Astrophytum ornatum
Nazwa i rozpoznanie
Astrophytum ornatum (DC.) Britton & Rose jest gatunkiem zaakceptowanym w POWO. Bazonim Echinocactus ornatus opublikowano w 1828 roku, a przyjętą kombinację w 1922 roku. Roślina wyróżnia się mocnymi, sztywnymi cierniami i z wiekiem wyraźnie kolumnowym korpusem. Białe włoski często układają się w poprzeczne lub ukośne pasy. [2-WWW] [Szychowski b.d.b] [Bartylak 2007]
Pęd, ciernie i rozwój
To jeden z największych przedstawicieli rodzaju. Archiwalny opis podaje rośliny około metrowej wysokości i do 30 cm średnicy oraz zwykle osiem żeber i od pięciu do jedenastu mocnych cierni. W uprawie starsze okazy wymagają miejsca na ciężki, wydłużający się korpus. Żebra mogą przebiegać niemal prosto albo spiralnie, a ich liczba i kształt zmieniają się z rozwojem. Barwa cierni obejmuje odcienie żółci i brązu, z późniejszym szarzeniem. [Bartylak 2007] [Anonim b.d.e]
Włoski mogą tworzyć wyraźne pasy albo pokrywać większą część powierzchni. U starszych fragmentów pędu część włosków zanika. Dlatego silniej zielona dolna część starej rośliny nie dowodzi sama odrębności odmianowej. Nazwy mirbelii, glabrescens, virens i niveum zachowano w indeksie historycznym. [Bartylak 2007] [2-WWW]
Kwiaty, owoce i nasiona
Kwiaty są dzienne i żółte, zwykle bez wyraźnie czerwonej gardzieli. W archiwalnym opisie osiągają 7–9 cm średnicy. Pojawienie się kwiatów zależy od dojrzałości rośliny i warunków uprawy. Materiały archiwalne opisują późniejsze kwitnienie niż u wielu małych astrofytów, ale nie dostarczają uniwersalnej liczby lat do osiągnięcia dojrzałości. Zielone, częściowo wysychające owoce otwierają się przy wierzchołku. [Szychowski b.d.c] [Anonim b.d.e] [Bartylak 2007] [Montanucci 2009]
W badaniu nasion z 2012 roku wykorzystano materiał z Hidalgo. Nasiona bardzo dobrze unosiły się na wodzie. Po 30 dniach nadal pływało 90% nasion z zachowaną warstwą pozostałości sznureczka i 100% po jej usunięciu. Kiełkowanie w badaniu było jednak niskie, szczególnie w wariantach z zanurzeniem lub cienką warstwą wody. Unoszenie i kiełkowanie to odrębne etapy życia nasienia. [Sánchez-Salas i wsp. 2012]
Zasięg i ekologia
POWO podaje północno-wschodni Meksyk aż po Veracruz. Materiały terenowe i hodowlane opisują między innymi skaliste, wapienne stoki w Hidalgo i Querétaro. W zestawieniu z 2016 roku A. ornatum zajmował przeciętnie chłodniejsze i bardziej wilgotne warunki niż A. capricorne. Średnia wysokość 56 rekordów wynosiła 1498,7 m n.p.m., z błędem standardowym 49,9 m. [2-WWW] [Bartylak 2007] [Carrillo-Angeles i wsp. 2016]
Związek z bardziej wilgotnym klimatem nie oznacza tolerancji na stale mokrą doniczkę. Na zboczu woda odpływa, a korzenie korzystają z odmiennych przestrzeni i warunków tlenowych niż w pojemniku. Tę różnicę trzeba uwzględniać przy przenoszeniu opisu siedliska do uprawy. Jest to wniosek praktyczny z zestawienia siedliska i zaleceń uprawowych. [Bartylak 2007] [Szychowski b.d.c]
Uprawa w Polsce
Potrzebne jest jasne, przewiewne stanowisko, stabilna doniczka i przepuszczalne podłoże. Podlewa się podczas wzrostu, po wysychaniu mieszanki. Silne nawożenie i nadmierne uwodnienie mogą prowadzić do niepożądanego wydłużenia miękkich przyrostów. Archiwalne opracowanie zaleca spokojne prowadzenie roślin. [Szychowski b.d.c] [Bartylak 2007]
Bartylak zaleca zimowanie powyżej 10°C i wiąże zbyt niską temperaturę z brunatnymi uszkodzeniami naskórka. To konkretne zalecenie hodowcy, przydatne jako ostrożny punkt wyjścia w Polsce. Nie jest ono laboratoryjnie wyznaczoną granicą tolerancji. Wspólnego dla części rodzaju zakresu 6–10°C nie należy automatycznie przenosić na wszystkie egzemplarze A. ornatum. [Bartylak 2007] [Szychowski b.d.c]
Gatunek rozmnaża się z nasion. Przesadzanie starszych roślin wymaga podparcia korpusu i ochrony korzeni, a nie chwytania za ciernie. Wery wymieniał dla szczepionych okazów podkładki pod nazwami Trichocereus spachianus, T. bridgesii i Eriocereus jusbertii. Są to nazwy z cytowanego materiału historycznego. Sam wybór podkładki wymaga uwzględnienia jej własnego wzrostu i zimowania. [Szychowski b.d.c]
Podobne rośliny
Sztywne ciernie i pasmowe włoski pomagają rozpoznać A. ornatum. Formy z małą liczbą włosków zachowują pozostałe cechy gatunku. Mieszańce z A. myriostigma mogą łączyć cechy obojga rodziców. Zapis OR–MY albo MY–OR w kolekcji powinien być wsparty informacją o wykonanym krzyżowaniu. [Szychowski b.d.a] [Bartylak 2007] [11-WWW]