazonim Echinocactus capricornis pochodzi z 1851 roku, a przyjęta kombinacja z 1922 roku. Charakterystyczne ciernie są długie, często spłaszczone, giętkie i skręcone. Ich wygląd przypomina kozie rogi, do których nawiązuje epitet gatunkowy. [2-WWW] [Szychowski b.d.b]
Pęd, ciernie i zmienność
Początkowo kulisty pęd wydłuża się wraz z wiekiem. W materiale morfologicznym opisanym w 2024 roku rośliny osiągały co najmniej 52 cm wysokości. Najczęściej występowało osiem żeber, przy zakresie siedmiu do jedenastu. Z jednej areoli wyrastało zwykle od pięciu do ośmiu cierni, czasem więcej. Są to dane z badanego materiału, szersze niż rozmiary młodych roślin spotykanych w kolekcjach. [Montanucci 2024]
Gęstość białych włosków, barwa cierni oraz ich grubość są bardzo zmienne. W archiwum i kolekcjach pojawiają się nazwy senile, aureum, niveum, minus i crassispinum. POWO umieszcza odpowiednie dawne nazwy botaniczne w synonimii A. capricorne. Ich znaczenie kolekcjonerskie pozostaje użyteczne, gdy etykiecie towarzyszy opis cech i pochodzenia. [2-WWW] [Szychowski b.d.b] [12-WWW]
Kwiaty, owoce i nasiona
Kwiaty rozwijają się za dnia. Zwykle są żółte z czerwonym lub pomarańczowym środkiem, przy zmiennym nasileniu barwy. W archiwalnej karcie mają około 6–7 cm długości. Praca z 2024 roku dokumentuje również znacznie większe kwiaty w badanej kolekcji. Rozmiaru wyjątkowego okazu nie należy przedstawiać jako standardowej cechy gatunku. [Anonim b.d.e] [Montanucci 2024]
Owoce są czerwonawe do purpurowych, częściowo mięsiste, zwykle otwierają się przy nasadzie. Nasiona mają budowę sprzyjającą unoszeniu się na wodzie. W doświadczeniu z 2012 roku część nasion utrzymywała się na powierzchni przez 30 dni. Kiełkowanie pozostawało stosunkowo wysokie w badanych wariantach uwodnienia. Wynik dotyczy nasion oraz ściśle określonego doświadczenia. [Sánchez-Salas i wsp. 2012] [Montanucci 2024]
Zasięg i siedlisko
Gatunek występuje w północno-wschodnim Meksyku, między innymi w Coahuila. Szczegółowe badania wskazują na zróżnicowanie populacji i stanowisk, również w zakresie opadów oraz udziału miejsc osłoniętych. W zbiorze z 2016 roku A. capricorne zajmował suchszy koniec gradientu opadów niż A. asterias i A. ornatum. Średnia wysokość 61 rekordów wynosiła 1164,1 m n.p.m., z błędem standardowym 36,8 m. [2-WWW] [Carrillo-Angeles i wsp. 2016] [Montanucci 2024]
Zakrzywione ciernie i białe włoski wpływają na wygląd powierzchni rośliny. Bez pomiarów dla danej populacji trudno przypisać konkretnemu typowi cierni określoną przewagę fizjologiczną. Materiał terenowy pokazuje zarówno rośliny odsłonięte, jak i częściowo ocienione. [Montanucci 2024]
Uprawa w Polsce
Rośliny potrzebują jasnego stanowiska, przewiewu oraz mieszanki przepuszczalnej w całej objętości doniczki. Podlewanie należy powiązać ze wzrostem i wysychaniem korzeni. Latem osłona przed wielodniowym deszczem ułatwia prowadzenie roślin na zewnątrz. Podczas upału należy obserwować przyrosty i temperaturę podłoża. Spowolnienie wzrostu uzasadnia ograniczenie wody, lecz nie każdy łagodny letni okres wymaga suszy. [Szychowski b.d.c]
Materiały archiwalne podają rozbieżne temperatury zimowania, od 6–10°C w opracowaniu rodzaju do około 10–12°C w kartach niektórych dawnych odmian. Brakuje doświadczenia porównawczego, które uzasadniałoby sztywne minima przypisane poszczególnym nazwom. Dla kolekcji prowadzonej bez sprawdzonego chłodnego zimowiska ostrożniejszy jest wyższy, dodatni zakres i suche podłoże u roślin spoczywających. [Szychowski b.d.c] [Anonim b.d.e]
Rozmnażanie z nasion zachowuje zmienność partii. Przy zapylaniu warto zapisywać oboje rodziców. Wery, cytowany w materiałach autora, stosował do szczepienia Echinopsis. To udokumentowana praktyka hodowcy. Przesadzanie wymaga ochrony korzeni przed uszkodzeniem, a długich cierni przed wzajemnym zaczepianiem. [Szychowski b.d.a] [Szychowski b.d.c]
Formy i rozpoznawanie
Forma o mocnych cierniach opisywana jako crassispinum wymaga odróżnienia od ogrodniczej nazwy Crassispinoides. Zapis senile odnosi się do silnego ociernienia, aureum do złocistych cierni, a niveum do bardzo gęstego pokrycia włoskami. Nazwy te nie tworzą w tym atlasie dodatkowych zaakceptowanych gatunków. [2-WWW] [Szychowski b.d.b]