Kwiat na wysokości jaszczurki

Poranne żerowanie w Caatinga

W Lajes w Rio Grande do Norte fotopułapki śledziły 53 kwiaty na 11 roślinach Tacinga inamoena. Łączny wysiłek obserwacyjny wyniósł 450 kamerodni. Zarejestrowano cztery przypadki zjadania kwiatów przez Tropidurus hispidus, co odpowiadało 7,5% monitorowanej próby. Jaszczurki żerowały rano, krótko po otwarciu kwiatów położonych blisko ziemi. Nie wspinały się po kaktusach, a w jednym przypadku dosięgały kwiatu skokiem. [Paixão i wsp. 2021, s. 2–4]

Dwa kwiaty zostały zjedzone w całości, łącznie z perykarpelem osłaniającym zalążnik. Trzeci doznał silnego uszkodzenia organów rozrodczych. Z tych trzech kwiatów owoce się nie rozwinęły. Czwarty był uszkodzony częściowo, a po 34 dniach dalszy wynik pozostał nierozstrzygnięty, ponieważ zakończyła się rejestracja. Rozkład uszkodzeń dokładniej opisuje przebieg interakcji niż samo zliczenie nadgryzionych kwiatów. [Paixão i wsp. 2021, s. 3–4]

Ta sama roślina w ogrodzie botanicznym

W kolekcji w Rio de Janeiro obserwowano inny gatunek jaszczurki, Tropidurus torquatus. W sezonie obejmującym 79 kwiatów zanotowano 45 jej wizyt i 26 przypadków florivorii. W 21 przypadkach uszkodzone były części okwiatu, a w pięciu także część struktur rozrodczych. Perykarpel pozostawał zachowany. Takie zgryzanie pozwalało wielu kwiatom kontynuować rozwój owocu. [Gonzaga i wsp. 2025, s. 3–7]

Łącznie zawiązały się 72 owoce, a po późniejszym opadaniu 11 z nich dojrzało 61, czyli około 77% początkowej liczby kwiatów. Dojrzewanie trwało w przybliżeniu 11 miesięcy. Rozróżnienie zawiązania i pełnego dojrzewania pozwala prześledzić sukces reprodukcyjny w czasie, także po zakończeniu obserwacji samych kwiatów. [Gonzaga i wsp. 2025, s. 7]

Odwiedziny, zapylanie i uszkodzenie

W Rio de Janeiro kwiaty najczęściej odwiedzały pszczoły, a kolibra Thalurania glaucopis zanotowano pięć razy. Sześć osłoniętych kwiatów, w tym dwa osłonięte jeszcze przed otwarciem, również rozpoczęło tworzenie owoców. Ta niewielka próba dostarcza przesłanki do badania samopłodności i autogamii. Udział poszczególnych odwiedzających w przenoszeniu pyłku oraz pochodzenie zarodków wymagają odrębnych doświadczeń. [Gonzaga i wsp. 2025, s. 7–9]

Oba badania dotyczą tej samej rośliny, lecz innego otoczenia i dwóch gatunków jaszczurek. W naturalnej populacji najpoważniejsze uszkodzenia sięgały podstawy kwiatu. W kolekcji dominowało zgryzanie jego części zewnętrznych. Różnica pozwala powiązać obserwowane skutki z anatomią kwiatu i zakresem żerowania, zachowując odrębność obu prób. [Paixão i wsp. 2021, s. 3–4]

Kwiat pozostaje przy tym miejscem kilku jednoczesnych interakcji. Dostarcza nektaru i pyłku odwiedzającym, pokarmu roślinożercom oraz przestrzeni, w której zachodzą zapylenie, zapłodnienie i dalszy rozwój nasion. Ostateczny owoc integruje skutki tych procesów na przestrzeni wielu miesięcy. [Gonzaga i wsp. 2025, s. 8–9]